SavedAdd your journal

Journals / Alanyazın / 2026 / Cilt: 7

From digital capital to algorithmic inequality: a critical review of the AI divide in post-pandemic secondary education"

Dijital sermayeden algoritmik eşitsizliğe: pandemi sonrası ortaöğretimde yapay zekâ bölünmesi üzerine eleştirel bir inceleme

Adem Nefayaz(MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI (MEB))0000-0002-9707-3868
Cansu Reçber Öztürk(TC MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI NECATİBEY)0009-0000-6534-8102
Journal
Alanyazın
Pages
1–18
Publication Date
2026-08-09
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The study advocates for restructuring educational equity in alignment with the digital habitus of the artificial intelligence era.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study critically examines educational disruptions in secondary education post-Covid-19 through the concepts of algorithmic capital and the AI divide.
📊
Key Findings & Data:The research reveals that the pandemic created new class stratifications based on strategic digital competencies beyond mere access.
💡
Conclusion & Impact:The study advocates for restructuring educational equity in alignment with the digital habitus of the artificial intelligence era.
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:dijital sermaye · covid-19 · yapay zekâ bölünmesi

Abstract

This study critically examines educational disruptions in secondary education post-Covid-19 through the concepts of algorithmic capital and the AI divide. Using narrative review, international reports and academic literature were synthesized. The research reveals that the pandemic created new class stratifications based on strategic digital competencies beyond mere access. High-stakes competitive environments reinforce permanent status disparities favoring students with high digital capital. The study advocates for restructuring educational equity in alignment with the digital habitus of the artificial intelligence era.

Özet

Bu çalışma, Covid-19 pandemisiyle ortaöğretimde derinleşen eğitsel kırılmaları algoritmik sermaye ve yapay zekâ bölünmesi kavramları üzerinden eleştirel bir perspektifle incelemektedir. Anlatısal derleme yöntemiyle uluslararası raporlar ve akademik literatür sentezlenmiştir. Araştırma, pandeminin erişim sorunlarının ötesinde, stratejik dijital yetkinliklere dayalı yeni bir sınıfsal katmanlaşma yarattığını saptamıştır. Özellikle sınav odaklı rekabet yapısının, dijital sermayesi güçlü öğrenciler lehine kalıcı statü farkları oluşturduğu görülmektedir. Çalışma, eğitimde fırsat eşitliğinin yapay zekâ çağının dijital habitus gereklerine göre yeniden yapılandırılmasını önermektedir.

🔖

Cite This Article

Nefayaz, A., Öztürk, C. R. (2026). From digital capital to algorithmic inequality: a critical review of the AI divide in post-pandemic secondary education". Alanyazın, Cilt: 7, 1–18. https://doi.org/10.59320/alanyazin.1943121

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (84)

