KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Felsefe Arkivi / 2026 / Sayı: 58

Aristoteles’in Kategoriler’i Formlar Teorisini Nasıl Eleştirir

How Does Aristotle’s Categories Criticize the Theory of Forms?

Zeynep Duran(ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, FELSEFE BÖLÜMÜ)0000-0003-4897-2100
Sayfa
111–133
Yayın Tarihi
2023-06-26
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bunun için önce Aristoteles’in bu metinde ortaya koyduğu yüklemleme kuramı açıklanmakta ve ardından anılan pasaj analiz edilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kategoriler’de, iki tür ontolojik yüklemleme ilişkisi ve karşılık gelen iki temel varlık ayrımı karşımıza çıkar.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu doğrultuda, metnin kendisinde doğrudan bir atıf bulunmasa da literatürde Kategoriler’in Platoncu formlara yönelik iki temel eleştiri getirdiği sonucuna varılır: (1) Formlar teorisi var olanları tek anlamlı varsayarak şeylerin ilineksel özelliklerini açıklamakta başarısız olur; (2) formlar teorisi ilişkisel bir yüklemleme modeli kabul ettiğinden şeylerin özlerini açıklamakta başarısız olur.
💡
Sonuç & Katkı:Bunun için önce Aristoteles’in bu metinde ortaya koyduğu yüklemleme kuramı açıklanmakta ve ardından anılan pasaj analiz edilmektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kategoriler · formlar teorisi · Afrodisyaslı Aleksandros

Özet

Kategoriler’de, iki tür ontolojik yüklemleme ilişkisi ve karşılık gelen iki temel varlık ayrımı karşımıza çıkar. Aristoteles, bir taşıyıcı içinde olma ifadesiyle tözleri ilineklerden, bir taşıyıcı için söylenir olma ifadesiyle de tümelleri, özleri bakımından aynı olan tikellerinden ayırır. Anılan ayrımlar bize Aristoteles’in varlık görüşündeki iki temel prensibi verirler: Var olan çok anlamlıdır ve her zaman belirli bir şeydir. Bu bakımdan Kategoriler, şeylerin hem özlerini hem de ilineklerini açıklama ve böylece ilgili yüklemleme problemlerini çözme iddiasına sahiptir. Bu doğrultuda, metnin kendisinde doğrudan bir atıf bulunmasa da literatürde Kategoriler’in Platoncu formlara yönelik iki temel eleştiri getirdiği sonucuna varılır: (1) Formlar teorisi var olanları tek anlamlı varsayarak şeylerin ilineksel özelliklerini açıklamakta başarısız olur; (2) formlar teorisi ilişkisel bir yüklemleme modeli kabul ettiğinden şeylerin özlerini açıklamakta başarısız olur. Bu yazı, Kategoriler ve Platoncu formlar arasındaki bu eleştirel ilişkinin Metafizik’in A kitabında yer alan bir pasajda (990b22-991a3) açıkça görülebileceği iddiasını taşır. Bilhassa Afrodisyaslı Aleksandros’un şerhi ışığında ele alındığında, pasajda formlar teorisine yöneltilen karşıt argümanların kategoriler kuramını varsaydığı ve argümanlar ile tam da literatürde konu edilen iki eleştirinin yapıldığı görülür. Bunun devamı olarak pasajdan, Kategoriler’in kaçındığı fakat formlar teorisinin yüzleşmek zorunda olduğu bazı ontolojik zorlukları çıkarsamak da mümkündür. Bu yazı ile, anılan pasaj bir kanıt olarak sunulmakta ve böylece Kategoriler’de formlar teorisinin örtük bir eleştirisi bulunduğu yönündeki literatür okumalarına katkıda bulunulması amaçlanmaktadır. Bunun için önce Aristoteles’in bu metinde ortaya koyduğu yüklemleme kuramı açıklanmakta ve ardından anılan pasaj analiz edilmektedir.

