Journals / Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) / 2025 / Sayı: 43

Some Evaluations on the Ellici Groups in the Balkans during the 16th Century

16. YÜZYILDA BALKANLARDAKİ ELLİCİ GRUPLAR ÜZERİNE BAZI DEĞERLENDİRMELER

Ayşegül Yıldız(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-6020-3219
Pages
81–100
Publication Date
2025-11-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Finally, the findings were categorized into sub-districts to facilitate the reader’s understanding of the settlement dynamics of the Ottoman Empire in Rumelia.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Following the Ottoman Empire’s achievements in Balkan geography, yoruk tribes became a cornerstone of settlement activity in this region.
📊
Key Findings & Data:Yoruks moved to the region from the 15th century onwards and belonged to various back service sections.
💡
Conclusion & Impact:Finally, the findings were categorized into sub-districts to facilitate the reader’s understanding of the settlement dynamics of the Ottoman Empire in Rumelia.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:yörük · yörük teşkilatı · Rumeli

Abstract

Following the Ottoman Empire’s achievements in Balkan geography, yoruk tribes became a cornerstone of settlement activity in this region. Yoruks moved to the region from the 15th century onwards and belonged to various back service sections. With their organization structure and thanks to the villages they established, they formed a settlement network which supported the permanent role of the Ottoman Empire in the region. Based on this assessment, this paper using primary sources and research studies and taking into consideration geographical factors assessed the impact of the ellicis, a subgroup of the Yoruks on the settlement in the Deliorman region. The group in question which seems to have primarily settled in Çernovi, Şumnu, and Hezargrad, gradually renounced their ellici status. Finally, the findings were categorized into sub-districts to facilitate the reader’s understanding of the settlement dynamics of the Ottoman Empire in Rumelia.

Özet

Osmanlı Devleti’nin Balkan coğrafyasına gerçekleştirdiği fetihler sonrasında bu bölgeye yönelik uygulanan iskân faaliyetinin temel taşlarından biri Yörük gruplardır. 15. yüzyıldan itibaren bölgeye aktarılan Yörükler, bağlı oldukları teşkilat yapısıyla çeşitli geri hizmet sınıflarına mensup olmuş ve kurdukları köyler sayesinde Osmanlı Devleti’nin bölgedeki kalıcı rolünü destekler bir yerleşim ağı kurmuştur. Bu tespitten hareketle, Yörük teşkilatının bir grubu sayılabilecek ellici grupların Deliorman bölgesindeki yerleşim düzeni üzerindeki etkisi, coğrafi etkenler göz önünde bulundurarak birincil kaynaklar ve araştırma eserlerinden istifadeyle değerlendirilmiştir. Söz konusu grubun Çernovi, Şumnu ve Hezargrad nahiyelerinde yoğunlukla yerleşik olduğu tespit edilmiş ve zaman içerisinde ellicilik statülerini terk ettikleri görülmüştür. Bu bulgular nahiyeler bazında sınıflandırılmış ve okuyucunun Osmanlı Devleti’nin Rumeli’deki yerleşim dinamiklerinin bir bölümünü kavraması amaçlanmıştır.

🔖

Cite This Article

Yıldız, A. (2025). Some Evaluations on the Ellici Groups in the Balkans during the 16th Century. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), Sayı: 43, 81–100. https://doi.org/10.20427/turkiyat.1579944

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (56)

