Journals / Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi / 2026 / Sayı: 29

An Administrative Analysis of Sultan Abdulhamid II’s 1879 Public Law Proposal within the Framework of a Rational Approach and the Context of the Separation of Powers

Rasyonel Yaklaşım Ekseninde Sultan II. Abdülhamid’in 1879 Tarihli Kamu Hukuku Layihasının Erkler Bağlamında Yönetimsel Analizi

Meral Şahin(YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ, REKTÖRLÜK)0000-0002-8937-1128
Pages
144–178
Publication Date
2026-06-15
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In light of Sultan Abdulhamid II’s new administrative approach and the developments that emerged from it, the study further reveals the direction in which the Empire evolved in its political and public law structure.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The concept of state governance has been perceived through different perspectives across ages and historical periods.
📊
Key Findings & Data:The main objective of this study is to examine, within the context of administrative governance, how the state proposal (layiha) that incorporated the principles of good governance and was implemented shortly after the proclamation of the Ottoman Empire’s Constitutional Monarchy (Meşrutiyet) contributed to social life.
💡
Conclusion & Impact:In light of Sultan Abdulhamid II’s new administrative approach and the developments that emerged from it, the study further reveals the direction in which the Empire evolved in its political and public law structure.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Kamu yönetimi · Osmanlı imparatorluğu · iyi yönetim layihası

Abstract

The concept of state governance has been perceived through different perspectives across ages and historical periods. Public administrative law possesses its own distinctive nature and conceptual framework. The main objective of this study is to examine, within the context of administrative governance, how the state proposal (layiha) that incorporated the principles of good governance and was implemented shortly after the proclamation of the Ottoman Empire’s Constitutional Monarchy (Meşrutiyet) contributed to social life. This period, which corresponds to the aftermath of the First Constitutional Era (I. Meşrutiyet Dönemi), marked the emergence of Sultan Abdulhamid II's distinctive approach to governance. The study investigates the extent to which the urgent administrative needs arising from bureaucratic stagnation within the Ottoman central administration, crises resulting from military decline, major economic difficulties, and social unrest could be met under the prevailing circumstances. Drawing on examples of state proposals designed to operate within a rationalist framework, the research questions the efficiency and applicability of public administrative law across the Ottoman Empire, which encompassed vast territorial boundaries. The study is limited to the last quarter of the 19th century. It is important to note that the reforms, which intensified through the efforts of intellectuals in the Ottoman Empire, contributed to the renewal of public administration. In light of Sultan Abdulhamid II’s new administrative approach and the developments that emerged from it, the study further reveals the direction in which the Empire evolved in its political and public law structure.

Özet

Devlet yönetim anlayışı çağlara ve dönemlere göre değişik perspektiflerde algılanmıştır. Kamu yönetim hukukunun kendisine has bir niteliği ve nosyonu bulunmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı; Osmanlı İmparatorluğu’nda Meşrutiyet’in ilan edilmesinden kısa bir süre sonra uygulama alanına konulan iyi yönetim esaslarını içeren devlet layihasının yönetimsel anlamda toplumsal yaşama neler kazandırdığı sorunsalını irdelemektir. Anayasalı rejim olarak bilinen I. Meşrutiyet’in hemen sonrasına rastlayan bu dönem Osmanlı Sultanı II. Abdülhamid’in kendisine has bir yönetim anlayışı geliştirdiği süreci oluşturmaktadır. Osmanlı merkezi idaresinde görülen tıkanıklıklar, askeri anlamda gerilemenin getirdiği bunalımlı dönem, ekonomik anlamda yaşanan temel sıkıntılar, toplumsal yaşamın huzursuzluğu ve iyi bir kamu yönetimine duyulan ihtiyaç hangi koşullarda ve ne ölçülerde karşılanma olasılığına sahip olmuştur sorunsalı irdelenmektedir. Rasyonalizm periferinde etkin olması düşünülen layiha örneklerinden yola çıkarak son derece geniş sınırlara sahip Osmanlı İmparatorluğu’nda kamu yönetimi hukuku alanında etkinlik ve uygulanabilirliği sorgulanmaktadır. Çalışma XIX. yüzyılın son çeyreği ile sınırlı tutulmuştur. İmparatorlukta aydınların çabaları ile yoğunluk kazanan ıslahatların kamu yönetiminde yenilenmeyi beraberinde getirmesi önemlidir. Sultan II. Abdülhamid’in yeni yönetim anlayışı ve ortaya çıkan gelişmeler doğrultusunda imparatorluğun siyasi ve kamusal hukuk açısından hangi yöne evrildiğinin yanıtını da beraberinde getirmektedir.

