Journals / Türkbilig / 2026 / Cilt: 2026 Sayı: 52

The Functions of the Suffix -sA in Modern Turkish

-sA Ekinin Türkiye Türkçesindeki İşlevleri

Journal
Türkbilig
Pages
226–246
Publication Date
2026-09-28
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In the study, besides the condition, subjunction and tense functions, 24 functions of the suffix -sA have been identified including failure to occur despite condition, determination, indetermination, conditional curiosity, strong possibility, strong guess, unconditionality, surprise/unexpectedness, assumption, disbelief, reproach/anger, disregard, request/insistence, order, challenge, anxiety/fear, threat, strong wish, regret, preference, comparison/contrast.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The functions of the suffix -sA, which was generally used as a conditional and rarely as a tense in the Old Turkish period, and which also gained the subjunctive function from the Middle Turkish period onwards, are not limited to these in today’s Turkish.
📊
Key Findings & Data:The corpus is a 50 million-word corpus of written texts from a wide variety of genres spanning a 20-year period.
💡
Conclusion & Impact:In the study, besides the condition, subjunction and tense functions, 24 functions of the suffix -sA have been identified including failure to occur despite condition, determination, indetermination, conditional curiosity, strong possibility, strong guess, unconditionality, surprise/unexpectedness, assumption, disbelief, reproach/anger, disregard, request/insistence, order, challenge, anxiety/fear, threat, strong wish, regret, preference, comparison/contrast.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:-sA eki · şart · dilek

Abstract

The functions of the suffix -sA, which was generally used as a conditional and rarely as a tense in the Old Turkish period, and which also gained the subjunctive function from the Middle Turkish period onwards, are not limited to these in today’s Turkish. In this study, it is aimed to determine the functions of the suffix -sA in modern Turkish. The data for the study were obtained by scanning written texts in the Turkish National Corpus. The corpus is a 50 million-word corpus of written texts from a wide variety of genres spanning a 20-year period. Firstly, all the sentences in which the suffix -sA was used were found in the corpus, then the functions of the suffix -sA in these sentences were determined and classified. In this classification, the functions of the suffix -sA that were not previously included in any other research were named by us. In some uses of the suffix, since it is not possible to determine the function based only on the sentence in which the suffix is found, the context of the sentence is also given. In the study, besides the condition, subjunction and tense functions, 24 functions of the suffix -sA have been identified including failure to occur despite condition, determination, indetermination, conditional curiosity, strong possibility, strong guess, unconditionality, surprise/unexpectedness, assumption, disbelief, reproach/anger, disregard, request/insistence, order, challenge, anxiety/fear, threat, strong wish, regret, preference, comparison/contrast.

Özet

Eski Türkçe döneminde genellikle şart, nadiren zaman işleviyle kullanılan; Orta Türkçe döneminden itibaren dilek işlevi de kazanan-sA ekinin günümüz Türkçesinde işlevleri bunlarla sınırlı değildir. Bu çalışmada, -sA ekinin Türkiye Türkçesindeki işlevlerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın verileri, Türkçe Ulusal Derlemi’ndeki yazılı metinler taranarak elde edilmiştir. Derlem, 20 yıllık bir dönemi kapsayan çok çeşitli türlerde yazılı metinlerden oluşan 50 milyon sözcüklük bir korpustur. Öncelikle derlemde -sA ekinin kullanıldığı tüm tümceler bulunmuş, daha sonra bu tümcelerdeki -sA ekinin işlevleri tespit edilmiş ve sınıflandırılmıştır. Bu sınıflandırmada -sA ekinin daha önce başka bir araştırmada yer almayan işlevleri tarafımızdan adlandırılmıştır. Ekin bazı kullanımlarında, yalnızca ekin içinde bulunduğu tümceden yola çıkarak işlevin belirlenmesi mümkün olmadığından tümcenin bağlamı da verilmiştir. Çalışmada, -sA ekinin şart, dilek ve zaman yanında şarta rağmen gerçekleşmeme, kararlılık, kararsızlık, şarta bağlı merak, kuvvetli ihtimal, kuvvetli tahmin, şartsızlık, şaşkınlık/beklenmezlik, varsayım, inanmama, sitem/kızgınlık, umursamama, rica/ısrar, emir, meydan okuma, endişe/korku, tehdit, kuvvetli dilek, pişmanlık, tercih, karşılaştırma/zıtlık olmak üzere 24 işlevi tespit edilmiştir.