  1. Avrupa Konseyi. (1952). Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi: Ek 1 no’lu protokol. https://www.echr.coe.int/documents/d/echr/convention_tur
  2. Akbey, S. S. (2006). Güneydoğu Anadolu bölgesinde eğitimin fırsat eşitliği açısından değerlendirilmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Dicle Üniversitesi.
  3. Akkan, H. (2000). Öğretmen ve yönetici görüşlerine göre ilköğretim birinci kademe okullarının eğitimde fırsat ve imkan eşitliği açısından incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
  4. Allen, J., Rowan, L., & Singh, P. (2020). Teaching and teacher education in the time of COVID-19. Asia-Pacific Journal of Teacher Education, 48(3), 233–236. https://doi.org/10.1080/1359866X.2020.1752051
  5. Aslanargun, E. (2022). Eğitimde fırsat eşitsizliğinin nedeni olarak okul/öğretmen etkisizliği ve aile katılımı. Alanyazın, 63–71. https://izlik.org/JA44FS54AG
  6. Aşkın, R., Bozkurt, Y., & Zeybek, Z. (2020). Covid-19 pandemisi: Psikolojik etkileri ve terapötik müdahaleler. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(37), 304–318. https://ticaret.edu.tr/sosyalbilimler/wp-content/uploads/sites/7/2020/09/16.pdf
  7. Balcı, A. (2020). Covid-19 özelinde salgınların eğitime etkileri. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 3(3), 75–85. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijls/issue/58882/815758
  8. BBC. (2021, 23 Ocak). Wuhan'daki ilk covid karantinasının birinci yılı: Çin, salgını nasıl kontrol altına aldı? BBC News. https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-55764013
  9. Becker, G. S. (1993). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education (3. baskı). The University of Chicago Press.
  10. Beiter, K. D. (2006). The protection of the right to education by international law. Martinus Nijhoff Publishers. Birleşmiş Milletler. (1966). Ekonomik, sosyal ve kültürel haklara ilişkin uluslararası sözleşme. https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/international-convenant-economic-social- and-cultural-rights
  11. Bourdieu, P. (1977). Cultural reproduction and social reproduction. J. Karabel & A. H. Halsey (Ed.), Power and ideology in education içinde (ss. 487–511). Oxford University Press.
  12. Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. J. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education içinde (ss. 241–258). Greenwood.
  13. Bourdieu, P., & Passeron, J. C. (1990). Reproduction in education, society and culture. Sage.
  14. Bozkurt, A. (2020). Koronavirüs (Covid-19) pandemi süreci ve pandemi sonrası dünyada eğitime yönelik değerlendirmeler: Yeni normal ve yeni eğitim paradigması. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 6(3), 112–142. https://dergipark.org.tr/tr/pub/auad/issue/56247/773719
  15. Can, N., & Köroğlu, Y. (2020). COVID-19 döneminde yaygınlaşan uzaktan eğitimin değerlendirilmesi ve eğitim emekçileri açısından incelenmesi. Madde, Diyalektik ve Toplum, 4(3), 370–381. http://bilimveaydinlanma.org/content/images/pdf/mdt/cilt4-sayi3/6-Can-Koroglu.pdf
  16. Charbonnier, E. (2020, 8 Haziran). COVID-19: An amplifier of educational inequalities. Institut Montaigne. https://www.institutmontaigne.org/en/blog/covid-19-amplifier-educational-inequalities
  17. Çalışkan, Ş. (2005). Türkiye’de eğitim ile yoksulluk arasındaki ilişki. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 6(1), 163–181. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cuiibdf/issue/4414/60278
  18. Devrani, A. E. (2021). Gençler için 21. yüzyıl becerileri ve dijitalleşen dünyanın gereklilikleri: Yeni okuryazarlıklar. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 9(24), 5–24. https://dergipark.org.tr/tr/pub/genclikarastirmalari/issue/64706/893488
  19. Dağ, A. (2022). Yeni teknolojiler bağlamında eğitim ve eşitsizlik. Alanyazın, 73–80. https://izlik.org/JA93GJ44PE
  20. DiMaggio, P., & Hargittai, E. (2001). From the 'digital divide' to 'digital inequality': Studying utilization of the internet as a discipline. Princeton University Center for Arts and Cultural Policy Studies. http://www.princeton.edu/~artspol/workpap/WP15%20-%20DiMaggio%2BHargittai.pdf
  21. Eren, A. S. (2020). Dijitalleşme ve sosyal devlet: Eğitim hakkı bağlamında bir değerlendirme. Bilişim Hukuku Dergisi, 2(1), 45–62. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bilisimhukuku/issue/55862/734152
  22. ERG. (2009). Eğitimde eşitlik: Politika analizi ve öneriler. Eğitim Reformu Girişimi. https://www.egitimreformugirisimi.org/wp-content/uploads/2017/03/EgitimdeEsitlikPolitikaAnaliziOneriler.pdf
  23. Erol, M., & Erol, A. (2020). Koronavirüs pandemisi sürecinde ebeveynleri gözünden ilkokul öğrencileri. Milli Eğitim Dergisi, 49(1), 529–551. https://doi.org/10.37669/milliegitim.766190
