Dergiler / Felsefe Arkivi / 2025 / Sayı: 63

Felsefenin İlerlemediği İddiasına Bir Cevap: Felsefe İlerletiyor

A Response to the Claim that There is No Progress in Philosophy: Philosophy Drives Progress

Volkan Çifteci(ADANA ALPARSLAN TÜRKEŞ BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-5576-6255
Sayfa
376–388
Yayın Tarihi
2026-01-07
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Dolayısıyla, bu özellikleri ile değerlendirildiğinde, felsefenin kendisinin ilerleyen bir disiplin olduğunu değil; fakat ilerlemeye katkı sağlayan itici güce sahip düşünsel bir aktivite olduğunu söylüyorum.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Felsefede ilerleme konusu oldukça tartışmalıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Felsefede ilerleme tartışması genellikle bilimdeki ilerleme referans alınarak yapılır.
💡
Sonuç & Katkı:Dolayısıyla, bu özellikleri ile değerlendirildiğinde, felsefenin kendisinin ilerleyen bir disiplin olduğunu değil; fakat ilerlemeye katkı sağlayan itici güce sahip düşünsel bir aktivite olduğunu söylüyorum.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Felsefe · bilim · ilerleme

Özet

Felsefede ilerleme konusu oldukça tartışmalıdır. Felsefede ilerleme tartışması genellikle bilimdeki ilerleme referans alınarak yapılır. Felsefenin ilerlediğini savunanlar gibi ilerlemediğini iddia edenler de bulunur. Bu iki uç kampta yer alanların yanı sıra, felsefede ilerlemenin bilimdeki gibi değerlendirilmemesi gerektiğini iddia edip ilerlemenin farklı anlamları olacağını savunan ılımlı bir grup da bulunur. Bu çalışmada felsefenin ilerlediğine dair bir savunma yapmıyorum; felsefenin yerinde saydığı ve ilerlemediğini de iddia etmiyorum. Bilimin ilerlediği kabulünden hareketle felsefe ve bilim arasındaki ilişkinin izlerini sürüyorum. Felsefe ve bilimin sanılanın aksine, oldukça yakın bir ilişki içerisinde olduklarını göstermeye çalışıyorum. Felsefenin, ilerleme üzerinden ele alınması gereken bir disiplin olduğunu kabul etmenin doğru bir kavrayış olmadığını iddia ediyorum. Felsefede ilerleme konusunda literatürdeki önemli çalışmaları inceleyerek felsefenin ne yaptığını; başka bir deyişle işlevinin ne olduğunu göstermeyi amaçlıyorum. İnsanın doğal bir özelliği olarak kabul edilen bilme ve anlama isteğinin karşılığı olan felsefenin (philo-sophia) ilerleyip gerilemeyeceği; aksine, bilgi arayışı serüveninde, insana bilgi birikimini artırma ve kendisiyle birlikte evreni anlama konusunda olumlu bir katkı yapacağını anlatmak istiyorum. Felsefenin; eleştirel bakış, sistematik düşünce, imgelem, güçlü sezgiler ve yaratıcılık gibi özellikleri içeren bir düşünsel aktivite olduğu söylenebilir. Dolayısıyla, bu özellikleri ile değerlendirildiğinde, felsefenin kendisinin ilerleyen bir disiplin olduğunu değil; fakat ilerlemeye katkı sağlayan itici güce sahip düşünsel bir aktivite olduğunu söylüyorum.

Abstract

The concept of progress in philosophy is highly controversial. Discussions on philosophical progress are often conducted with reference to progress in science. While some argue that there is progress in philosophy, others claim that there is none. In addition to these two opposing views, there is also a more moderate perspective that asserts progress in philosophy should not be considered in the same way as in science and that progress can have different meanings. In this study, I do not defend the idea that there is progress in philosophy, nor do I claim that philosophy moves in circles. Starting from the assumption that science progresses, I trace the relationship between philosophy and science. Contrary to common belief, I aim to show that philosophy and science are closely interconnected. I argue that viewing philosophy as a discipline that should be assessed in terms of progress is a misinterpretation. By examining key studies in the literature on progress in philosophy, I aim to demonstrate what philosophy does —in other words, its function. I want to emphasize that as a natural characteristic of humans, philosophy (philo-sophia), which corresponds to the human desire to know and understand, does not progress or regress. Instead, it contributes positively to humanity’s pursuit of knowledge by enhancing the accumulation of knowledge and deepening the understanding of both oneself and the universe. Philosophy is an intellectual activity which can be understood in terms of critical thinking, systematic thought, the power of imagination, powerful intuitions and creativity. Given this, I do not assert that philosophy itself is a progressing discipline; rather, I argue that it is an intellectual activity that serves as a driving force contributing to progress.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çifteci, V. (2026). Felsefenin İlerlemediği İddiasına Bir Cevap: Felsefe İlerletiyor. Felsefe Arkivi, Sayı: 63, 376–388. https://doi.org/10.26650/arcp.1657157

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (35)