  1. I. Arşiv Kaynakları ve Yayınlanmış Kaynaklar
  2. İstanbul, Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA)
  3. Maliyeden Müdevver Defterler Kataloğu, No: MAD 11, MAD 519.
  4. Tapu Tahrir Defterleri Kataloğu, No: TT 75, TT 382, TT 385, TT 521, TT 416, TT 702, TT 720.
  5. Ankara, Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Kuyûd-ı Kadîme Arşivi
  6. Gelibolu Sancağı Mufassal Tahrir Defteri, Eski No: TKGM 337/141, Yeni no: TKGM 71.
  7. Karesi Sancağı Mufassal Tahrir Defteri, Eski no: TKGM 193/152, Yeni no: TKGM 100.
  8. Niğbolu Sancağı Mufassal Tahrir Defteri, Eski no: TKGM 382/58, Yeni no: TKGM 150.
  9. Niğbolu Sancağı Mufassal Tahrir Defteri, Eski no: TKGM 381/42, Yeni no: TKGM 151.
  10. Vize Sancağı Mufassal Tahrir Defteri, Eski no: TKGM 332/165, Yeni no: TKGM 200.
  11. II. Kaynaklar ve Araştırma Eserleri
  12. Akdağ, M. (1979). Türkiye’nin İktisadi ve İçtimai Tarihi. İstanbul: Tekin Yayınevi.
  13. Akgündüz, A. (1990). Osmanlı Kanunnâmeleri ve Hukukî Tahlilleri (C. 1-10). İstanbul: FEY Vakfı.
  14. Aktepe, M. (2010). XIV. ve XV. Asırlarda Rumeli’nin Türkler Tarafından İskânına Dair. Journal of Turkology, (10), 299-312.
  15. Antov, N. (2017). The Ottoman Wild West. Cambridge: Cambridge University Press.
  16. Barkan, Ö. L. (1942). Osmanlı İmparatorluğunda Bir İskân ve Kolonizasyon Metodu Olarak Vakıflar ve Temlikler I: İstilâ Devirlerinin Kolonizatör Türk Dervişleri ve Zâviyeler. Vakıflar Dergisi, (2), 279-386.
  17. Barkan, Ö. L. (1952). Osmanlı İmparatorluğunda Bir İskân ve Kolonizasyon Metodu Olarak Sürgünler. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, (11), 524-569.
  18. Barkan, Ö. L. (1980). XV ve XVI'ncı Asırlarda Osmanlı İmparatorluğu'nda Toprak İşçiliğinin Organizasyonu Şekilleri. A. Nesimi (Haz.) Türkiye’de Toprak Meselesi içinde (ss. 575-717). İstanbul: Gözlem Yayınları.
  19. Beldiceanu-Steinherr, I. (1997). Bitinya’da Gayrimüslim Nüfusu (E. A. Zachariadou, Haz.). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  20. Çabuk, V. (1986). Yörükler. MEB İslam Ansiklopedisi içinde (C. 13, ss. 430-435). İstanbul.
  21. Delilbaşı, M. ve Arıkan, M. (Haz.). (2001). Hicrî 859 Tarihli Sûret-i Defter-i Sancak-ı Tırhala. Ankara.
  22. Emecen, F. (2001). İlk Osmanlılar ve Batı Anadolu Beylikler Dünyası. İstanbul: Timaş Yayınları.
  23. Erdoğan Özünlü, E. ve Kayapınar, A. (Haz.). (2017). 1472 ve 1560 Tarihli Akıncı Defterleri. Ankara: TTK Yayınları.
  24. Giese, F. (1992). (Haz.). Tevârîh-i Âl-i Osman. İstanbul: Marmara Üniversitesi Yayınları.
  25. Gökbilgin, M. T. (1957). Rumeli’de Yürükler, Tatarlar ve Evlad-ı Fatihan. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
  26. Halaçoğlu, Y. (2010). Osmanlı Kimliği ve Aşiretler. İstanbul: Babıali Kültür Yayıncılığı.
  27. Hoca Sadettin Efendi. (1992). Tâcü’t-tevârîh (İ. Parmaksızoğlu, Haz.). İstanbul: Kültür Bakanlığı.
  28. İnalcık, H. (1954, Nisan). Ottoman Methods of Conquest. Studia Islamica, (2), 103-129.
  29. İnalcık, H. (1982). Rice Cultivation and Çeltükci Reâyâ System in the Ottoman Empire. Turcica, (14), 69-14.
  30. İnalcık, H. (Haz.). (1987). Hicri 835 Tarihli Suret-i Defter-i Sancak-i Arvanid. Ankara: TTK Yayınları.
  31. İnalcık, H. (2014, Haziran). The Yörüks: Their Origins, Expansion and Economic Role. Cedrus, 467-495.
  32. İnalcık, H. (2015, Mart-Haziran). Osmanlı Döneminde Balkanlar Tarihi Üzerine Yeni Araştırmalar. Yeni Türkiye Dergisi Rumeli-Balkanlar Özel Sayısı, 66, 485-487
