Journals / Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) / 2026 / Sayı: 44

The Use of Prayers and Curses for Social Control: The Case of Gaziantep

DUA VE BEDDUALARIN SOSYAL KONTROL KAPSAMINDA KULLANIMI: GAZİANTEP DUA VE BEDDUALARI

Filiz Mete(Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi)0000-0002-8835-3884
Muhammed Şerbetçi(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ)0009-0006-8547-058X
Pages
171–188
Publication Date
2026-05-28
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Both accepted as tools of the mechanisms of social control, it seems that curses are used more frequently than prayers.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Prayers and curses are cultural expressions that serve to protect the social structure.
📊
Key Findings & Data:This paper analyses as elements of oral culture and evaluates in terms of function and context using thematic coding 82 prayers for approved behaviors and 198 curses for criticized behaviors from the province of Gaziantep.
💡
Conclusion & Impact:Both accepted as tools of the mechanisms of social control, it seems that curses are used more frequently than prayers.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Dua · beddua · toplumsal düzen

Abstract

Prayers and curses are cultural expressions that serve to protect the social structure. Prayers are generally expressions of sincere gratitude in response to good deeds. Curses, on the other hand, express the wish that wrongdoers be punished for an evil deed. In this context, prayers are an encouragement for others to repeat similar good behaviors, while curses are a deterrent against wrongdoing. Thus, individuals who engage in positive behavior are appreciated through the prayers they receive, while negative actions are strongly condemned through curses. This dynamic contributes to the maintenance of social control. This paper analyses as elements of oral culture and evaluates in terms of function and context using thematic coding 82 prayers for approved behaviors and 198 curses for criticized behaviors from the province of Gaziantep. As prayers are also considered indicators of piety, this study utilised only prayers and curses directed by individuals toward others, rather than prayers for worship purposes. Both accepted as tools of the mechanisms of social control, it seems that curses are used more frequently than prayers.

Özet

Dualar ve beddualar, toplumsal yapıyı koruma görevi üstlenen kalıplardır. Dualar, genellikle yapılan bir iyiliğe karşılık olarak içtenlikle edilmiş teşekkür mahiyetinde sunulan iyi dileklerdir. Beddualar ise bir kötülük karşısında kötülük yapana reva görülen, cezalandırılması dileğini barındırmaktadır. Bu bağlamda, dualar benzeri iyi davranışların başkaları tarafından da tekrarlanması için teşvik niteliği taşırken beddualar kötülüğün yapılmaması için önlem niteliği taşımaktadır. Böylece, iyi davranan bireyin aldığı duayla toplum tarafından da takdir edilmesi, kötülük yapan kişiye edilen bedduayla da şiddetle kınanması sağlanmakta ve bu durum toplumda sosyal kontrolü oluşturmaktadır. Bu çalışma, Gaziantep ağzından derlenmiş olan dua ve bedduaların anlamları açısından hangi boyut ve kapsamlarda yer aldığını belirleme amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaç doğrultusunda Gaziantep ilinde onaylanan davranışlar karşısında edilen 82 dua ve eleştirilen davranışlara edilen198 beddua, halk kültürü kapsamında sözlü unsurlar olarak ele alınıp tematik kodlarla işlev ve bağlam açısından değerlendirilmiştir. Dualar, dindarlığın göstergeleri içinde yer almaktadır. Ancak bu çalışmada, ibadet amaçlı dualar haricinde bireyin bir başkası için ettiği dua ve beddualar sosyal kontrol mekanizmasının aracı kabul edilip incelenmiştir. Yapılan incelemede kullanılan bedduaların, duaların kullanımından daha fazla olduğu belirlenmiştir.

🔖

Cite This Article

Mete, F., Şerbetçi, M. (2026). The Use of Prayers and Curses for Social Control: The Case of Gaziantep. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), Sayı: 44, 171–188. https://doi.org/10.20427/turkiyat.1637805

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (25)

