SavedAdd your journal

Journals / Adalet Dergisi / 2026 / Sayı: 76

The Relationship Between Unamendable Provisions and Secondary Constituent Poweran: Examination of the Limits of Secondary Constituent Power

DEĞİŞTİRİLEMEZ HÜKÜMLER İLE TALİ KURUCU İKTİDAR İLİŞKİSİ: TALİ KURUCU İKTİDARIN SINIRLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME

Merve Ünal Açıkgöz(Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi)0000-0002-3576-7573
Merve Güneş(Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi)0000-0003-1805-857X
Pages
617–672
Publication Date
2026-03-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Furthermore, the different forms of application and justifications of these concepts within the German, Indian, and Turkish constitutional systems will be evaluated from a comparative perspective.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In constitutional law, the concept of "constituent power" occupies a controversial position both theoretically and practically, as it represents a significant issue regarding the state's political and legal stance.
📊
Key Findings & Data:One of the most notable aspects of this debate is the relationship between the constitutional order's will to project itself into the future through unamendable provisions and the secondary constituent power, which serves as the expression of popular sovereignty.
💡
Conclusion & Impact:Furthermore, the different forms of application and justifications of these concepts within the German, Indian, and Turkish constitutional systems will be evaluated from a comparative perspective.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Kurucu iktidar · tali kurucu iktidarın sınırları · değiştirilemez hükümler

Abstract

In constitutional law, the concept of "constituent power" occupies a controversial position both theoretically and practically, as it represents a significant issue regarding the state's political and legal stance. One of the most notable aspects of this debate is the relationship between the constitutional order's will to project itself into the future through unamendable provisions and the secondary constituent power, which serves as the expression of popular sovereignty. The tension between defending the absolute nature of popular sovereignty and democratic legitimacy on the one hand, and resorting to unamendable provisions to ensure constitutional stability on the other, constitutes one of the fundamental dilemmas of constitutional law. This study aims to examine the relationship between secondary constituent power and unamendable provisions through their theoretical and normative dimensions. Firstly, the distinction between primary and secondary constituent power will be addressed within a conceptual framework; subsequently, how the limits of secondary constituent power are shaped in the context of unamendable provisions will be discussed. Furthermore, the different forms of application and justifications of these concepts within the German, Indian, and Turkish constitutional systems will be evaluated from a comparative perspective.

Özet

Anayasa hukukunda “kurucu iktidar” kavramı, devletin siyasal ve hukuki tavrında önem arz eden bir konu olarak kuramsal ve pratik açıdan tartışmalı bir yere sahiptir. Bu tartışmanın en dikkat çekici yanlarından biri, anayasal düzenin değiştirilemez hükümler aracılığıyla kendisini geleceğe taşıma iradesi ile halk egemenliğinin ifadesi olan tali kurucu iktidar arasındaki ilişkidir. Bir yandan halk egemenliğini ve demokratik meşruiyeti temsil eden mutlaklığı savunulurken, diğer yandan anayasal istikrarı güvence altına almak adına değiştirilemez hükümlere başvurulması, anayasa hukukunun en temel ikilemlerinden birini oluşturmaktadır. Bu çalışma, tali kurucu iktidar ile değiştirilemez hükümler arasındaki ilişkiyi teorik ve normatif boyutlarıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada öncelikle asli ve tali kurucu iktidar ayrımı kavramsal çerçevede ele alınacak; ardından tali kurucu iktidarın sınırlarının değiştirilemez maddeler bağlamında nasıl şekillendiği tartışılacaktır. Ayrıca Almanya Hindistan ve Türk anayasa sisteminde bu kavramların farklı kullanım biçimleri ve gerekçeleri karşılaştırmalı bir bakış açısıyla değerlendirilecektir.

🔖

Cite This Article

Açıkgöz, M. Ü., Güneş, M. (2026). The Relationship Between Unamendable Provisions and Secondary Constituent Poweran: Examination of the Limits of Secondary Constituent Power. Adalet Dergisi, Sayı: 76, 617–672. https://doi.org/10.57083/adaletdergisi.1918840

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (76)

