AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings of the study reveal Mīrzā Makhdūm’s contributions to the field of the History of Islamic Sects.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Mīrzā Makhdūm was a prominent Ottoman scholar who lived during the Safavid period and distinguished himself through his scholarly and judicial identity, particularly with his works on the criticism of Shiʿism and the history of Islamic sects. This study examines Mīrzā Makhdūm’s place and methodology in the historiography of Islamic sects. The scope of the research is limited to his contributions to the discipline of the History of Islamic Sects. The aim of this study is to explain Makhdūm’s views on the history of Islamic sects, evaluate these views, identify the methodology he employed in composing his work, determine the innovations he introduced to the field, and analyze his interpretations regarding the emergence of Islamic sects. A general assessment is first made by examining the intellectual milieu that shaped Makhdūm’s thought, his life, and his work Kitāb al-Nawāqiḍ li-Ẓuhūr al-Rawāfiḍ. Subsequently, analyses based on this work are presented. Particular attention is given to the purpose of the work, its content, and its place within the tradition of refutational literature (raddiyya). The author's religious and political views, theological perspective, sources of knowledge, methodological approach, and critical intellectual framework are also examined. Furthermore, the beliefs of the Rāfiḍī groups discussed in the work are presented and compared with those of other Shiʿi sects. This study employs document analysis, one of the qualitative research methods. The collected data were analyzed through descriptive and content analysis, and the subject was evaluated from historical, sociological, and sectarian perspectives. In addition to Makhdūm’s al-Nawāqiḍ, both classical and contemporary sources were consulted. The findings of the study reveal Mīrzā Makhdūm’s contributions to the field of the History of Islamic Sects.
Özet
Mîrzâ Mahdûm, Safevî döneminde yaşamış, ilmî ve kazâî kimliğiyle temayüz eden, özellikle Şiîlik eleştirileri ve mezhepler tarihi alanındaki çalışmalarıyla tanınan önemli bir Osmanlı âlimidir. Bu araştırma, onun mezhepler tarihi yazıcılığındaki yeri ve yöntemi konusunu ele almaktadır. Çalışma, Mahdûm’un İslâm Mezhepleri Tarihi bilimine yaptığı katkılarla sınırlıdır. Amacımız, Mahdûm’un İslâm Mezhepleri Tarihi hakkındaki görüşlerini açıklamak, bu görüşlere ilişkin değerlendirmelerde bulunmak, eserini yazarken izlediği yöntemleri, bu alana getirdiği yenilikleri ve mezheplerin ortaya çıkış süreçlerine dair yaptığı yorumları tespit etmektir. Mahdûm’un fikrî yapısının şekillendiği dönemi, hayatını ve Kitâbü’n-Nevâkid li-Zuhûri’r-Ravâfîd adlı eserini ele alarak genel bir değerlendirme yapılmış, ardından bu eser üzerinden gerçekleştirilen incelemelere yer verilmiştir. Eserin yazılış amacı, içeriği ve reddiye geleneğindeki yeri gibi unsurlar üzerinde durulmuştur. Müellifin dinî ve siyasi görüşleri, itikâdî anlayışı, bilgi kaynakları ve usulü ile birlikte eleştirel düşünce yapısı da araştırmaya dâhil edilmiştir. Ayrıca, eserde yer alan Râfizî grupların inançlarına dair bilgiler verilmiş ve bu inançlar diğer Şiî fırkalarla karşılaştırılmıştır. Bu çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi kullanılmıştır. Veriler, betimsel ve içerik analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiş ve konu tarihsel, sosyolojik ve mezhebi açıdan değerlendirilmiştir. Araştırmada, yazarın en-Nevâkid adlı eserinin yanı sıra, klasik ve günümüz kaynaklarından da yararlanılmıştır. Sonuçta, Mîrzâ Mahdûm’un İslâm Mezhepleri Tarihi alanına yaptığı katkılar ortaya konulmuştur.