  1. Akçakaya, N. (2019). Sosyal Kontrolün Başka Fenomenleri Gramatik Yapılar. Akademik İncelemeler Dergisi, 14(1), 403-442. Doi: https://doi.org/10.17550/akademikincelemeler.474008
  2. Akın, E. (2021). Kargışların (Beddualar/Kötü Dilekler) Dikotomi, Anti-Yapı, Hedef-Yapı ve Araçsal Sebep Kavramları Açısından Değerlendirilmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(6), 1571-1585. Doi: https://doi.org/10.18506/anemon.822281
  3. Aksoy, Ö. A. (1945). Gaziantep Ağzı Cilt I-II-III. İbrahim Horoz Basımevi.
  4. Anık, C. (2011). Toplumsal Zihniyet Aracılığı İle Sosyal Kontrol. Uluslararası Güvenlik ve Terörizm Dergisi, 2(1), 101-115. 21.01.2025 tarihinde https://www.ajindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423936139.pdf adresinden erişildi.
  5. Aydın, E. (2015). Türk Kültüründe Dua ve Beddua Fenomeni (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
  6. Cilacı, O. (1994). Dua. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (C. 9, ss. 529-530). TDV Yayınları.
  7. Çakır, İ. E. (2012). XVI. Yüzyılda Ayntab’da Toplumsal Kontrol Aracı Olarak Mahalle Halkının Rolü. Bilig, (63), 31-54. 21.05.2024 tarihinde https://bilig.yesevi.edu.tr/yonetim/icerik/makaleler/2458-published.pdf adresinden erişildi.
  8. Çobanoğlu, Ö. ve Çobanoğlu, S. (2015). Türk Halk Kültüründe Konuşmalık Türler Bağlamında Sözel Nasihatler, Dua ve Beddualar. AVRASYA Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 4(7), 1-32. Doi: https://doi.org/10.33692/avrasyad.509157
  9. Dikmen, M. ve Terkin, T. (2022), Türkülerde Beddua: TRT Halk Müziği Repertuvarı Örneği. Turkish Academic Research Review, 7(3), 731-761. Doi: https://doi.org/10.30622/tarr.1160775
  10. Dönmezer, S. (1982). Türk Toplumunda Sosyal Kontrol Aracı Olarak Ceza ve Ödüllendirme. Journal of Istanbul University Law Faculty, 48(1-4), 295-315. 25.10.2024 tarihinde https://dergipark.org.tr/en/pub/iuhfm/issue/9077/113292 adresinden erişildi.
  11. Ersöz, S. (2014). Türkiye Türkçesi Doğu Grubu Ağızlarında Bedduaların İşlevleri. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, XIV(2), 29-46. Doi: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.1953
  12. Hirschi, T. (1969). Causes of Delinquency. Berkeley: University of California Press.
  13. İçli, G. (2005). Sosyolojiye Giriş. Ankara: Anı Yayınları.
  14. Karakuş, Ö. (2013). Suç Korkusunun Sosyolojik Belirleyenleri: Sosyal Sermaye Mi? Sosyal Kontrol Mü? Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(14), 1-19. 13.04.2024 tarihinde https://dergipark.org.tr/tr/pub/ogusbd/issue/11003/131652 adresinden erişildi.
  15. Kars, M. S. (2021). Manevi Destekte Duanın Yeri ve Önemi. İLSAM Akademi Dergisi, 1(2), 153-175. 13.04.2024 tarihinde https://dergipark.org.tr/tr/pub/ilsam-akademi/issue/66002/1038300 adresinden erişildi.
  16. Kızmaz, Z. (2005). Sosyolojik Suç Kuramlarının Suç Olgusunu Açıklama Potansiyelleri Üzerine Bir Değerlendirme. C.Ü. Sosyal Bilimler Dergisi, 29(2), 149-174. 12.03.2024 tarihinde https://kutuphane.dogus.edu.tr/mvt/pdf.php adresinden erişildi.
  17. Kocaer, S. (2007). Sosyal Kontrol Aracı Beddualar. Millî Folklor, 19(75), 30-33. 12.03.2024 tarihinde https://www.millifolklordergisi.com/PdfViewer.aspx?Sayi=75&Sayfa=27 adresinden erişildi.
  18. Mete, F. (2023). Atasözlerine Yansıyan Hayatlar: Gaziantep Atasözlerinde Aile. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 27(2), 407-414. 09.11.2024 tarihinde https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2828805 adresinden erişildi.
  19. Mete, F., Şerbetçi, M. ve Candeğer, Ü. (2022). Gaziantep Türkülerine Yansıyan Kültürel Ögeler Üzerine Bir İnceleme. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 11(2), 632-643. 09.10.2024 tarihinde https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2510548 adresinden erişildi.
  20. Parladır, S. (1994). Dua Konuları. İslâm Ansiklopedisi içinde (C. 9, ss. 530-535). Türkiye Diyanet Vakfı.
  21. Savaş, H. (2022). Mülkiyetin Kültürel Yansımaları Bağlamında Bedduaların Rolü Üzerine. Kültür Araştırmaları Dergisi, (12), 115-132. Doi: https://doi.org/10.46250/kulturder.1061012
  22. Tekin, M. (2006). Bir Sosyal Kontrol Aracı Olarak Ahîlik ve Toplumsal Dinamikleri. Necmettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 21(21), 219-235. 27.09. 2024 tarihinde https://izlik.org/JA67XZ88CU adresinden erişildi.
  23. Türk, N. (2020). İslâm’da Duanın Ruh Sağlığına Katkısı. Kilitbahir, (17), 74-109. Doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.4033468
  24. Uysal, Y. (2019). Adıyaman Halk Kültüründe Dua ve Beddualar (Alkışlar-Kargışlar). Türkiyat Mecmuası-Journal of Turkology, 29(2), 621-644. 12.04 2024 tarihinde https://dergipark.org.tr/tr/pub/iuturkiyat/issue/49676/646927 adresinden erişildi.
  25. Ünalan, Ö. (2023). Bayburt Halk Kültüründe Dua ve Beddualar. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (10), 305-324. Doi: https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1247142