Abstract

Aristotle’s Categories posits two kinds of ontological predications and two corresponding distinctions of being. Aristotle distinguishes substances from nonsubstances by accidental predication (being in a subject), particulars from their universals by essential predication (being said-of a subject). These distinctions provide two fundamental principles regarding Aristotle’s ontology: (1) Being is said in many ways, and (2) being is always being something. In this respect, Categories has the claim of explaining both the essences and accidents of things and thereby solving the related problems of predication. Accordingly, although no direct reference can be found in the text itself, scholarly opinion has concluded Categories to offer two fundamental critiques of Platonic Forms: (1) The theory of Forms fails to explain the accidental features of things by assuming one kind of being, and (2) the theory of Forms fails to explain the essential natures of things because of its relational account of predication. This paper argues that the critical relationship between Categories and the Platonic Forms can be explicitly read in a passage in Book A of Aristotle’s Metaphysics (990b22-991a3). When considered in light of Alexander of Aphrodisias’ commentary on it in particular, one notices that the counterarguments directed against the theory of Forms in the passage assume the doctrine of categories and make precisely two criticisms as ascribed in the literature. Furthermore, one can infer from the passage some ontological difficulties that the Platonic Forms has to face while Categories avoids. This article aims to contribute to the scholarly idea of reading Categories against Plato’s theory of Forms by providing this passage as textual evidence. To this end, I will first explain Aristotle’s theory of predication as introduced in this treatise and then analyze the aforementioned passage.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Duran, Z. (2023). Aristoteles’in Kategoriler’i Formlar Teorisini Nasıl Eleştirir. Felsefe Arkivi, Sayı: 58, 111–133. https://ajindex.com/articles/959134

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (46)

