SavedAdd your journal

Journals / Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2026 / Sayı: 74

Adaptation of the consumer activism motivation scale into Turkish: A psychometric evaluation

Tüketici aktivizmi motivasyon ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması: Psikometrik değerlendirme

Fikret Işık(Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi)0000-0002-5471-5381
Pages
55–64
Publication Date
2026-08-31
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

This study addresses a gap in the measurement of consumer activism motivations in Türkiye and offers a methodological contribution for future research.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In this study, the Consumer Activism Motivation Scale (CAMS), developed by Muraro (2023), was adapted into Turkish and its psychometric properties were evaluated in a Turkish sample.
📊
Key Findings & Data:With the widespread adoption of digitalization and social media, consumer activism has become a significant force shaping businesses’ ethical, social, and environmental practices.
💡
Conclusion & Impact:This study addresses a gap in the measurement of consumer activism motivations in Türkiye and offers a methodological contribution for future research.
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:2023 Verileri
⚙️Variables:tüketici aktivizmi · aktivizm motivasyonu · ölçek uyarlama

Abstract

In this study, the Consumer Activism Motivation Scale (CAMS), developed by Muraro (2023), was adapted into Turkish and its psychometric properties were evaluated in a Turkish sample. With the widespread adoption of digitalization and social media, consumer activism has become a significant force shaping businesses’ ethical, social, and environmental practices. The scale measures the motivational goals underlying consumers’ activist behaviors and consists of five subscales: Brand Punishment, Company Reform, Consumer Responsibility, Network Solidarity, and Virtuous Self. The adaptation process followed systematic cross-cultural procedures, including forward translation, back-translation, expert evaluation, and content validity assessments conducted by three language and three field experts, followed by a pilot study. To examine structural validity, exploratory factor analysis (EFA) and confirmatory factor analysis (CFA) were applied to two independent samples. EFA was conducted on the first sample (n = 263), while CFA was performed on a second independent sample (n = 250). The findings confirm that the original five-factor structure was replicated in the Turkish sample. Internal consistency coefficients ranged from 0.854 to 0.912, indicating high reliability. CFA fit indices confirmed acceptable model fit. The Turkish Form of the Consumer Activism Motivation Scale demonstrates valid and reliable psychometric properties within the Turkish cultural context. This study addresses a gap in the measurement of consumer activism motivations in Türkiye and offers a methodological contribution for future research.

Özet

Bu çalışmada, Muraro (2023) tarafından geliştirilen Tüketici Aktivizmi Motivasyon Ölçeği (Consumer Activism Motivation Scale; CAMS) Türkçeye uyarlanmış ve psikometrik özellikleri Türk örnekleminde değerlendirilmiştir. Dijitalleşme ve sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte tüketici aktivizmi, işletmelerin etik, sosyal ve çevresel uygulamalarını etkileyen önemli bir güç haline gelmiştir. Ölçek, tüketicilerin aktivist eylemlerin ardındaki motivasyonel hedefleri çok boyutlu olarak ölçmeyi amaçlayan özgün bir ölçektir ve beş alt boyuttan oluşmaktadır: Markayı Cezalandırma, Şirket Reformu, Tüketici Sorumluluğu, Ağ Dayanışması ve Erdemli Benlik. Uyarlama süreci, sistematik kültürlerarası ölçek uyarlama aşamalarına uygun olarak yürütülmüştür. Bu kapsamda ileri çeviri, geri çeviri, uzman değerlendirmesi ve kapsam geçerliği aşamaları üç dil uzmanı ve üç alan uzmanının katkısıyla gerçekleştirilmiş; ardından dil ve biçim uygunluğunu değerlendirmek amacıyla pilot uygulama yapılmıştır. Yapısal geçerliği incelemek için AFA ve DFA birbirinden bağımsız iki örneklem üzerinde uygulanmıştır. AFA, Türk tüketicilerinden oluşan birinci örneklem üzerinde (n = 263), DFA ise ikinci bağımsız örneklem üzerinde (n = 250) yürütülmüştür. Bulgular, ölçeğin orijinal beş faktörlü yapısının Türk örnekleminde de doğrulandığını ortaya koymaktadır. Alt boyutlara ilişkin iç tutarlılık katsayıları 0,854 ile 0,912 arasında değişmekte olup ölçeğin yüksek güvenirliğe sahip olduğunu göstermektedir. DFA uyum indeksleri, modelin verilerle kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını doğrulamaktadır. Bulgular, Tüketici Aktivizmi Motivasyonu Ölçeği Türkçe Formu’nun, Türk kültüründe geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, Türkiye’de tüketici aktivizmi motivasyonlarını ölçmeye yönelik literatürdeki boşluğu doldurmakta ve gelecek araştırmalar için metodolojik katkı sunmaktadır.

