Journals / HAFIZA / 2021 / Cilt: 3 Sayı: 2

Kiliseden Kültür Merkezine: Surp Yerrortutyun Kilisesi’nin Eskişehir Kent Belleğindeki Yeri

Elif Atıcı(ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ, MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ, MİMARLIK BÖLÜMÜ, MİMARLIK PR.)0000-0001-7163-2660
Ayşe Duygu Kaçar(ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ, MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ, MİMARLIK BÖLÜMÜ)0000-0002-6561-7517
Journal
HAFIZA
Pages
138–157
Publication Date
2021-12-31
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Edinilen bilgiler doğrultusunda kentin kolektif belleğinde yer edinen yapıların kolektifliğini sürdürebilmesi için öneriler de bulunulmuştur.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Özet Kentler her zaman toplumla ve toplumu oluşturan değerlerle temas halinde olmuştur.
📊
Key Findings & Data:Toplumu bir arada tutan ve ona kimlik kazandıran değer kültürdür.
💡
Conclusion & Impact:Edinilen bilgiler doğrultusunda kentin kolektif belleğinde yer edinen yapıların kolektifliğini sürdürebilmesi için öneriler de bulunulmuştur.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Kent Kimliği · Kolektif Hafıza · Surp Yerrortutyun Kilisesi

Özet

Özet Kentler her zaman toplumla ve toplumu oluşturan değerlerle temas halinde olmuştur. Dolayısıyla toplum değiştiği sürece kent de değişecektir. Çünkü toplumun merkezinde bulunan insan, kenti kendi eliyle oluşturmaktadır ve insan tarihi süreç içerisinde zamanın koşullarına göre değişim göstermektedir. Bu değişim ise kentin kolektif bir varlık olmasına neden olmaktadır. İnsanın çevresini kuşatan çevre; sahip olduğu malzemesi, rengi, dokusu ve diğer fiziksel özellikleriyle çevresine mesajlar göndermektedir. Bu mesajlar, mesajların içeriğini oluşturan kodları çözenler sayesinde anlaşılmaktadır. Anlaşılması da bilinmesini gerektirir. Bilinmiş olması ise kolektif olma durumunu pekiştirir. Bu sebeple, her kentin bir hafızası ve hafızası sayesinde kimliği vardır. Toplumu bir arada tutan ve ona kimlik kazandıran değer kültürdür. Çünkü kültür insanlar tarafından oluşturulan ve insan yaşamına yön veren bir olgudur. Kolektif hafıza ve kimlik de insan eliyle oluşturulan kültür sayesinde şekillenmektedir. Ancak kent de insan gibi yaşayan bir varlık olduğu için sürekli bir değişim içerisindedir. Bu sebeple, kentlinin hafızasına kazınan kente ait yapılar, zaman içerisinde birtakım değişiklikler geçirerek yaşamını sürdürmektedir. Bu örneklerden birisi de Eskişehir’de 19. yüzyılda Surp Yerrortutyun Kilisesi olarak inşa edilen; ancak günümüzde Zübeyde Hanım Kültür Merkezi olarak işlevini sürdüren yapıdır. Surp Yerrortutyun Kilisesi’nin kentin kolektif hafızasındaki yerinin sorgulanması çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Eskişehir kentlisinin katılımıyla oluşturulan anket çalışmasıyla sorgulanma gerçekleştirilmiştir. Anket soruları Mettan’ın insan ve çevre ilişkileri yaklaşımına göre hazırlanmıştır. Anket verilerinin analizleri tablolar ve grafiklerle somut hale getirilmiştir. Çalışma sonucunda kilisenin kentli tarafından ne oranda bilindiği ifade edilerek yapı hakkında farkındalık kazandırılacaktır. Edinilen bilgiler doğrultusunda kentin kolektif belleğinde yer edinen yapıların kolektifliğini sürdürebilmesi için öneriler de bulunulmuştur.