  1. Albert R, Constitutional Amendments: Making, Breaking, and Changing Constitutions (Oxford University Press 2019).
  2. Aliefendioğlu Y, Anayasa Yargısı ve Türk Anayasa Mahkemesi (Yetkin Yayınları 1996).
  3. Anayurt Ö, Anayasa Hukuku Genel Kısım (Seçkin Yayıncılık 2024).
  4. Aydın ÖD, Biz, Halk: “Egemenliğin Sahibi” – Halkın Kurucu Meclisi (Anayasa Konvansiyonu) ve Anayasa Yapımı (Yetkin Yayınları 2011).
  5. Kaplan Arık A, Anayasa Değiştirme İktidarının Kötüye Kullanılması (Adalet Yayınevi 2025).
  6. Can O, Kurucu İktidar (Alfa Yayıncılık 2013).
  7. Dixon R ve Landau D, ‘Abusive Judicial Review: Courts Against Democracy’ (2020) 53 UC Davis Law Review.
  8. Doğru D, Sınır Ötesi Anayasacılık Bağlamında Anayasaya Aykırı Anayasa Değişikliklerinin Yargısal Denetimi(Yetkin Yayınları 2022).
  9. Erdoğan M, Anayasal Demokrasi (13. baskı, Siyasal Kitabevi 2017).
  10. Fendoğlu HT, Anayasa Hukuku (10. baskı, Yetkin Yayınları 2022).
  11. Fendoğlu HT, Yeni Yüzyıl Yeni Anayasa (Yetkin 2025).
  12. Feyzioğlu T, Kanunların Anayasaya Uygunluğunun Kazaî Murakabesi (AÜSBF Yayınları 1951).
  13. Gören Z, Anayasa Hukuku (Yetkin Yayınları 2011).
  14. Gözler K, Anayasa Hukukunun Genel Teorisi, C 1 (2. baskı, Ekin Yayınevi 2020).
  15. Gözler K, Anayasa Hukukunun Genel Esasları (16. baskı, Ekin Yayınevi 2024).
  16. Gözler K, Judicial Review of Constitutional Amendments: A Comparative Study (Ekin Press 2008).
  17. Gözler K, Kurucu İktidar (Ekin Yayınları 1998).
  18. Köküsarı İ ve Gedik Ö, Türk Anayasa Yargısı (Yetkin Yayınları 2024).
  19. Köybaşı S, Anayasaların Değiştirilemez Maddeleri (On İki Levha Yayıncılık 2017).
  20. Kubalı HN, Esas Teşkilâtı Hukuku Dersleri (Sıralar Matbaası 1959).
  21. Sezer A, ‘1982 Anayasası Ekseninde Türev Kurucu İktidar Yetkisinin Sınırları ve Yargısal Denetimi’ (Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi 2006).
  22. Sevinç M, ‘Anayasa'nın "Değiştirilmesi Yasaklanmış" Maddeleri Üzerine Birkaç Not’ (2024) 3 (2) MEF Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi.
  23. Onar SS, İdare Hukukunun Umumi Esasları (İsmail Akgün Matbaası 1966).
  24. Özbudun E, Türk Anayasa Hukuku (Yetkin Yayınları 2023).
  25. Roznai Y, Unconstitutional Constitutional Amendments: The Limits of Amendment Powers (Oxford University Press 2017).
  26. TBMM, Konularına Göre Karşılaştırmalı Dünya Anayasaları (TBMM Araştırma Hizmetleri Başkanlığı 2022).
  27. Teziç E, Anayasa Hukuku (Betas Yayınları 2021).
  28. Tunaya TZ, Siyasi Kurumlar ve Anayasa Hukuku (4. baskı, İstanbul Üniversitesi Yayınları 1980).
  29. Makaleler ve Bildiriler
  30. Akkanat S, ‘Kurucu İktidara Dayalı Bir Demokrasinin İmkanı: Siyasal Bir Yaklaşım’ (2015) 48 (2) Amme İdaresi Dergisi 3.
  31. Atay EE, ‘Anayasa Kavramının Tanımı, Hazırlanması ve Değiştirilmesi Arasındaki İlişki’ (2008) 12 (1) Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi.
  32. Can O, ‘Anayasayı Değiştirme İktidarı ve Denetimi Sorunu’ (2007) 62 (3) Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi 105.
  33. Caniklioğlu MD, Anayasa’nın Değiştirilemez Maddeleri ve Başkanlık Sistemi: Panel Notları (İstanbul Barosu Yayınları 2011).
  34. Dixon R ve Landau D, ‘Abusive Judicial Review: Courts Against Democracy’ (2020) 53 (3) UC Davis Law Review.
  35. Erdal A ve Baykan M, ‘Anayasa Değişikliklerinin Yargısal Denetimi’ (2012) 3 Ankara Barosu Dergisi 23.
  36. Erdal M, ‘Anayasa Kurallarının Kademelendirilmesi Sorunu’ (2008) 76 Türkiye Barolar Birliği Dergisi.
  37. Erözden O, ‘Başlangıç ve Değiştirilemez Maddeler’ içinde Anayasa Kurultayı (Ankara Barosu Yayınları 2010).