🔖

Cite This Article

Şahin, M. (2026). An Administrative Analysis of Sultan Abdulhamid II’s 1879 Public Law Proposal within the Framework of a Rational Approach and the Context of the Separation of Powers. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, Sayı: 29, 144–178. https://doi.org/10.21021/osmed.1783479

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (101)

  1. Presidency Ottoman Archives (BOA)
  2. BOA, Dâhiliye Mektûbi Kalemi (DH.MKT), 2192/72; 2244/118; 2252/38.
  3. BOA, Hariciye Nezareti Tahrirat, (HR.TH), 207/69.
  4. BOA, İrâde Hususi (İ. HUS), 62/101.
  5. BOA, Yıldız Esas Evrakı, (Y.EE), 4/25; 80/28.
  6. BOA, Yıldız Arzuhal–Jurnal, (Y.PRK.AZJ), 26/23.
  7. BOA, Yıldız Perakende Evrakı Tahrirat-ı Ecnebiye ve Mabeyn Mütercimliği (Y.PRK.TKM), 40/39.
  8. BOA, Yıldız Sadaret Hususi Evrakı (Y.A.HUS), 261/116.
  9. Books and Articles
  10. Açba, Sait. Osmanlı Devleti’nin Dış Borçlanması:1854-1914. Afyon: Afyon Kocatepe University Press, 1995.
  11. Ahmad, Feroz. From Empire To Republic: Essays On The Late Ottoman Empire And Modern Turkey. Vol. 2, Istanbul: Istanbul Bilgi University Press, 2008.
  12. Akçura, Yusuf. Osmanlı Devleti’nin Dağılma Devri: XVIII. ve XIX. Asırlarda. 3rd ed., Ankara: Turkish History Institute Press, 1988.
  13. Akdağ, Mustafa. Yakınçağ Dönemi Avrupa Tarihi. Ankara: Berikan Publishing, 2010.
  14. Akşin, Sina. Ana Çizgileriyle Türkiye’nin Yakın Tarihi; 1789-1980. 6th ed., Ankara: İmaj Publishing, 2006.
  15. Akşin, Sina. Kısa 20. Yüzyıl Tarihi. Istanbul: Türkiye İş Bankası Culture Publications, 2014.
  16. Akşin, Sina. "Siyasal Tarih: 1789-1908". Osmanlı Devleti, Vol. III, Izmir: Cem Publishing, 2020, 165-170.
  17. Aktüre, Sevgi. 19. Yüzyıl Sonunda Anadolu Kenti Mekansal Yapı Çözümlemesi. Ankara: Middle East Technical University Publications, 1981.
  18. Akyıldız, Ali. “II. Abdülhamid’in Yönetim Anlayışı,” in Sultan II. Abdülhamid ve Dönemi, ed. Coşkun Yılmaz, Istanbul: Sultanbeyli Municipality Publications, (2012): 61-73.
  19. Anayurt, Ömer. Anayasa Hukuku Genel Kısım: Temel İlkeler Kavram ve Kurumlar. Ankara: Seçkin Publications, 2018.
  20. Armaoğlu, Fahir. 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi: 1914-1980. 2nd ed., Ankara: Türkiye İş Bankası Publications, 1984.
  21. Armaoğlu, Fahir. 19. Yüzyıl Siyasi Tarihi: 1789-1914. Ankara: Turkish History Institute Publications, 1997.
  22. Arnold, John H. Tarih. Trans., Sevda Çalışkan, Ankara: Dost Publishing, 2007.
  23. Ashford, Nigel. Özgür Toplumun İlkeleri. 3rd ed., Trans. Can Madenci, Ankara: Liberte Publications, 2012.
  24. Ateş, Toktamış. Siyasal Tarih. 4th ed., Istanbul: Istanbul Bilgi University Press, 2012.
  25. Bahçeci Başarmak, Hazal Ilgın. “Yüz Yıllık Birikim: Türkiye Kentleşmesinin Yasal, Kurumsal ve Siyasal Yapılanma Üzerinden Bir Analizi.” Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 33/3 (2024): 121-142.
  26. Bayraktarlı, İhsan Yılmaz. Alman Siyasal Sisteminde Erkler Ayrılığı Bağlamında Yargı ve Siyasal Erkin Yakın İlişkisi. Ankara: Yetkin Publishing, 2012.
  27. Benedict, Ruth. Kültür Örüntüleri. Trans. Mustafa Topal, Istanbul: İletişim Publishing, 2015.