🔖

Cite This Article

Atıcı, E., Kaçar, A. D. (2021). Kiliseden Kültür Merkezine: Surp Yerrortutyun Kilisesi’nin Eskişehir Kent Belleğindeki Yeri. HAFIZA, Cilt: 3 Sayı: 2, 138–157. https://ajindex.com/articles/1490385

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (43)

  1. Kaynaklar Akyüz, Ayfer, Salnamelerde Eskişehir, Dumlıpınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Üniversitesi, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Kütahya 2009.
  2. Alkaya, Ahmet Suat, Ermeni Tehciri ve Eskişehir Ermenileri, Eskişehir: Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Eskişehir 2006.
  3. Arıkan, Zeki, “Anadolu'da Tanin'e Göre Eskişehir”, Tarihte Eskişehir Sempozyumu (2-4 Kasım), Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir 1998, s. 21-44.
  4. Arslan, Rana, 1915'ten 100 Yıl Sonra Kişisel Bir Yolculuk: Eskişehir’in Ermenileri 2015, BBC News 2020, Erişim: https://www.bbc.com/turkce/haberler/2015/04/150423_eskisehir_ermeniler
  5. Atuk, Ahmet, 101 Eskişehir, Eskişehir Odunpazarı Belediyesi, Eskişehir 2002.
  6. Banger, Gürcan, “Eskişehir”, dü. Rıfat N. Bali, & C. M. Kössemen, Hatıratlarda Türkiye Yahudileri, Libra Kitapçılık ve Yayıncılık, İstanbul 2010, s. 125-129.
  7. Baraz, Turhan, Başlangıçtan Günümüze Eskişehir Basını (1908-1986) (bir derleme çalışması), Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir 1988.
  8. Bodur, Feyyaz, “Eskişehir Sinemalarının Dünü ve Bugünü”, Kurgu Dergisi (8), Anadolu Üniversitesi Eskişehir 1990, s. 203-221.
  9. Bodur, Feyyaz, Eskişehir Sinemalarının Dünü ve Bugünü, b.y.y. 1990 Erişim: http://feyyazbodur.com/makale/ESK%C4%B0%20ESK%C4%B0%C5%9EEH%C4%B0R%20S%C4%B0NEMALARI.pdf,
  10. Connerton, Paul, Toplumsal Nasıl Anımsar (1. b.), çev. Alaeddin Şenel, Ayrıntı Yayınları, İstanbul 1999.
  11. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri. Hüdavendigar Vilayeti Eskişehir Kasabasının Hoşnudiye Nam Ermeni Mahallesi’nde Ermeni Kilisesi’nin Harab Olmasından Dolayı Tecdiden İnşasına Ruhsat İtası. (1316Ş-01), b.y.y. 2020, Erişim: https://katalog.devletarsivleri.gov.tr/
  12. Dedeoğlu, Esin Fakıbaba, Tarihi Değer Taşıyan Kiliselerde Yeniden İşlevlendirme Sürecinin ve İç Mekân Çözümlerinin İrdelenmesi: Sivrihisar Ermeni Kilisesi Örneği, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Ankara 2012.
  13. Dedeoğlu, Esin Fakıbaba, “Yeniden İşlevlendirilen Kilise Yapılarında İç Mekân Müdahalelerine Yönelik Analizler: Sivrihisar Ermeni Kilisesi Örneği”, Sanat ve Tasarım Dergisi(23), Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Ankara 2019, s. 77-103. Erişim:https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/737465
  14. Efe, Ayla, Eskişehir Demiryolu, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Eskişehir 1998.
  15. Erkartal, Pınar Öktem, “Kentel Koruma ve Rekonstrüksiyon: Münster Prinzipalmarkt Örneği”, İdealkent Kent Araştırmaları Dergisi (Bellek ve Kentsel Koruma), 19(7), 2016, s. 498-521.
  16. Erşan, Mesut & Yetim, Fahri, “Eskişehir Ermenilerinin Tehciri”, İstanbul Bilgi Üniversiresi Türk Devrim Tarihi Çalışmaları Dergisi(9), 2011, s. 81-97. Erişim: https://www.academia.edu/12109681/Eski%C5%9Fehir_Ermenilerinin_Tehciri
