Journals / Kurdiname / 2025 / Sayı: 13

Nasser Subhani and his religious and nationalistic thoughts in Eastern Kurdistan 1951-1990

ناسر سوبحانی و هزرێن ئەوى یێن ئایینى و نەتەوەیى ل ڕۆژهەڵاتا کوردستانێ ١٩٥١ – ١٩٩٠

Karwan Salih Waisy(The University of Zakho)0000-0001-9116-1843
Journal
Kurdiname
Pages
51–90
Publication Date
2025-11-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

How were his relations with the Iranian government?

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Nasser Subhani was one of the essential scholars and figures in Eastern Kurdistan.
📊
Key Findings & Data:He played a crucial role through the society, religion, nationality, and politics.
💡
Conclusion & Impact:How were his relations with the Iranian government?
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İran · Doğu Kürdistan · siyasi ve ekonomik sistem

Abstract

Nasser Subhani was one of the essential scholars and figures in Eastern Kurdistan. He played a crucial role through the society, religion, nationality, and politics. Furthermore, he attempted through religious speeches to caution Kurds and pushed the Iranian government to recognize Kurds in Iran, moreover to give Kurds their national rights through spiritual means. He seriously endeavored to unite Kurds and then gave their national demands to the Iranian government after the collapse of the Shah’s regime. Consequently, Subhani had a meeting with Kurdish officials and politicians. The main purposes of this article are to depict Nasser Subhani's personality and discover his religious, national, societal, and political role in Eastern Kurdistan, as in his life stages, he had a substantial effect on the area. Within its writing, this research effort to answer some related enquiries, such as what religion, political, and societal role Nasser Subhani had in Eastern Kurdistan? How were his relations with others? How did he affect people through his political and religious speeches? How were his relations with the Eastern Kurdistan leaders and politicians? How were his relations with the Iranian government?

Özet

Nasser Subhani, Doğu Kürdistan'daki önemli alimlerden ve şahsiyetlerden biriydi. Toplum, din, milliyet ve siyaset yoluyla önemli bir rol oynadı. Dahası, dini konuşmalar yoluyla Kürtleri uyarmaya çalıştı ve İran hükümetini İran'daki Kürtleri tanımaya ve ayrıca Kürtlere manevi yollarla ulusal haklarını vermeye zorladı. Şah rejiminin çöküşünden sonra Kürtleri birleştirmek için ciddi çaba sarf etti ve ardından ulusal taleplerini İran hükümetine iletti. Sonuç olarak, Subhani Kürt yetkililer ve politikacılarla bir toplantı yaptı. Bu makalenin temel amaçları, Nasser Subhani'nin kişiliğini tasvir etmek ve Doğu Kürdistan'daki dini, ulusal, toplumsal ve politik rolünü keşfetmektir, çünkü yaşam evrelerinde bölge üzerinde önemli bir etkisi olmuştur. Bu araştırma, yazısında Nasser Subhani'nin Doğu Kürdistan'da hangi dini, siyasi ve toplumsal rolü olduğu gibi bazı ilgili soruları yanıtlama çabasıdır. Başkalarıyla ilişkileri nasıldı? Siyasi ve dini konuşmalarıyla insanları nasıl etkiledi? Doğu Kürdistan liderleri ve politikacılarıyla ilişkileri nasıldı? İran hükümetiyle ilişkileri nasıldı?

🔖

Cite This Article

Waisy, K. S. (2025). Nasser Subhani and his religious and nationalistic thoughts in Eastern Kurdistan 1951-1990. Kurdiname, Sayı: 13, 51–90. https://doi.org/10.55106/kurdiname.1725666

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (31)