  1. Ackrill, L. John. Aristotle: Categories and De Interpretatione. Oxford: Clarendon Press, 1963. google scholar
  2. Ackrill, L. John. Aristotle the Philosopher. Oxford: Oxford University Press, 1981. google scholar
  3. Alexander of Aphrodisias. On Aristotle’s Metaphysics 1. Translated With Notes by W.E. Dooley. S. J. Ithaca, New York: Cornell University Press, 1989. google scholar
  4. Allen, E. Reginald. “Individual Properties in Aristotle’s Categories”. Phronesis 14-1 (1969): 31-39. google scholar
  5. Anagnostopoulos, Georgios. “Aristotle’s Works and the Development of His Thought”. A Companion to Aristotle. Edited by G. Anagnostopoulos, 14-27. Oxford: Wiley-Blackwell, 2009. google scholar
  6. Annas, Julia. “Aristotle on Substance, Accident and Plato’s Forms”. Phronesis, 22-2 (1977): 146-160. google scholar
  7. Aristotle. Categories and De Interpretatione. Translated With Notes and Glossary by John L. Ackrill. Oxford: Clarendon Press, 1963. google scholar
  8. Aristoteles. Kategoriler. Çeviren Gurur Sev. İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2019. google scholar
  9. Aristoteles. Kategoriler. Çeviren Saffet Babür. Ankara: İmge Kitabevi Yayınları, 2002. google scholar
  10. Aristoteles. Metafizik. Çeviren Gurur Sev. İstanbul: Pinhan Yayıncılık (4. Baskı), 2018. google scholar
  11. Aristoteles. Metafizik. Çeviren Ahmet Arslan. İstanbul: Divan Kitap, 2019. google scholar
  12. Aristotle. Metaphysics. Translated With Introduction and Notes by C. D. C. Reeve. Indianapolis: Hacket Publishing, 2016. google scholar
  13. Aristoteles. Yorum Üzerine. Çeviren Saffet Babür. Ankara: İmge Kitabevi Yayınları, 2018. google scholar
  14. Barnes, Jonathan. “Metaphysics”. The Cambridge Companion to Aristotle. Edited by Jonathan Barnes, 66-108. Cambridge: Cambridge University Press, 1995. google scholar
  15. Cherniss, Harold. F. Aristotle’s Criticism of Plato and the Academy, Vol. I. Baltimore: Johns Hopkins Press, 1944. google scholar
  16. Code, Alan. “Aristotle: Essence and Accident”. Philosophical Grounds of Rationality: Intentions, Categories, google scholar
  17. Ends. Edited by Richard E. Grandy and Richard Warner, 411-439. Oxford: Clarendon Press, 1986. google scholar
  18. Cornford, Francis Macdonald. Plato’s Theory of Knowledge. New York: Harcourt, Brace and Company, 1935. google scholar
  19. Duerlinger, James. “Predication and Inherence in Aristotle’s ‘Categories’”. Phronesis 15-2 (January 1970): 179-203. google scholar
  20. Fine, Gail. On Ideas: Aristotle’s Criticism of Plato’s Theory of Forms. Oxford: Clarendon Press, 2004. google scholar
  21. Frede, Michael. “The Title, Unity, and Authenticity of the Aristotelian Categories”. Essays in Ancient Philosophy 11-28. Oxford: Oxford University Press, 1987. google scholar
  22. Frede, Michael. “Categories in Aristotle”. Essays in Ancient Philosophy 29-48. Oxford: Oxford University Press, 1987. google scholar
  23. Grafton-Cardwell, Patrick. “Understanding Mediated Predication in Aristotle’s Categories”. Ancient Philosophy 41-2 (Fall 2021): 443-462. google scholar
  24. Hamlyn, W. David. “Aristotle on Predication”. Phronesis 6-2 (1961): 110-126. google scholar
  25. . “The Communion of Forms and the Development of Plato’s Logic”. The Philosophical Quarterly 5-21 (October 1955): 289-302. google scholar
  26. d’Hoine, Pieter. “Aristotle’s Criticism of Non-Substance Forms and its Interpretation by the Neoplatonic Commentators”. Phronesis 56 (2011): 262-307. google scholar
  27. Jaeger, Werner. Aristotle: Fundamentals of the History of His Development. Translated by Richard Robinson. Oxford: Clarendon Press, 1948. google scholar
  28. Jones, R. J. “Are the Qualities of Particular Things Universal or Particular?” The Philosophical Review, 58-2 (1949): 152-170. google scholar
  29. Loux, J. Michael. Metaphysics: A Contemporary Introduction. New York and London: Routledge, 2006. google scholar
  30. . Primary Ousia: An Essay on Aristotles Metaphysics Z andH. Ithaca and London: Cornell University Press, 2008 [1991]. google scholar
  31. Mann, Wolfgang-Rainer. The Discovery of Things: Aristotle’s Categories and Their Context. Princeton: Princeton University Press, 2000. google scholar
  32. Matthews, B. Gareth. “Aristotelian Categories”. A Companion toAristotle. Edited by Georgios Anagnostopoulos, 144-161. Oxford: Wiley-Blackwell, 2009. google scholar
  33. Matthews, B. Gareth and S. Marc Cohen. “The One and the Many”. The Review of Metaphysics 21-4 (June 1968): 630-655. google scholar
  34. Moravcsik, J. M. E. “Aristotle on Predication”. The Philosophical Review 76-1 (January 1967): 80-96. google scholar
  35. Owen, E. L. Gwilym. “Dialectic and Eristic in the treatment of the Forms”. Aristotle on Dialectic: The Topics; Proceedings of the Third Symposium Aristotelicum. Edited by Gwilym E.L. Owen, 103-125. Oxford: Clarendon Press, 1968. google scholar
  36. . “The Platonism of Aristotle”. Proceedings of the British Academy, (1965): 125-150. google scholar
  37. Owens, Joseph. The Doctrine of Being in the Aristotelian ‘Metaphysics’: A Study in the Greek Background of Mediaeval Thought. Toronto: Pontifical Institude of Mediaeval Studies, 1978. google scholar
  38. Plato. Complete Works. Edited by John M. Cooper, Associate Editor D. S. Hutchinson. Indianapolis/ Cambridge: Hackett Publishing, 1997. google scholar
  39. Peters, E. Francis. Antik Yunan Felsefesi Terimleri Sözlüğü. Çeviren ve Hazırlayan Hakkı Hünler. İstanbul: Paradigma Yayıncılık, 2004. google scholar
  40. Ross, W. David. Aristotle’s Metaphysics, Vol. I. Oxford: Clarendon Press, 1924. google scholar
  41. Sirkel, Riin. “The Problem of Katholou (Universals) in Aristotle”. Electronic Thesis and Dissertation Repository. 62. PhD diss., The University of Western Ontario, 2010. Erişim 5.12.2022, https://ir.lib.uwo.ca/etd/62. google scholar
  42. Sharma, Ravi. “What is Aristotle’s “Third Man” Argument Against the Forms?” Oxford Studies in Ancient Philosophy 28 (2005): 123-160. google scholar
  43. Shields, Christopher. Aristotle. London: Routledge, Taylor & Francis Group, 2007. google scholar
  44. Studtman, Paul. “Aristotle’s Early and Late Ontologies”. Philosophy Compass 6 (7) (2011): 469-476. google scholar
  45. Vlastos, Gregory. Platonic Studies. Princeton: University Press, 1973. google scholar
  46. White, F.C. “Plato’s Middle Dialogues and the Independence of Particulars”. The Philosophical Quarterly 27108 (July 1977): 193-213. google scholar