  17. Ertin, Gaye, Eskişehir Kentinde Yerleşmenin Evrimi, Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir 1994.
  18. Eskişehir Kültür Envanteri, Kilise Asri Sineması, b.y.y. 2014, Erişim:http://eskisehirkulturenvanteri.gov.tr/anitdetay.aspx?ID=165
  19. Gazi, Aylin & Boduroğlu, Elvin, “İşlev Değişikliğinin Tarihi Yapılar Üzerine Etkileri Alsancak Levanten Evleri Örneği”, Megaron, 10(1), Yıldız Teknik Üniversitesi İstanbul 2015, s. 57-69. doi:10.5505/MEGARON.2015.86570
  20. Güney, Yasemin İnce, “Appropriation and Authenticity: The Case of Transforming Churches into Mosques in Ayvalık”, ICONARP, International Journal of Architecture & Planning, 4(2), b.y.y. 2016, s. 35-57. doi:10.15320/ICONARP.2016.8
  21. Halbwachs, Maurice, Kolektif Hafıza (2. b.), çev.Banu Barış, Heretik Yayınları, Ankara 2017.
  22. Karakul, Özlem, “1. An Integrated Approach To Conservatıon Based On The Interrelatıons Of Tangıble And Intangıble Cultural Propertıes”, METU Journal of the Faculty of Architecture, 28(2), Ankara 2011, s. 105-125. Erişim: http://jfa.arch.metu.edu.tr/archive/0258-5316/2011/cilt28/sayi_2/105-125.pdf
  23. Kaşlı, Bilge, İstanbul’da Yeniden İşlevlendirilen Korumaya Değer Endüstri Yapıları ve İç Mekan Müdahaleleri: Santralistanbul Örneği, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, İstanbul 2008. Erişim:https://polen.itu.edu.tr/handle/11527/12186 Kırlı, Engin, 19. ve 20. Yüzyılda Eskişehir'de Yapılan Göçler,, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Eskişehir 2001.
  24. Korucu, Serdar, ‘Şımarık’ Rum ve Ermenileri!, Agos Yayıncılık Basın Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti, İstanbul 2013, Erişim: http://www.agos.com.tr/tr/yazi/5788/eskisehirin-simarik-rum-ve-ermenileri
  25. Korucu, Serdar, Murat Bardakçı’nın Unuttuğu Ermeni Kilisesi, Agos Yayıncılık Basın Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti, İstanbul 2015, Erişim: http://web.archive.org/web/20160224133939/http://www.agos.com.tr/tr/yazi/10602/murat-bardakcinin-unuttugu-ermeni-kilisesi
  26. Lefebvre, Henri, Şehir Hakkı (3. b.), çev. Işık Ergüden, Sel Yayınları, İstanbul 2018.
  27. Milliyet Gazetesi, Zübeyde Hanım Kültür Merkezi, 2017 Yılında 75 Bin Vatandaşı Ağırladı/Haber, Milliyet Gazetecilik ve Yayıncılık A.Ş., İstanbul 2018, Erişim:https://www.milliyet.com.tr/yerel-haberler/eskisehir/zubeyde-hanim-kultur-merkezi-2017-yilinda-75-bin-vatandasi-agirladi-12550255
  28. Morval, Jean, Çevre Psikolojisine Giriş, çev. Nuri Bilgin, Ege Üniversitesi Basımevi, İzmir 1985.
  29. Önder, Selahattin, “1889-1891 Yıllarının Eskişehir'i (2 Nolu Şer'iye Sicili Işığında)”, Tarihte Eskişehir Sempozyumu (2-4 Kasım), s. 233-260. Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir 1998.
  30. Önder, Selahattin & Kırlı, Engin, “Osmanlı Döneminde Ekişehir'e Göçler”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), Eskişehir 2005, s. 130-143.
  31. Özkut, Deniz, “Eskişehir'de Modern Hafızanın Yerel İzleri”, TÜBA-KED(16), 2017, s. 35-66. Erişim: http://tubaked.tuba.gov.tr/index.php/tubaked/article/view/241/248