🔖

Cite This Article

Kalegeri, Ç. (2026). The Functions of the Suffix -sA in Modern Turkish. Türkbilig, Cilt: 2026 Sayı: 52, 226–246. https://doi.org/10.59257/turkbilig.1702123

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (49)

  1. Aktan, B. (2009). Türkiye Türkçesinin söz dizimi. Ankara: Gazi Kitabevi.
  2. Argunşah, M. (2013). Çağatay Türkçesi. İstanbul: Kesit Yayınları.
  3. Ata, A. (2002). Harezm-Altın Ordu Türkçesi. İstanbul: Türk Dilleri Araştırmaları Dizisi.
  4. Bang, W. (1916). Studien zur vergleichenden grammatik der Türksprachen I, II. SBAW.
  5. Benzer, A. (2010). -sA ekinin işlevleri ve dilek-şart ayrımı. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 28, 131-140.
  6. Bozkurt, F. (2007). Türkçenin gizemi. İstanbul: Kavim Yayınları.
  7. Bulak, Ş. (2011a). -sA ekinin işlevleri. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 46, 25-38.
  8. Bulak, Ş. (2011b). Tarihî ve çağdaş Türk yazı dillerinde şart kipi. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 30, 71-97.
  9. Demir, N. & Yılmaz, E. (2012). Türk Dili el kitabı. Ankara: Grafiker Yayınları.
  10. Develi, H. (1997). {sa} morfemli yardımcı cümleler ve bunlarla kurulan birleşik cümleler üzerinde bir inceleme. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, 1997, 115-152.
  11. Dizdaroğlu, H. (1976). Cümlebilgisi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  12. Eckmann, J. (2011a). Harezm Türkçesi. O. F. Sertkaya (Ed.). Harezm, Kıpçak ve Çağatay Türkçesi üzerine notlar içinde (s. 1-38). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  13. Eraslan, K. (2000). -ser/-sar isim-fiil ekinin yapısı ve fonksiyonları. A.B. Ercilasun (Ed.). Hasan Eren Armağanı içinde (s. 92-127). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  14. Erdem Uçar, F. M. (2016). Çağatay Türkçesinde -sA ekinin işlevleri. International Journal of Social Science, 48, 141-154.
  15. Ergene, O. (2017). Sadî Gülistan tercümesi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  16. Ergin, Muharrem (2004a), Türk dil bilgisi. İstanbul: Bayrak Yayınları.
  17. Ergin, Muharrem (2004b), Osmanlıca dersleri. İstanbul: Boğaziçi Yayınları.
  18. Erkul, R. (2004). Cümle ve metin bilgisi. Ankara: Anı Yayınları.
  19. Gabain, A. Von (1953). Türkçede fiil birleşmeleri. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, 1953, 16-28.
  20. Güler, E. (2021). Yûnus Emre’nin eserlerinde şart eki -sA’nın anlam kategorileri. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 9(4), 13-32.
  21. Gülsevin, G. (1990). Türkçede sa şart gerundiumu üzerine. Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, 467, 276-279.
  22. Gülsevin, G. (2000). Türkiye Türkçesindeki zaman ve kip çekimlerinde birleşik biçimler üzerine. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, 45 (1997), 214-224.
  23. Güneş, S. (2004). Türk dili bilgisi. İzmir: Çağlayan Yayınları.
  24. Hamilton, J. R. (1998). İyi ve kötü prens öyküsü (V. Köken, Çev.). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  25. Hatiboğlu, V. (1954). Şart kipi. Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, 29, 254-258.