  1. Abdî, Sarwat, (2014), Birêz Ehmedî Muftî Zade: Deriyek bo Nasandina Kesayetî û Têkoşîna Nenas, Cild. 3, Silêmanî: Çapxaneya Sîma.
  2. Almas, Noman Mihemed, (2016), Têgeha Sedemên Jêderkê li Sembolê Nasser Subhani, Kovara Zanîngeha Pêşveçûna Mirovan, Cild 2, A (3).
  3. Almas, Noman Mihemed, (2022), Nêrîna Nasser El-Subhani di Tefsîrê de, (Doktoraya Zanistên Îslamî, Zanîngeha Silêmanî, Silêmanî).
  4. Ebdî, Abdullah Abdulaziz, (2008), Jînenîgariya zanayekî mezin ê Kurdistanê Nasrî Subhan, Cild.
  5. Ebdûlaziz, Omar, (2017), Deryayeke Evînê Kurteya Jînenîgariya Birêz Ehmedî Muftî Zade û Bîranînên Min di Xizmeta Wî de, Cild. 1, Erbîl: Rêveberiya Giştî ya Pirtûkxaneyên Giştî.
  6. Hemza, Mihemed, (2017), Îslam el-Mecaddîn, Cild 1, Beyrût: Çapxane û Weşanxaneya Dar el-Tali'a.
  7. Kerîm, Soran Esad, (2023), Îslama Siyasî li Rojhilatê Kurdistanê (1979 - 2001) Mekteba Quranê, Dawet û Îslah wekî Mînakek, Kovara Îranolojiyê ya Çarêkane, Navenda Lêkolînên Pêşerojê ya Demsalî, Hejmar (9).
  8. Komalek Nusra, (2015), Îrana Sunnî, wergerandiye ji aliyê Barzaniyê Mela Taha, Cild 1, Hemdî: Silêmanî.
  9. Kronolojiya jiyana Profesor Naser el-Subhanî Esra el-Subhanî (bi Farisî): Destnivîsa nehatî weşandin, zik berî Esra el-Subhanî.
  10. Kürdistan2 (.2025). Ramanên Cûda: Nasser Subhani wekî Kesayetiyekî Bibandor ê Rojhilata Navîn, Beşa 1, Berdest: https://www.youtube.com/watch?v=QFjSACqr2OA (Di 20ê Tebaxa 2025an de hatiye gihîştin).
  11. Mahmoud, Hoshmand Ali, (2012), Rojhilatê Kurdistanê, Lêkolînek li ser Rewşa Siyasî ya Tevgera Rizgariya Kurd (1979 - 1989), Erbîl: Çapxaneya Şehab.
  12. Mardukh, Mihemed Aya Allah, (2001), Dîroka Kurd û Kurdistanê, Tehran: Çapa Farisî.
  13. Mihemed, Aram, Abdullah, Sarût, (2011), Dawet û qonaxên wê (bi Kurdî): Nasser el-Subhanî, Cild.
  14. Modarres, Mela Ebdulkerîm, (1984), Malbata Agahdariyê, Bexda: Çapxaneya Şefîq.
  15. Mofidi, Sabah, (2017), Bandorên Tevgera Îslamî ya Nû li Rojhilatê Kurdistanê, Navenda Lêkolînên Nakokî û Krîzan a Kurdistanê.
  16. Mukrî, Rizgar, (2019), Mekteba Quranê li hember Gotûbêja Neteweyî di Çarçoveya Îslama Siyasî ya Hemdem de, Enstîtuya Perwerde û Lêkolînê ya Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê, Kovara Tişk, (54).
  17. Nugra, (1998), Jînenîgariyeke kurt a mamosteyê şehîd (Nasrî Subhanî), di 28/11/1998an de hatiye weşandin, li ser vê navnîşanê heye: https://shorturl.at/ynPoG, (serdan: 18/10/2025).
  18. Penchueni, Abubakr.(2020). Hewldanên zanistî û xutbeyê yên Birêz Nasri Subhani, Silêmanî: Çapxaneya Navdar.
  19. Qur'ana Pîroz
  20. Razgar, Mihemed, (2021), Ehmed Muftî Zade, Agahdarî, di 7ê Gulana 2021an de hatiye weşandin, li vir peyda dibe: https://zaniary.com/blog/60952a3a8b818#h9, (serdan: 19/3/2025).
  21. Subhani, Abdullah Mela Ehmed.(2018). Pirsgirêka jinberdanê di nerîn û ramanên Nasri Subhani de, Silêmanî.
  22. Subhani, Nasr, (1996), Mirov û Rêya Jiyanê, werger ji hêla Abdullah Elî ve, cild 1, Silêmanî: Ajansa Weşanê.
  23. Subhani, Nasr, (2006), Şehîdê Azadiya Raman Nasr Subhani, Cild 1, Silêmanî: Weşanxaneya Berhem.
  24. Subhani, Nasri, (2022), Gotûbêjek kurt li ser yekxwedatiyê û wateya rast a La ilahe illa Allah, nivîsandin ji hêla: Peshawa Hawramany, vekolîn û marjînalîzekirin ji hêla: Omar Abdulaziz, Silêmanî: Navenda Sara
  25. Subhani, Nasser, (2013), Rastî û Aqilmendiyên Duayê, Cild 3, Silêmanî: Weşanxaneya Berhem.
  26. Subhani, Nasser, (2016). Çavdêrî û Rêbertî di Îslamê de, werger ji hêla Jawamer Ehmed ve, Silêmanî: Çapxaneya Şvan.
  27. Subhani, Nasser, (2018), Pêxemberê Nexwendî, wergerandin ji hêla: Dr. Subhani, Nasr, (2018). Omar Abdulaziz, Cild 2, Silêmanî: Pirtûkxaneya Gasha.
  28. Subhani, Nasser, (2024), Sîstema Siyasî ya Îslamî, Nivîsandin û Marjîn: Omar Abdulaziz, Cild 2, Silêmanî: Navenda Sara.
  29. Subhani, Nasser,(2018). Sunnet û Hedîs di Nêrîna û Ramanên Nasri Subhani de Wergerandin ji hêla Abdullah Mela Ehmed Ehmedewayî, Cild 1, Silêmanî: Çapxaneya Ganj. Şêx Reûf, Pêşawar, (2021), Qonaxeke Nû ya Terîqeta Qadirî Kesnezanî, Cild.
  30. Subhani, Nasser.(2020). Sîstema Aborî di Îslamê de, Nivîsandin û Edîtorkirin ji hêla: Ismail Xeryanî û Aram Mihemed, Omar Abdulaziz û Omîd Mihemed Emîn, Silêmanî: Weşanxaneya Berham ji bo Berhemên Subhani.
  31. Vegotin ji hêla Olivia ve, (1999), Ezmûna Îslama Siyasî, werger ji hêla Mohsen Modirshanhaji û Huseyîn Muti'i Emîn ve, Tehran: El-Hadî.