  32. Radikal Gazetesi, 100. Yılında Sürgün Yolunda: Eskişehir'in Soykırımla İmtihanı, 2018, Erişim: http://www.radikal.com.tr/turkiye/100-yilinda-surgun-yolunda-eskisehirin-soykirimla-imtihani-1338021/
  33. Saifi, Yara & Yüceer, Hülya, “Maintaining the Absent other: the Re-Use of Religious Heritage Sites in Conflicts”, International Journal of Heritage Studies, 19(7), 2013, s. 749-763. doi: 10.1080/13527258.2012.709192
  34. Sam, Neslihan, Kent, Toplum, Kültür (2. b.), Ezgi Kitabevi, Bursa 2018.
  35. Sarıöz, Perihan, Bir Zamanlar Eskişehir, Esbank A.Ş., İstanbul 1997.
  36. Szuta, Agnieszka Faustyna & Szczepański, Jakub, “Striking Elements A Lifebelt or A Fad? Searching For An Effective Way Of Adaptingabandoned Churches”, Frontiers of Architectural Research, 9(2), 2020, s. 277-286. doi:https://doi.org/10.1016/j.foar.2019.12.007
  37. Üstün, Berna, “An Anatolian City: A Research on Cinema Culture and Movie Theaters in Eskişehir”, International Journal of Architecture & Planning, 2018, s. 433-460.
  38. Üstün, Berna & Özkan, Cemile, “Eskişehir Hamamyolu Caddesi’nin Cumhuriyet Döneminden Günümüze Mekansal Değişimine Yönelik Bir Araştırma”, Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 18(2), Balıkesir 2016, s. 54-77. Erişim: http://static.dergipark.org.tr:8080/article-download/3ff2/470d/904b/585cfacee9134.pdf?
  39. Velthuis, Kirsten, & Spennemann, Dirk H, “The Future of Defunct Religious Buildings: Dutch Approaches to Their Adaptive Re-use”, Cultural Trends, 16(1), 2007, s. 43-66. doi.org/10.1080/09548960601106979 Yatağan, Nazlı, Cumhuriyet Dönemi Endüstri Yapıları ve Modernleşme İlişkileri Üzerine Bir İnceleme: Eskişehir TÜLOMSAŞ Yerleşkesi, Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, İzmir 2013.
  40. Yazgan, Esra Özkan & Akbulut, Fatma Sinem, “Kolektif Belleğin Sürekliliği Bağlamında "Korunan" Tarihî Yapıların "Değişen" Adları”, Geçmiş Bugün Arasındaki Diyalog Konferansı, TED Üniversitesi Yayınları, s. 11-12. Ankara 2017. Erişim: https://www.researchgate.net/publication/334151620_Kolektif_bellegin_surekliligi_baglaminda_korunan_tarihi_yapilarin_degisen_adlari
  41. Yurt, Niyazi Alper, Eskişehir-1910-Eski Kilise,Sonradan Asri Sinema, b.y.y. 2020. Erişim:https://tr.pinterest.com/pin/495536765242357892/?lp=true
  42. Kaşlı, Bilge, İstanbul’da Yeniden İşlevlendirilen Korumaya Değer Endüstri Yapıları ve İç Mekan Müdahaleleri: Santralistanbul Örneği, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, İstanbul 2008. Erişim:https://polen.itu.edu.tr/handle/11527/12186 Kırlı, Engin, 19. ve 20. Yüzyılda Eskişehir'de Yapılan Göçler,, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Eskişehir 2001.
  43. Velthuis, Kirsten, & Spennemann, Dirk H, “The Future of Defunct Religious Buildings: Dutch Approaches to Their Adaptive Re-use”, Cultural Trends, 16(1), 2007, s. 43-66. doi.org/10.1080/09548960601106979 Yatağan, Nazlı, Cumhuriyet Dönemi Endüstri Yapıları ve Modernleşme İlişkileri Üzerine Bir İnceleme: Eskişehir TÜLOMSAŞ Yerleşkesi, Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, İzmir 2013.