  28. Berg, Bruce L. and Howard Lune. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Trans., Hasan Aydın, Konya: Eğitim Kitabevi Publishing, 2015.
  29. Berkes, Niyazi. Türkiye’de Çağdaşlaşma. 17th ed., Istanbul: Yapı Kredi Publishing, 2012.
  30. Bozkurt, Ridvan. Süreç İyileştirme. 3rd ed., Ankara: Milli Prodüktivite Merkezi Publishing, 2003.
  31. Buxton, Charles Roden. Turkey in Revolution, London: 1909.
  32. Cem, İsmail. Türkiye’de Geri Kalmışlığın Tarihi. 22nd ed., Ankara: Türkiye İş Bankası Publications, 2012.
  33. Dennet, Daniel C. Kültür. Ed., John Brockman, Istanbul: Alfa Bilim Publishing, 2013.
  34. Deringil, Selim. The Well-Protected Domains: Ideology and The Legitimation of Power in The Ottoman Empire: 1876-1909. London: I.B. Tauris Publishers, 2004.
  35. Devellioğlu, Ferit. Osmanlıca Türkçe Ansiklopedik Lügât. 31st ed., Ankara: Aydın Kitabevi Publishing, 2015.
  36. Devereux, Robert. The First Ottoman Constitutional Period A Study of the Midhat Constitution and Parliament, Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 1963.
  37. Doehring, Karl. Genel Devlet Kuramı: Genel Kamu Hukuku. Trans., Ahmet Mumcu, Istanbul: İnkılap Publishing, 2014.
  38. Döner, Ayhan. Anayasa Hukuku. Erzincan: Doğu Cilt Evi Publishing, 2023.
  39. Dutton, Denis. Kültür. Ed. John Brockman, Istanbul: Alfa Bilim Publishing, 2013.
  40. Eraslan, Cezmi. “II. Abdülhamid Devri Politikalarında Din ve Devlet Anlayışına Genel Bir Bakış,” in Sultan II. Abdülhamid ve Dönemi, ed. Coşkun Yılmaz, Istanbul: Sultanbeyli Municipality Publications, (2012): 75-90.
  41. Eliot, Sir Charles. Turkey in Europe. London: 1908.
  42. Finkel, Caroline, Rüyadan İmparatorluğa Osmanlı: Osmanlı İmparatorluğu’nun Öyküsü: 1300-1923. Trans., Zülal Kılıç, Istanbul: Timaş Publications, 2017.
  43. Fisher, Sydney Nettleton, The Middle East. London: Routledge&Kegan Paul Ltd, 1959.
  44. Flexner, Doris. İyimserin Tarih Rehberi. Trans., Yurdakul Gündoğdu, Istanbul: Aykırı Tarih Publishing, 2005.
  45. Frangipane, Marcella. Yakındoğu’da Devletin Doğuşu: Mezopotamya ve Çevresinde Güçlü Aile Yönetimlerinin Devlet Çarkına Dönüşmesi. Trans., Zühre İlkgelen, Istanbul: Arkeoloji ve Sanat Publishing, 2002.
  46. Georgeon, François. “Son Canlanış:1878-1908”, Osmanlı İmparatorluğu Tarihi: XIX. Yüzyılın Başlarından Yıkılışa, Trans., Server Tanilli, Istanbul: Cem Publishing, 1995.
  47. Goodwin, Jason. Ufukların Efendisi Osmanlılar. Trans., Armağan Anar, Istanbul: Sabah Kitap Publishing, 1998. Görmez, Kemal. Türkiye’de Çevre Politikaları. Ankara: Gazi Büro Publishing, 1991.
  48. Görmez, Kemal. “Türkiye’de Siyasal Yapı ve Siyasal Kültür.” Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1/1, (1999): 13-18.
  49. Görmez, Kemal. “Yeni Kamu Yönetimi ve Yerel Yönetimler.” Düşünce Dünyasında Türkiz Siyaset ve Kültür Dergisi, 4/21 (2013): 41-46.
  50. Gözler, Kemal. “Hukuk Açısından Monarşi ve Cumhuriyet Kavramlarının Tanımı Sorunu.” Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 54/1 (1999): 51-62.
  51. Gözler, Kemal. Anayasa Hukukunun Genel Esaslarına Giriş. 5th ed., Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım, 2011.