  38. Göztepe E, ‘Bir Klasik Eser Olarak Carl Schmitt’in “Anayasa Öğretisi”’ (2015) 73 (1) İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası.
  39. Yalçın Güler G, ‘Anayasa Değişiklikleri, Kurucu İktidarlar Ve Meşruiyet’ (2007) 66-67 Sayıştay Dergisi 38.
  40. Hakyemez YŞ, ‘Anayasa Değişikliklerinin Yargısal Denetimi ve Anayasa Mahkemesi’nin İçtihadı’ (2010) 15 (57-58) Liberal Düşünce 65.
  41. Kaya SB, ‘Hukuk Devleti, Demokrasi ve Anayasacılık Ekseninde Anayasa Yargısı ve Yargısal Aktivizm’ (2015) 19 (3) Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi.
  42. Landau D, ‘Abusive Constitutionalism’ (2013) 47 (1) UC Davis Law Review.
  43. Mate M, ‘Two Paths to Judicial Power: The Basic Structure Doctrine and Public Interest Litigation in Comparative Perspective’ (2010) 12 San Diego International Law Journal 175.
  44. Metin Y, ‘Anayasal Demokrasi İçinde Anayasa Mahkemesinin Konumu’ (2012) 2 (1) SDÜ Hukuk Fakültesi Dergisi 101.
  45. Özbudun E, ‘Anayasa Yapımında Yöntem Sorunları’ içinde Ozan Ergül (ed), Anayasa Yapımı ve Anayasal Değişim: Türkiye’de Anayasal Değişim Beklentileri (TBB Yayınları 2011).
  46. Özbudun E ve Tarhanlı t, Yeni Anayasanın Beş Temel Boyutu (Yeni Anayasa Yuvarlak Masa Toplantıları Dizisi, TÜSİAD 2011).
  47. Sağlam F, ‘Anayasa ve Değişmez Kurallar’ (2014) Prof. Dr. Rona Aybay’a Armağan, Legal Hukuk Dergisi.
  48. Sevinç M, Türkiye’nin Anayasa İmtihanı Cumhurbaşkanlığı-Başkanlık Tartışması (İletişim Yayınları 2017).
  49. Sieyès E, ‘Tiers Etat Nedir?’ (1951) C 8 (1-2) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (çev Süheyp Derbil).
  50. Suteu S, ‘Eternity Clauses in Post-Conflict and Post-Authoritarian Constitution-Making: Promise and Limits’ (2016) University of Edinburgh School of Law Research Paper 2016/23.
  51. Şen M, ‘1961 ve 1982 Anayasalarında Anayasa Değişikliklerinin Yargısal Denetimi’ (1998) 2 (1) Erzincan Hukuk Fakültesi Dergisi.
  52. Turhan M, ‘Anayasaya Aykırı Anayasa Değişiklikleri’ (1995) 44 (1) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi.
  53. Yayla Y, Y‘1982 Anayasasına Göre Devletin Özü’ (1983) 6 (1-3).
  54. Güner Yaşar G, ‘Temel Yapı Doktrininden Değiştirilemez Maddelere Geçiş: Bangladeş Örneği’ (2024) 19 (2) Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi.
  55. Yargı Kararları
  56. AYM, E 1970/1, K 1970/31, T 16.06.1970.
  57. AYM, E 1973/19, K 1975/87.
  58. AYM, E 1976/38, K:1976/46.
  59. AYM, E 1976/43, K 1977/4.
  60. AYM, E1977/82, K1977/117.
  61. AYM, E 1987/9, K 1987/15.
  62. AYM, E 2007/72, K 2007/68.
  63. AYM E 2007/99, K 2007/86.
  64. AYM, E 2008/16, K 2008/116.
  65. AYM, E 2010/49, K 2010/87, T 07.07.2010.
  66. AYM, E 2016/117, K 2016/117, T 03.06.2016.
  67. BVerfGE 3, 225 (18.12.1953).
  68. Golaknath v State of Punjab [1967] INSC 45.
  69. Indira Nehru Gandhi v Raj Narain AIR 1975 SC 2299.
  70. Kesavananda Bharati v State of Kerala AIR 1973 SC 1461.
  71. İnternet Kaynakları ve Raporlar
  72. Venice Commission, ‘Report on Constitutional Amendments’ CDL-AD(2010)001 https://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=cdl-ad(2010)001-e.
  73. Venice Commission, ‘Report on Constitutional Amendment’ CDL(2015)056 https://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=CDL(2015)056-e erişim tarihi 25 Ekim 2025.
  74. ‘Avrupa Birliği Üyesi Bazı Ülkelerin Anayasaları’ http://www.servat.unibe.ch/icl/gm00000_.html erişim tarihi 21 Kasım 2025.
  75. Gözler K, ‘Asli Kurucu İktidar–Tali Kurucu İktidar Ayrımı: TBMM Yeni Bir Anayasa Yapabilir mi?’ (2011) https://www.anayasa.gen.tr/tbmm-yeni-anayasa.htm.
  76. Özbudun E, Anayasa Yapımında Yöntem Sorunları 157 https://medya.barobirlik.org.tr/tbbkitaplari/TBBBooks/ayad-2010-383.pdf.