  33. İnbaşı, M. (1999). Yeni Belgelerin Işığında Rumeli Yörükleri. Ankara: Yeni Türkiye Yayınları.
  34. Kayapınar, A. (2015, Temmuz). Bulgaristan’da Osmanlı Hakimiyeti’nin Kurulması: Dönemlendirme Sorunu ve İskân. Yeni Türkiye Dergisi Rumeli-Balkanlar Özel Sayısı, 1(66), 619-635.
  35. Kayapınar, A. (2017a). Bulgarların Balkanlara Göçü ve Tuna Bulgar Devleti. O. Karatay ve B. A. Gökdağ (Ed.), Balkanlar El Kitabı içinde (ss. 105-128). Ankara: Akçağ Yayınları.
  36. Kayapınar, A. (2017b). İkinci Bulgar Krallığı. O. Karatay ve B. A. Gökdağ (Ed.), Balkanlar El Kitabı içinde (ss. 232- 251). Ankara: Akçağ Yayınları.
  37. Kayapınar, A. ve Erdoğan Özünlü, E. (Haz.). (2015). Mihaloğulları’na Ait 1586 Tarihli Akıncı Defteri. Ankara: TTK Yayınları.
  38. Kayapınar, A. ve Kayapınar, L. (2018). Anadolu Beylikleri ve Balkanlar. Anadolu Beylikleri, 451-524.
  39. Kayapınar, L. (2004). Osmanlı Uç Beyi Evrenos Bey Ailesinin Menşei, Yunanistan Coğrafyasındaki Faaliyetleri ve Eserleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(8), 133-142.
  40. Kayapınar, L. (2005). Teselya Bölgesinin Fatihi Turahan Bey Ailesi ve XV. - XVI. Yüzyıllardaki Hayır Kurumları.
  41. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(10), 183-196.
  42. Kayapınar, L. (2012). Selanik Vilayeti ve Evlad-ı Fatihan. M. Pekin (Ed.), Mübadil Kentler: Yunanistan içinde (ss. 48-106). İstanbul: Lozan Mübadilleri Vakfı.
  43. Kayapınar, L. (2019). Makedonya’da Osmanlı Dönemi Evlad-ı Fatihan Teşkilatı. M. D. Erdem, N.F. Kurt ve Ö. Güngör (Ed.), Yitik Hafızanın Peşinde Üsküp Konuşmaları içinde (ss. 17-34). Ankara: Pruva Yayınları.
  44. Kayapınar, L. (2022). Teselya Bölgesi’nde Yörük Yerleşimleri. İ. Şahin, A. Taşbaş, E. Taşbaş (Ed.) Yörükler II içinde (ss. 247-270). Bursa: Osmangazi Belediyesi Yayınları.
  45. Kiel, M. (1994). Deliorman. TDVİA içinde (C. 9, ss. 141-144). İstanbul.
  46. Kiel, M. (2004). Anatolia Transplanted? Patterns of Demographic, Religious and Ethnic Changes in the District of Tozluk (NE Bulgaria), 1479-1873. Anatolica, (17), 1-27.
  47. Muhyiddin Mehmed Cemalî. (2021). Tevarih-i Âl-i Osman (Hasan Hüseyin Adalıoğlu, Haz.). İstanbul: Bilge Kültür Sanat.
  48. Neşrî. (1949). Kitab-ı Cihannüma (R. Unat ve M. A. Köymen, Haz.). Ankara: TTK Yayınları.
  49. Oruç Bey (1925). Tarih-i Âl-i Osman (F. Babinger, Haz.). Hanover: Lafaire.
  50. Öztürk, N. (2015). (Haz.). Anonim Osmanlı Kroniği (1299-1512). İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları.
  51. Petkova, M. (2019, Aralık). The Process of Sedentarization of Semi-Nomadic Groups of the Yörüks in Parts of 16th Century Ottoman Rumeli – Migration Control or Tax Control?. Journal of Balkan and Black Sea Studies, (3), 25-43.
  52. Redman, C. L. (1999). Human Impact on Ancient Environments. Tucson: University of Arizona Press.
  53. Shishkov, T. ve Kolev, N. (2014). The Soils of Bulgaria. Londra: Springer.
  54. Sümer, F. (2013). Yörükler. TDV İslâm Ansiklopedisi içinde (C. 43, ss. 570-573). Ankara.
  55. Yavuz, K. ve Saraç, M.A.Y. (Haz.). (2013). Aşıkpaşazade Tarihi. İstanbul: Koç Kitaplığı.
  56. Yüksel H., Delice İ., ve Karagülle D. (Haz.). (2021). Osmanlı Tarihinin Temel Kaynaklarından İlk Anonim Tevârih-i Âl-i Osman (Edirne Nüshası). Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi Yayınları.