🔖

Cite This Article

Işık, F. (2026). Adaptation of the consumer activism motivation scale into Turkish: A psychometric evaluation. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Sayı: 74, 55–64. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1879359

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (38)

  1. Bachleda, C., & Berrada-Fathi, B. (2016). Is negative eWOM more influential than negative pWOM? Journal of Service Theory and Practice, 26(1), 109–132. https://doi. org/10.1108/JSTP-11-2014-0254
  2. Bartlett, M. S. (1954). A note on the multiplying factors for various χ² approximations. Journal of the Royal Statistical Society: Series B (Methodological), 16(2), 296–298. https://doi.org/10.1111/j.2517-6161.1954.tb00174.x
  3. Bleh, J., Masson, T., Köhler, S., & Fritsche, I. (2025). From imagination to activism: Cognitive alternatives motivate commitment to activism through identification with social movements and collective efficacy. British Journal of Social Psychology, 64, e12811. https://doi.org/10.1111/bjso.12811
  4. Byrne, B. M. (2010). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming (2nd ed.). Routledge.
  5. Cattell, R. B. (1966). The scree test for the number of factors. Multivariate Behavioral Research, 1(2), 245–276. https://doi.org/10.1207/s15327906mbr0102_10
  6. Cengiz, H., & Günay, A. (2020). Aktivist kimlik ve aktivizme bağlılık ölçeği: Türkçe’ye uyarlama, geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(3), 307–314.
  7. Çapık, C., Gözüm, S., & Aksayan, S. (2018). Kültürlerarası ölçek uyarlama aşamaları, dil ve kültür uyarlaması: Güncellenmiş rehber. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 26(3), 199–210. https://doi.org/10.26650/FNJN397481
  8. Deniz, Z. (2007). Psikolojik ölçme aracı uyarlama. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 40(1), 1–16.
  9. Erkuş, A. (2017). Ölçek geliştirme ve uyarlama çalışmalarındaki sorunlar ile yazım ve değerlendirilmesi. İçinde Ö. Demirel & S. Dinçer (Ed.), Eğitim bilimlerinde yenilikler ve nitelik arayışı (ss. 1221-1234). Pegem Akademi.
  10. Etikan, I., Musa, S. A., & Alkassim, R. S. (2016). Comparison of convenience sampling and purposive sampling. American Journal of Theoretical and Applied Statistics, 5(1), 1–4. https://doi.org/10.11648/j.ajtas.20160501.11
  11. Fenn, J., Tan, C. S., & George, S. (2020). Development, validation and translation of psychological tests. BJPsych Advances, 26(5), 306–315. https://doi.org/10.1192/ bja.2020.33
  12. Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (4th ed.). SAGE Publications.
  13. Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https:// doi.org/10.1177/002224378101800104
  14. George, D., & Mallery, P. (2019). IBM SPSS statistics 26 step by step: A simple guide and reference (16th ed.).Routledge.
  15. Glickman, L. B. (2009). Buying power: A history of consumer activism in America. University of Chicago Press. https://doi.org/10.7208/chicago/9780226298665.001.0001
  16. Gökdemir, F., & Yılmaz, T. (2023). Likert tipi ölçekleri kullanma, modifiye etme, uyarlama ve geliştirme süreçleri. Journal of Nursology, 26(2), 148–160.
  17. Gözüm, S., & Aksayan, S. (2003). Kültürlerarası ölçek uyarlaması için rehber II: Psikometrik özellikler ve kültürlerarası karşılaştırma. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, 1, 3–14.
  18. Güngör, D. (2016). Psikolojide ölçme araçlarının geliştirilmesi ve uyarlanması kılavuzu. Türk Psikoloji Yazıları, 19(38), 104–112.
