Journals / Ardahan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 7 Sayı: 1

An application of fuzzy data envelopment analysis for measuring the quality of life in the provinces of the Eastern Anatolia Region

Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki illerin yaşam kalitesinin bulanık veri zarflama analizi ile ölçülmesine yönelik bir uygulama

Leyla İşbilen(İstanbul Üniversitesi)0000-0001-8643-7702
Pages
16–38
Publication Date
2025-06-20
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In this study the fuzzy efficiency scores were measured with RStudio deaR FuzzyLP.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In this study, the quality of life in provinces of Eastern Anatolian Region was measured with Fuzzy Data Envelopment Analysis by using OECD’s Better Life Index (BLI) with TUİK 2015 data.
📊
Key Findings & Data:Efficiency analysis generally use a dummy variable as the input of the efficiency analysis which equals to one, all other copmonents of the index are treated as outputs.
💡
Conclusion & Impact:In this study the fuzzy efficiency scores were measured with RStudio deaR FuzzyLP.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:2015 Verileri
⚙️Variables:Bulanık Veri Zarflama Analizi · Daha İyi Yaşam Endeksi · Doğu Anadolu Bölgesi

Abstract

In this study, the quality of life in provinces of Eastern Anatolian Region was measured with Fuzzy Data Envelopment Analysis by using OECD’s Better Life Index (BLI) with TUİK 2015 data. Efficiency analysis generally use a dummy variable as the input of the efficiency analysis which equals to one, all other copmonents of the index are treated as outputs. The outputs that have negative effect on the index are reversed to create pozitive effect. In this study a different approach was adopted; the components that have negative effect on the index were treated as inputs to be minimized, the components that have pozitive effects were treated as outputs to be maximized. The components of BLI whose sub-components have fully pozitive effects on the BLI have been omitted from the efficiency analysis. Purpose of working with fuzzy numbers instead of crisp values is that the variables may be inherently fuzzy or the relations between them may be fuzzy or there may not be enough data. In such cases, it becomes necessary to use non-parametric methods instead of parametric methods. The efficiency results conducted both input oriented and output oriented for each provinces of Eastern Anatolian Region are thought to be a guiding framework for decision- makers to enhance the BLI. In this study the fuzzy efficiency scores were measured with RStudio deaR FuzzyLP.

Özet

Bu çalışmada Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki illerin yaşam kaliteleri, OECD’nin Daha İyi Yaşam Endeksi (BLI: Better Life Index) üzerinden TÜİK 2015 verileri kullanılarak, Bulanık Veri Zarflama Analizi ile ölçülmeye çalışılmıştır. Endeksler üzerinden yapılan etkinlik analizi uygulamalarında genellikle bir tek girdi vardır ve bu girdi bire eşit olan bir yapay değişkendir. Endeksi oluşturan diğer tüm unsurlar ise çıktılar olarak kabul edilmektedir. Bu çıktılar arasında endekse negatif etkisi olanlar tersleri alınarak pozitif etki yaratılmaya çalışılmaktadır. Bu çalışmada ise farklı bir yaklaşım benimsenerek, endeksi meydana getiren göstergelere herhangi bir değişim ya da dönüşüm uygulanmadan, endekse pozitif katkı sağlayan unsurlar artırılması hedeflenen çıktılar olarak, endekse negatif etkisi olan unsurlar ise azaltılması hedeflenen girdiler olarak ele alınmışlardır. Etkinlik analizinde Daha İyi Yaşam Endeksi’nin tümüyle pozitif unsurlardan oluşan boyutları kapsam dışı bırakılmıştır. Çalışmanın keskin değerlerle değil de bulanık sayılarla gerçekleştirilmesinin temel motivasyonu, bazen değişkenlerin özünde bulanık olmaları, değişkenler arasındaki ilişkilerin bulanık olmaları (fonksiyonel yapısının belirlenememesi) ya da yeterli veriye ulaşılamaması halinde parametrik yöntemler yerine non-parametrik yöntemlerin kullanılması gerekliliğidir. Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki tüm iller için ayrı ayrı hem girdi yönelimli hem de çıktı yönelimli olacak şekilde oluşturulan etkinleştirme önerilerinin, illerin yaşam kalitelerinin yükseltilmesinde karar vericiler için bir yol haritası olabileceği düşünülmektedir. Çalışmada bulanık etkinlik skorları RStudio deaR FuzzyLP ile hesaplanmıştır.

🔖

Cite This Article

İşbilen, L. (2025). An application of fuzzy data envelopment analysis for measuring the quality of life in the provinces of the Eastern Anatolia Region. Ardahan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 7 Sayı: 1, 16–38. https://doi.org/10.58588/aru-jfeas.1590242

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (33)