  1. Aristoteles. Metafizik. Çeviren Ahmet Arslan, İstanbul: Sosyal Yayınlar, 1996. google scholar
  2. Blackmore, Susan. Bilinç Üzerine Konuşmalar. (2. baskı). Çeviren Seda Akbıyık. İstanbul: Küre Yayınları, 2021. google scholar
  3. Bardon, Adrian. A Brief History of the Philosophy of Time. Oxford: Oxford University Press, 2013. google scholar
  4. Brake, Elizabeth. “Making Philosophical Progress: The Big Questions, Applied Philosophy, and The Profession”. Social Philosophy and Policy, 34 (2), (2017): 23-45. google scholar
  5. Chalmers, David John. "Why isn't There More Progress in Philosophy?” PhilosophY, 90 (i), (2015): 3-31. google scholar
  6. Changeux, Jean-Pierre & Ricoeur, Paul. (2013). Neden Nasıl Düşünürüz? Etik, insan Doğası ve Beyin Üzerine Bir Tartışma. Çeviren İsmet Birkan. İstanbul: Metis Yayınları, 2013. google scholar
  7. Dellsen, Finnur, Lawler, Insa & Norton, James. “Thinking about Progress: From Science to Philosophy”. Noûs, 56(4), (2022): 814-840 google scholar
  8. Dietrich, Eric. “There is No Progress in Philosophy”, Essays in Philosophy, 12(2), (2011): 330-345. google scholar
  9. Duhem, Pierre. To Save the Phenomena: An Essay on The idea of Physical Theory From Plato to Galileo. Translated by Edmund Dolan & Chaninah MaschLer. Chicago: University of Chicago Press, 1969. google scholar
  10. Frank, Philipp. Bilim Felsefesi: Bilim ile Felsefe Arasındaki Bağ. Çeviren Dilek Kadıoğlu. İstanbul: Say Yayınları, 2017. google scholar
  11. Gerber, Wİllİam. “Is There Progress in Philosophy? Journal of the History of Ideas", 34(4), (1973): 669-673. google scholar
  12. GLock, Hans-Johann. Analitik Felsefe Nedir? çev. Osman Baran Kaplan, İstanbul: alBaraka, 2021 google scholar
  13. James, WİLLİam. Pragmatlsm: A New Name for Some Old Ways of Thlnklng. London: Longmans, Green, and Co,1907. google scholar
  14. Haldane, John Burdon Sanderson. “The Truth About Death: The Chester Beatty Research Institute Serially Abridged Lİfe Tables, England And Wales, 1841-1960”. Book review. Journal of Genetics. 58(3), (1963): 463-464. google scholar
  15. Hawking, Stephen & Mlodinow, Leonard. Büyük Tasarım. Çeviren Selma Öğünç. İstanbul: Doğan Kİtap, 2012. google scholar
  16. Horwich, PauL. Wittgenstein's Metaphilosophy. Oxford: Oxford University Press, 2012. google scholar
  17. Hutchins, Robert Maynard. The Higher Learning in America. New Haven: YaLe University Press, 1936. google scholar
  18. Kamözüt, Mehmet Cem. “Felsefe İlerler mi?” Kilikya Felsefe Dergisi, (2), (2019): 68-78. google scholar
  19. KoestLer, Arthur. Uyurgezerler: İnsanın Değişen Evren Görüşünün Bir Tarihi. Çeviren Ekrem Berkay Ersöz. Ankara: Phoenix Yayınevi, 2013. google scholar
  20. Kolakowski, Leszek. Metaphysical Horror. Oxford: Basil BLackwell Inc. 1988. google scholar
  21. Kuhn, Thomas Samuel. Bilimsel Devrimlerin Yapısı. Çeviren Nilüfer Kuyaş. İstanbul: Kırmızı Yayınları, 1962[2017]. google scholar
  22. McGinn, Colin. Problems in Philosophy: Limits of Inquiry. Oxford: BLackwell PubLishers, 1993. google scholar
  23. Lakatos, Imre. Bilimsel Araştırma Programlarının Metodolojisi. Çeviren Duygu Uygun. İstanbuL: Alfa Bilim, 2014. google scholar
  24. Leibniz, Gottfried Wilhelm. Metafizik Üzerine Konuşma. Çeviren Afşar Timuçin. İstanbul: Bulut Yayınları, 2010. google scholar
  25. NASA. “Cosmic History”, accessed March 10, 2025, https://science.nasa.gov/universe/overview/ google scholar
  26. Newton, Isaac. The Mathematical Principles of Natural Philosophy. TransLated Andrew Motte. DanieL Adee, 1846[1687] google scholar
  27. Norris, Christopher. “Progress in PhiLosophy and in the Physical Sciences: How Far Does The Analogy HoLd?”. In Philosophy’s Future: The Problem of Philosophical Progress, Edited by R. Blackford & D. Broderick, 173-189. New Jersey: WiLey BLackweLL, 2017. google scholar
  28. Quine, WiLLard Von Orman. “Two Dogmas of Empiricism”, Philosophical Review. 60(l), (1951): 20-43. google scholar
  29. Quine. Willard Von Orman.“Epistemolohy Naturalized”, Ontological Relativity and Other Essays, New York: Columbia Universi ty Press, 1969. google scholar
  30. Reichenbach, Bruce, "Cosmological Argument", The Stanford Encyclopedia of Philosophy, accessed March 10, 2025, https://pLato. stanford.edu/archives/sum2024/entries/cosmoLogicaL-argument/. google scholar
  31. Russell, Bertrand. Felsefe Sorunları. Çeviren Vehbi Hacıkadiroğlu. İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 2000. google scholar
  32. Russell, Bertrand. “On Denoting”, Mind, 14, 479-493, (1905). google scholar
  33. StoLjar, DanieL (2017). “Is There Progress in Philosophy? A Brief Case for Optimism”. In Philosophy’s Future: The Problem of Philosophical Progress, Edited by R. BLackford & D. Broderick, 90-99. New Jersey: WiLey BLackweLL, 2017. google scholar
  34. Strevens, MichaeL. The Knowledge Machine: How Irrationality Created Modern Science, New York: Liveright, 2020. google scholar
  35. Van Fraassen, Bastiaan C. The Scientific Image, New York: Oxford University Press, 1980. google scholar