  52. Gözler, Kemal. Türk Anayasa Hukuku. 2nd ed., Bursa: Ekin Basım Yayın, 2018.
  53. Gözübüyük, A. Şeref. Yönetsel Yargı. 8th ed., Ankara: Sevinç Printing House, 1991.
  54. Gözübüyük, A. Şeref. Yönetim Hukuku. 15th ed., Ankara: Turhan Kitabevi Publications, 2001.
  55. Güngör, Berkan. “Sultan II. Abdülhamid’in Yönetim Anlayışı ve Osmanlı Bürokratik Yapısındaki Yeri.” Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 60 (2021): 79-102.
  56. https://www.anayasa.gen.tr/tah-2b-secki.pdf(Accessed: 18.03.2025)
  57. Itzkowitz, Norman. “18. Yüzyıl Osmanlı Gerçekleri” in Osmanlı Dünyasında Kimlik ve Kimlik Oluşumu. Trans., Zeynep Nevin Yelçe, İstanbul: İstanbul Bilgi University Publications, (2012): XXX-XXXI.
  58. İnalcık, Halil. Kuruluş ve İmparatorluk Sürecinde Osmanlı: Devlet Kanun Diplomasi. İstanbul: Timaş Publications, 2011.
  59. İyi Ekip Kurmak. Harvard Business Review, Trans., İlker Gülfidan, İstanbul: Mees Publications, 2012.
  60. Karal, Enver Ziya. Osmanlı Tarihi: Birinci Meşrutiyet ve İstibdat Devirleri: 1876-1907, Vol. VIII, Ankara: Turkish History Institute Press, 1988.
  61. Karasu, Koray. “İdarenin Mülkle Bağının Kurulması: Mülkileşme”, in 1864 Vilâyet Nizamnamesi, eds. Erkan Tural & Selim Çapar, pp. 345-368. Ankara: Institute of Public Administration for Türkiye and the Middle East Publications, 2015.
  62. Karpat, Kemal, H. Kısa Türkiye Tarihi: 1800-2012. 4th ed., İstanbul: Timaş Publications, 2014.
  63. Keçici, Sayime Erben. Bilimsel Araştırma Yazma El Kitabı. Konya: Eğitim Kitabevi Publications, 2020.
  64. Keş, İbrahim. “Crisis and Transformation of the Public Sphere: A Study on Rights, Identities and Subjectivities.” DiHA: Journal of Interdisciplinary Legal Studies, 1/ (September 2024): 88-101.
  65. Kili, Suna ve A. Şeref Gözübüyük. Türk Anayasa Metinleri: Senedi İttifaktan Günümüze. Ankara: Türkiye İş Bankası Culture Publications, 1985.
  66. Kirchhof, Paul. “Anayasa Kültürü ve Kavramı”. Trans., Nedim Meriç, in Anayasa Teorisi: Verfassungstheorie, eds. Otto Depenheuer & Christoph Grabenwarter, Lale Publishing, 2014.
  67. Lewis, Bernard. Modern Türkiye’nin Doğuşu. Trans., Metin Kıratlı, 9th ed., Ankara: Turkish History Institute Press, 2004.
  68. Lewis, Bernard. Demokrasinin Türkiye Serüveni. Trans., Hamdi Aydoğan & Esra Ermert, 4th ed., İstanbul: Yapı ve Kredi Publications, 2010.
  69. Mardin, Şerif. Jön Türklerin Siyasi Fikirleri: 1895-1908. 21st ed., İstanbul: İletişim Publications, 2017.
  70. Marriot, Emma. Bir Nefeste Dünya Tarihi. İstanbul: Maya Kitap Publications, 2014.
  71. McCormick, John. P. & Weber, Habernas. Avrupa Devletinin Dönüşümü. Ankara: Türkiye İş Bankası Publications. 2015.
  72. Müller, Jan Werner. Anayasal Yurtseverlik. Trans., Emre Zeybekoğlu, İstanbul: Dost Publishing, 2012.
  73. Ortaylı, İlber. “Asr-ı Tanzimat: Osmanlı 19. Yüzyılına Bakış.” In 1864 Vilayet Nizamnamesi, eds. Erkan Tural & Selim Çapar, Ankara: Institute of Public Administration for Türkiye and the Middle East Publications, (2015): XII-XXI.
  74. Ortaylı, İlber. Tanzimat’tan Cumhuriyete Yerel Yönetim Geleneği. İstanbul: Hil Publications, 1985.