  26. Hepçilingirler, F. (2006). Türkçe dilbilgisi. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  27. İlhan, N. (2009). Birleşik cümle kuruluşunda şart cümlesi ya da zarf grubu. Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kongresi UTEK 2007 Bildirileri içinde (s. 253-260). İstanbul: İstanbul Kültür Üniversitesi.
  28. Karahan, L. (1994). -sa/-se eki hakkında. Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, 516, 471-474.
  29. Karahan, L. (1999). Türkçede söz dizimi. Ankara: Akçağ Yayınları.
  30. Kocasavaş, Y. (1998). +sa-/+se- isimden fiil yapma eki ile -sa-/-se- fiilden fiil yapma eki ve genişlemiş şekilleri. Journal of Turkish Language and Literature, 28, 419-434.
  31. Korkmaz, Z. (1964). Eski Anadolu Türkçesindeki -van/-ven, -vuz/-vüz kişi ve bildirme eklerinin Anadolu ağızlarındaki kalıntıları. TDAY Belleten, 1989, 43-65.
  32. Korkmaz, Z. (1995). -sa/-se dilek-şart kipi eklerinde bir yapı birliği var mıdır?. Türk Dili Üzerine Araştırmalar I içinde (s. 160-167). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  33. Korkmaz, Z. (2007). Türkiye Türkçesi grameri şekil bilgisi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  34. Kuznetsov, P. İ. (1997). Türkiye Türkçesinin morfoetimolojisine dair. TDAY Belleten, 1995, 193-262.
  35. Mansuroğlu, M. (1955). Türkçede cümle çeşitleri ve bağlayıcıları. TDAY Belleten, 59-71.
  36. Özdemir, H. (2013). Bir nöbetleşme hadisesi ve -sA şart ekine yansımaları. Karadeniz Araştırmaları, 37, 199-207.
  37. Özkan, M. (2000). Türk dilinin gelişme alanları ve Eski Anadolu Türkçesi. İstanbul: Filiz Kitabevi.
  38. Özkan, M. & Sevinçli, V. (2008). Türkiye Türkçesi söz dizimi. İstanbul: 3F Yayınları.
  39. Pritsak, O. (1988). Kıpçakça. M. Akalın (Ed.), Tarihi Türk Şiveleri içinde (s. 111-122). Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.
  40. Ramstedt, G. J. (1946). Zum Türkishen konditional. Finnish Ugrische Forschungen 29.
  41. Şimşek, R. (1987). Örneklerle Türkçe sözdizimi. Trabzon: Kuzey Gazetecilik Matbaacılık.
  42. Tekin, T. (2003). Orhon Türkçesi grameri. İstanbul: Sanat Yayınevi.
  43. Timurtaş, F. K. (1992). Eski Anadolu Türkçesi. Türk Dünyası El Kitabı içinde (s. 120-145). Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.
  44. Tokay, Yaşar (2020). Kutadgu Bilig’de bir üslup özelliği olarak -sA bolmaz yapısı. Electronic Turkish Studies, 15(1), 617-631.
  45. Türkyılmaz, F. (1999). Tasarlama kiplerinin işlevleri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  46. Üstünova, K. (2000). Türkçede asıl unsurlar: özne ve yüklem. Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, 582, 489-497.
  47. Zengin, A. (2024). Karahanlı Türkçesinde tasarlama kiplerinin kiplik işlevleri. İstanbul: Bilge Yayıncılık.
  48. Zülfikar, H. (1969). Dil bilgisi. Ankara: Ankara Üniversitesi Yayınları.
  49. Zülfikar, H. (1990). Girişik cümle sorunu. Türk Dili Dergisi, 522, 643-648.