  24. Eubanks, V. (2018). Automating inequality: How high-tech tools profile, police, and punish the poor. St. Martin's Press.
  25. Garcia, E., & Weiss, E. (2020). COVID-19 and student performance, equity, and US education policy. Economic Policy Institute. https://www.epi.org/publication/the-consequences-of-the-covid-19-pandemic-for-education-performance-and-equity/
  26. Giddens, A. (2012). Sosyoloji (5. baskı). Kırmızı Yayınları.
  27. Gladwell, M. (2020). Outliers: Çizginin dışındakiler. MediaCat Kitapları.
  28. Gözübüyük, A. Ş. (2000). Yönetim hukuku. Turhan Kitabevi.
  29. Green, B. N., Johnson, C. D., & Adams, A. (2006). Writing narrative literature reviews for peer-reviewed journals: Secrets of the trade. Journal of Chiropractic Medicine, 5(3), 101–117. https://doi.org/10.1016/S0899-3467(07)60142-6
  30. Hargittai, E. (2002). Second-level digital divide: Differences in people's online skills. First Monday, 7(4). https://doi.org/10.5210/fm.v7i4.942
  31. Hodges, C., Moore, S., Lockee, B., Trust, T., & Bond, A. (2020). The difference between emergency remote teaching and online learning. EDUCAUSE Review. https://er.educause.edu/articles/2020/3/the-difference-between-emergency-remote-teaching-and-online-learning
  32. Ignatow, G., & Robinson, L. (2017). Digital rhetoric and the digital divide: Leveraging digital capital for educational excellence. International Journal of Communication, 11, 950–966. https://ijoc.org/index.php/ijoc/article/view/5888
  33. İHEB. (1948). İnsan hakları evrensel beyannamesi. Birleşmiş Milletler. https://www.un.org/en/about-us/universal-declaration-of-human-rights
  34. Illich, I. (1973). Okulsuz toplum (24. baskı). Şule Yayınları.
  35. ILO. (2020). ILO Sectoral Brief: COVID-19 and the education sector. International Labour Organization. https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_dialogue/--- sector/documents/briefingnote/wcms_742025.pdf
  36. Karoğlu, A. K., Bal, K., & Çimşir, E. (2020). Toplum 5.0 sürecinde Türkiye’de eğitimde dijital dönüşüm. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 3(3), 147–158. https://doi.org/10.32329/uad.815428
  37. Khan, S. (2017). Dünya okulu (8. baskı). Yapı Kredi Yayınları.
  38. Kılıç, M. (2020). Pandemi dönemi insan hakları siyaseti: Hak ve özgürlükler düzeninin kırılganlaşan doğası. Adalet Dergisi, (64), 17–56. https://dergipark.org.tr/tr/pub/adalet/issue/55866/764356
  39. Kincheloe, J. L. (2018). Eleştirel pedagoji. Yeni İnsan Yayınevi.
  40. MEB. (2020a). Covid-19 salgını sürecinde mesleki ve teknik eğitim. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  41. MEB. (2020b, 4 Eylül). Strateji Geliştirme Başkanlığı verileri. Millî Eğitim Bakanlığı. http://sgb.meb.gov.tr/www/icerik_goruntule.php?KNO=396
  42. Millî Eğitim Temel Kanunu. (1973). T.C. Resmî Gazete (14574, 24 Haziran 1973). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1739.pdf
  43. Nieto, S. (2000). Placing equity front and center: Some thoughts on transforming teacher education for a new century. Journal of Teacher Education, 51(3), 180–187. https://doi.org/10.1177/0022487100051003004
  44. OECD. (2023). Education at a glance 2023: OECD indicators. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/e13bef14-en
  45. Özer, M., & Suna, E. (2020). COVID-19 salgını ve eğitim. Türkiye Bilimler Akademisi Yayınları. https://www.tuba.gov.tr/files/yayinlar/raporlar/tuba-covid-19-salgini-ve-egitim-raporu.pdf
  46. Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants. On the Horizon, 9(5), 1–6. https://doi.org/10.1108/10748120110424816
  47. Prieur, A., & Savage, M. (2013). Emerging forms of cultural capital. European Societies, 15(2), 246–267. https://doi.org/10.1080/14616696.2012.748930
  48. Ragnedda, M. (2018). Digital capital: a Bourdieusian perspective on digital inequalities. Emerald Publishing Limited. https://doi.org/10.1108/9781839095504
  49. Reimers, F. M. (2020). Transforming education to prepare students to invent the future. PSU Research Review, 4(2), 81–91. https://doi.org/10.1108/PRR-03-2020-0010
  50. Sahlberg, P. (2020). Will the pandemic change schools? Journal of Professional Capital and Community, 5(3/4), 359–371. https://doi.org/10.1108/JPCC-05-2020-0026
  51. Sarı, T., & Nayır, F. (2020). Pandemi dönemi eğitim: sorunlar ve fırsatlar. Turkish Studies, 15(4), 959–975. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.44337
  52. Schleicher, A. (2020). The impact of COVID-19 on education: Insights from Education at a Glance 2020. OECD. https://www.oecd.org/education/the-impact-of-covid-19-on-education-insights-from-education-at-a-glance-2020.pdf
  53. Selwyn, N. (2016). Education and technology: Key issues and debates. Sage Publications.