  75. Ortaylı, İlber. İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı. İstanbul: Alkım Publications, 2006a.
  76. Ortaylı, İlber. Son İmparatorluk Osmanlı. İstanbul: Timaş Publications, 2006b.
  77. Ortaylı, İlber. Osmanlı’da Değişim ve Anayasal Rejim Sorunu. 3rd ed., İstanbul: Türkiye İş Bankası Publications, 2008.
  78. Ortaylı, İlber. Ottoman Studies. 4th ed., İstanbul: İstanbul Bilgi University Publications, 2012.
  79. Ortaylı, İlber. Yakın Tarihin Gerçekleri: Osmanlı’nın Çöküşünden Küllerinden Doğan Cumhuriyet’e. İstanbul: Timaş Publications, 2012.
  80. Osmanlı’dan Günümüze Türk Anayasa Metinleri. Ankara: Grand National Assembly of Türkiye Publications, 2023.
  81. Özkan, Selim Hilmi. Osmanlı Devleti ve Diplomasi. İstanbul: İdeal Publications, 2017.
  82. Poggi, Gianfranco. Modern Devletin Gelişimi: Sosyolojik Bir Yaklaşım. 7th ed., İstanbul: İstanbul Bilgi University Publications, 2014.
  83. Price, Clair. Türkiye’nin Yeniden Doğuşu. Trans. Bilal Çölgeçen, İstanbul: İkarus Publications, 2008.
  84. Ramsaur, Ernest Edmondson. The Young Turks Prelude to the Revolution of 1908. New York: 1970.
  85. Saib, Ahmed. Şark Meselesi. Ankara: Akçağ Publications, 2008.
  86. Shaw Stanford J. & Shaw, Ezel Kural. History of The Ottoman Empire and Modern Turkey Reform, Revolution and Republic: The Rise of Modern Turkey: 1808-1975, Volume: II, Cambridge: Cambridge University Press, 1977.
  87. Stanford, Jim. Kuram İktisat: Herkes İçin İktisat Kapitalist Sömürüyü Anlama Kılavuzu. Trans., Tuncel Öncel, İstanbul: Yordam Kitap Publications, 2011.
  88. Tanör, Bülent. Osmanlı-Türk Anayasal Gelişmeleri: 1789-1980. 15th ed., İstanbul: Yapı ve Kredi Publications, 2005.
  89. Tanör, Bülent. Kurtuluş Kuruluş. 9th ed., İstanbul: Cumhuriyet Publications, 2009.
  90. Teziç, Erdoğan. Anayasa Hukuku: Genel Esaslar. 7th ed., İstanbul: Beta Publications, 2001.
  91. Timur, Taner. Osmanlı Çalışmaları: İlkel Feodalizmden Yarı Sömürge Ekonomisine. 4th ed., İstanbul: İmge Kitabevi, 2010a.
  92. Timur, Taner. Osmanlı Toplumsal Düzeni. 5th ed., İstanbul: İmge Kitabevi Publications, 2010b.
  93. Tunaya, Tarık Zafer. Hürriyet’in İlanı: İkinci Meşrutiyet’in Siyasi Hayatına Bakışlar. İstanbul: Cumhuriyet Publications, 1998.
  94. Türkkan, Hakan. “Osmanlı Devleti’nde Anayasa Düşüncesinin Gelişimi ve Kanun-ı Esasi Tartışmaları” (PhD diss., Sakarya University, 2013), 203-208.
  95. Ubicini, M. A. Osmanlı’da Modernleşme Sancısı: Lettres Sur La Turquie. Trans., Cemal Aydın, İstanbul: Timaş Publications, 1998.
  96. Ünal, Tahsin. Türk Siyasi Tarihi. Vol. II, Ankara: Berikan Publications, 2007.
  97. Wheare, K. C. Modern Anayasalar. Trans., Mehmet Turhan, İstanbul: Değişim Publications, 1984.
  98. White, Rupert Eales. Liderlik Sanatı. Trans., Ali Çimen, İstanbul: Timaş Publications, 1999.
  99. Yılmaz, Faruk. Osmanlı Borçları Tarihi: Düyûn-ı Umûmiye. Ankara: Berikan Yayınevi, 2013.
  100. Yücel, Hasan Ali. İyi Vatandaş İyi İnsan. Ankara: Türkiye İş Bankası Culture Publications, 2011.
  101. Yörük, Ali Adem. “II. Meşrutiyet Döneminde Hukukçuların Meşrutiyet Algısı” (PhD diss., Istanbul University, 2016).