  1. Alpaykut, S. (2017). Türkiye’de illerin yaşam memnuniyetinin temel bileşenler analizi ve TOPSIS yöntemiyle ölçümü üzerine bir inceleme. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(29), 367–395.
  2. Bağdatlı, S. ve Kılıç Depren, S. (2018). Determination of countries’ position using better life index: The entropy based MULTIMOORA approach. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(2), 353–366.
  3. Borza, M. (2014). The connection between efficiency and sustainability – a theoretical approach. Procedia Economics and Finance, 15, 1355–1363.
  4. Bulut, H. (2019). Türkiye’deki illerin yaşam endekslerine göre kümelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 23(1), 74–82.
  5. Castellano, R., Bernardo, G. D. ve Punzo, G. (2023). Well-being in OECD countries: An assessment of technical and social efficiency using data envelopment analysis. International Review of Economics, 70, 141–176.
  6. Chang, Y. H. O. ve Ayyub, B. M. (2001). Fuzzy regression methods – a comparative assessment. Fuzzy Sets and Systems, 119, 187–203.
  7. Charnes, A., Cooper, W. W. ve Rhodes, E. (1978). Measuring the efficiency of decision making units. European Journal of Operational Research, 2, 429–444.
  8. Çağlar, A. (2020). İllerin yaşam kalitesi: Türkiye İstatistik Kurumu verileriyle veri zarflama analizine dayalı bir endeks. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 15(3), 875–902.
  9. Despotis, D. K. (2005). A reassessment of the human development index via data envelopment analysis. The Journal of the Operational Research Society, 56, 969–980.
  10. Dikmen, F. C. (2021). Türkiye’deki illerin iyi oluş ve yaşam kalitesinin R kümeleme çözümlemesiyle incelenmesi. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(2), 59–72.
  11. Erigüç, G. ve Kartal, N. (2022). İllerde yaşam endeksi göstergelerinin bazıları ve sağlık göstergelerinin gayrisafi yurtiçi hasıla üzerine etkisinin incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 213–222.
  12. Güven, O. (2022). Türkiye’de girişimciliği etkileyen faktörler. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(2), 206–213.
  13. Hamarat, B., Uysal, Ö. ve Kevşek, H. (2020). OECD, AB ve G-10 ülkelerinin yaşam kalitesi göstergelerine göre benzerliklerinin belirlenmesi: Bulanık kümeleme analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(38), 84–112.
  14. Kağızman, M. A. ve Atan, M. (2021). Daha iyi yaşam endeksine (DİYE) göre OECD ülkelerinde karşılaştırmalı analiz. Sosyal Güvenlik Dergisi, 11(2), 379–392.
  15. Kandemir, O. ve Krükçü, M. (2016). Bir refah göstergesi olan yaşam endeksi bağlamında TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) Bölgesinin analizi. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14, 22–35.
  16. Kim, K. L., Moskowitz, H. ve Köksalan, M. (1996). Fuzzy versus statistical linear regression. European Journal of Operational Research, 92, 417–434.
  17. Küçükala, N. T., Ayaş, P., Köse, D. ve Kaya, G. K. (2021). Çok kriterli karar verme yöntemlerinin karşılaştırmalı kullanımı ile Türkiye’deki illerin yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 7(2), 150–168.
  18. Liu, X. ve Chen, Y. (2013). A systematic approach to optimizing ℎ value for fuzzy linear regression with symmetric triangular fuzzy numbers. Mathematical Problems in Engineering, 2013, Article ID 210164, 9 sayfa. https://doi.org/10.1155/2013/210164
  19. Mahlberg, B. ve Obersteiner, M. (2001). Remeasuring the HDI by data envelopement analysis. International Institute for Applied Systems Analysis.
  20. Mizobuchi, H. (2014). Measuring world better life frontier: A composite indicator for OECD better life index. Social Indicators Research, 118, 987–1007.
  21. OECD. (2024). OECD Better Life Index. https://www.oecdbetterlifeindex.org/#/11111111111 (Erişim tarihi: 10.11.2024)
  22. Özbek, A. (2019). Türkiye’deki illerin EDAS ve WASPAS yöntemleri ile yaşanabilirlik kriterlerine göre sıralanması. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9, 177–200.
  23. Patrizii, V., Pettini, A. ve Resce, G. (2017). The cost of well-being. Social Indicators Research, 133, 985–1010.
  24. Shyamal, A. K. ve Pal, M. (2007). Triangular fuzzy matrices. Iranian Journal of Fuzzy Systems, 4(1), 75–87.
  25. Şenaras, A. E. ve Çetin, İ. (2016). OECD ülkelerinde refahın daha iyi yaşam endeksi ile analizi. Paradoks Ekonomi, Sosyoloji ve Politika Dergisi, 11(2), 31–51.
  26. Taylan Susan, A. (2021). Türkiye kentlerinin sürdürülebilir yaşam kalitesi temel bileşenlerinde dağılımı ve kümelenmesi. Planlama, 31(2), 170–190.
  27. TÜİK. (2024). İllerde yaşam endeksi, 2015. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Illerde-Yasam-Endeksi-2015-24561 (Erişim tarihi: 11.11.2024)
  28. UNDP. (2024). Human development reports. https://hdr.undp.org/data-center/human-development-index#/indicies/HDI (Erişim tarihi: 10.11.2024)
  29. Valami, H. B. (2009). Cost efficiency with triangular fuzzy number input prices: An application of DEA. Chaos, Solitons and Fractals, 42, 1631–1637.
  30. Vierstraete, V. (2012). Efficiency in human development: A data envelopment analysis. The European Journal of Comparative Economics, 9, 425–443.
  31. Yeşilaydın, G. (2015). OECD ülkelerinin sağlık alanındaki etkinliklerinin bulanık veri zarflama analizi ile belirlenmesi [Doktora tezi, Eskişehir Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Anadolu Üniversitesi Açık Erişim Arşivi. https://earsiv.anadolu.edu.tr/xmlui/handle/11421/9522
  32. Zadeh, L. A. (1988). Fuzzy logic. IEEE Transactions on Fuzzy Systems, 83–93.
  33. Zadeh, L. A. (1996). Fuzzy logic = Computing with words. IEEE Transactions on Fuzzy Systems, 103–111.