  19. Hair, J. F., Jr., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2014). Multivariate data analysis (7th ed.). Pearson.
  20. Hoffmann, S., & Müller, S. (2009). Consumer boycotts due to factory relocation. Journal of Business Research, 62(2), 239–247. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2008.01.031
  21. Işık, F., & Ay, C. (2022). Banka çağrı merkezi hizmet kalitesinin tüketici temelli banka marka değerine etkisi: Ampirik bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 14(1), 232–248. https://doi.org/10.20491/isarder.2022.1377
  22. Kaiser, H. F. (1974). An index of factorial simplicity. Psychometrika, 39(1), 31–36. https:// doi.org/10.1007/BF02291575
  23. Karaçam, Z. (2019). Ölçme araçlarının Türkçeye uyarlanması. Journal of Midwifery and Health Sciences, 2(1), 28–37. https://izlik.org/JA86CE46MY
  24. Klein, J. G., Smith, N. C., & John, A. (2004). Why we boycott: Consumer motivations for boycott participation. Journal of Marketing, 68(3), 92–109. https://doi.org/10.1509/ jmkg.68.3.92.34770
  25. Kozinets, R. V., & Handelman, J. M. (2004). Adversaries of consumption: Consumer movements, activism, and ideology. Journal of Consumer Research, 31(3), 691–704. https://doi.org/10.1086/425104
  26. Muraro, I. S. (2023). Conceptualizing and measuring consumer activism from an anti brand, goal-oriented behavioral perspective: A psychometric scale development [Yayımlanmamış doktora tezi]. Michigan State University.
  27. Naderifar, M., Goli, H., & Ghaljaie, F. (2017). Snowball sampling: A purposeful method of sampling in qualitative research. Strides in Development of Medical Education, 14(3), e67670.
  28. Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw-Hill.
  29. Saracevic, S., & Schlegelmilch, B. B. (2024). Activist brand perception: Scale development and validation. Journal of Business Research, 180, 114732. https://doi.org/10.1016/j. jbusres.2024.114732
  30. Scherer, R. F., Wiebe, F. A., Luther, D. C., & Adams, J. S. (1988). Dimensionality of coping: Factor stability using the Ways of Coping Questionnaire. Psychological Reports, 62(3), 763–770. https://doi.org/10.2466/pr0.1988.62.3.763
  31. Sedgwick, P. (2013). Convenience sampling. BMJ, 347, f6304. https://doi.org/10.1136/bmj. f6304
  32. Sen, S., Gürhan-Canli, Z., & Morwitz, V. (2001). Withholding consumption: A social dilemma perspective on consumer boycotts. Journal of Consumer Research, 28(3), 399–417. https://doi.org/10.1086/323729
  33. Sibai, O., Mimoun, M. S. B., & Boukis, A. (2021). Authenticating brand activism: Negotiating the boundaries of free speech to make a difference. Psychology & Marketing, 38(10), 1649–1664. https://doi.org/10.1002/mar.21477
  34. Stevens, J. P. (2009). Applied multivariate statistics for the social sciences (5th ed.). Routledge.
  35. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2018). Using multivariate statistics (7th ed.). Pearson.
  36. Tavakol, M., & Dennick, R. (2011). Making sense of Cronbach’s alpha. International Journal of Medical Education, 2, 53–55. https://doi.org/10.5116/ijme.4dfb.8dfd
  37. Verlegh, P. W. J. (2024). Perspectives: A research-based guide for brand activism. International Journal of Advertising, 43(2), 388–402. https://doi.org/10.1080/026504 87.2023.2228117
  38. Yuksel, U., & Mryteza, V. (2009). An evaluation of strategic responses to consumer boycotts. Journal of Business Research, 62(2), 248–259. https://doi.org/10.1016/j. jbusres.2008.01.032