  54. Selwyn, N. (2019). What is digital sociology? Polity Press.
  55. Sen, A. (1999). Development as freedom. Oxford University Press.
  56. Shin, Y., Yeo, J. H., & Kim, A. J. (2022). The AI divide: A new digital divide in the era of artificial intelligence. Journal of Digital Policy and Management, 20(3), 127–142. https://doi.org/10.14400/JDC.2022.20.3.127
  57. Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333–339. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039
  58. Suna, H. E., Çelik, Z., Aşkar, P., & Özer, M. (2020). Covid-19 salgını dolayısıyla okulların kapanmasının eğitimde eşitsizlikler üzerine etkisi. İnsan ve Toplum, 10(4), 217–247. https://doi.org/10.12658/M0634
  59. Şirin, S. (2019). Yetişin çocuklar (39. baskı). Doğan Kitap.
  60. Tanhan, F., & Özok, H. İ. (2020). Pandemi ve eğitim. Anı Yayıncılık.
  61. Tanör, B. (1994). Türkiye'nin insan hakları sorunu. Bilgi Yayınevi.
  62. TEDMEM. (2021). 2020 eğitim değerlendirme raporu (TEDMEM Değerlendirme Dizisi 7). Türk Eğitim Derneği Yayınları. https://tedmem.org/yayinlar/2020-egitim-degerlendirme-raporu
  63. Tomasevski, K. (2001). Free and compulsory education for all children: The gap between promise and performance. Right to Education Primers, No. 2. Novum Grafiska AB. https://www.right-to-education.org/resource/rte-primer-2-free-and-compulsory-education-all-children
  64. Tomul, E. (2002). Küreselleşme ve eğitim eşitsizlikleri. Eğitim Araştırmaları Dergisi, (6), 78–86.
  65. TÜİK. (2020, 25 Ağustos). Hanehalkı bilişim teknolojileri (BT) kullanım araştırması, 2020. Türkiye İstatistik Kurumu. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2020-33679
  66. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. (1982). TC Resmî Gazete (17844, 20 Ekim 1982). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2709&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
  67. Uluğ, F. (2019). On birinci kalkınma planı ekseninde eğitim politikaları. 10. Uluslararası Eğitim Yönetimi Forumu içinde (ss. 17–38). EYUDER.
  68. UNESCO. (2020a, 21 Nisan). Startling digital divides in distance learning emerge. https://en.unesco.org/news/startling-digital-divides-distance-learning-emerge
  69. UNESCO. (2020b). Adverse consequences of school closures. https://en.unesco.org/covid19/educationresponse/consequences
  70. UNESCO. (2020c). How many students are at risk of not returning to school? Advocacy paper. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000373992
  71. UNESCO. (2024a). Global education monitoring report 2024/5: Leadership and education. UNESCO Publishing. https://doi.org/10.54676/ASWS8420
  72. UNESCO. (2024b). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO Publishing. https://doi.org/10.54676/SROU5355
  73. UNICEF. (2020, 5 Haziran). UNICEF uyarıyor: COVID-19 salgını sırasında uzaktan eğitime erişimde eşitsizlik. https://www.unicef.org/turkey/bas%C4%B1n-b%C3%BCltenleri/unicef-uyar%C4%B1yor-covid-19- salg%C4%B1n%C4%B1-s%C4%B1ras%C4%B1nda-uzaktan
  74. van Dijk, J. (2020). The digital divide. John Wiley & Sons.
  75. Varol, N. (2025). Eğitimde yapay zekâ ve etik: bir alanyazın taraması. Okul Yönetimi, 5(1), 117–125. https://izlik.org/JA87US93SW
  76. Warschauer, M. (2003). Technology and social inclusion: rethinking the digital divide. MIT Press.
  77. Weber, M. (1946). From Max Weber: essays in sociology (H. H. Gerth & C. W. Mills, Çev. ve Ed.). Oxford University Press.
  78. Williamson, B., Eynon, R., & Potter, J. (2020). Pandemic politics, pedagogies and practices: Digital technologies and distance education during the coronavirus emergency. Learning, Media and Technology, 45(2), 107–114. https://doi.org/10.1080/17439884.2020.1761278
  79. World Bank. (2020a). Education and covid-19. https://www.worldbank.org/en/topic/education/brief/education-and-covid-19
  80. World Bank. (2020b). The Covid-19 pandemic: Shocks to education and policy responses. World Bank Group. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/33696
  81. WTO & ILO. (2017). Investing in skills for inclusive trade. World Trade Organization. https://www.wto.org/english/res_e/booksp_e/investinsskills_e.pdf
  82. Yamamoto, G. T., & Altun, D. (2020). Coronavirüs ve çevrimiçi (online) eğitimin önlenemeyen yükselişi. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 3(1), 25–34. https://doi.org/10.32329/uad.711115
  83. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. baskı). Seçkin Yayıncılık.
  84. Yılmaz, K., & Altınkurt, Y. (2011). Öğretmen adaylarının eleştirel pedagoji ile ilgili görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(3), 195–213. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ahievranefd/issue/2347/29729