Dergiler / International Journal of Old Uyghur Studies / 2020 / Cilt: 2 - Sayı: 1

Soğdca Bazı Sözcüklerin Eski Uygurcadaki İmlası

Orthography of Some Sogdian Words in Old Uyghur Turkic

Sayfa
1–25
Yayın Tarihi
2020-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca çalışmanın bu bölümünde Uygurca metinlerdeki Soğdca sözcüklerin orijinal biçimi, harf, yazı çevrimi ve Çince denkliği verilmektedir.Çalışmanın son bölümünde ise incelenen söz konusu sözcüklere dayanılarak Soğdca ve Uygurca imla arasındaki nüanslar açıklanmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Eski Uygurcada Çinceden, Toharcadan, Sanskritçeden, Soğdcadan ödünçleme bazı sözcükler bulunmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Birinci bölüm eski Türklerde Soğd etkisinin kısaca açıklandığı giriş bölümüdür.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca çalışmanın bu bölümünde Uygurca metinlerdeki Soğdca sözcüklerin orijinal biçimi, harf, yazı çevrimi ve Çince denkliği verilmektedir.Çalışmanın son bölümünde ise incelenen söz konusu sözcüklere dayanılarak Soğdca ve Uygurca imla arasındaki nüanslar açıklanmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Eski Uygurca · Soğdca · Çince

Özet

Eski Uygurcada Çinceden, Toharcadan, Sanskritçeden, Soğdcadan ödünçleme bazı sözcükler bulunmaktadır. Bu makalede, Soğdcadan Eski Uygurcaya geçmiş bazı sözcükler üzerinde durulmakta ve bu sözcüklerin Uygurcadaki imlası gösterilmektedir. Çalışma; Giriş, Eski Uygurcadaki Bazı Soğdca Sözcükler ve Sonuç olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm eski Türklerde Soğd etkisinin kısaca açıklandığı giriş bölümüdür. Çalışmanın ikinci bölümünde Eski Uygurcada tespit edilen bazı Soğdca sözcükler üzerinde durulmaktadır. Bu sözcükler şöyledir: avant “sebep, neden”, avtadan “Manihaist piskopos, papaz”, ažun “çocuk, varlık, yaşam”, dentar “ rahip, keşiş, seçilmiş, seçkin”, didim “ taç”, äzrua “Zurvan Tanrı (M), Brahma Tanrı (B)”, frešti “melek, haberci, ulak, havari”, gav “inek, sığır”, hormuzta “Hormuzta Tanrı (M), Indra Tanrı (B)”, känt “şehir”, miḍik “ruhban sınıfından olmayan, sıradan”, nizvani “ihtiras, tutku”, nom “kanun, kutsal kitap”, noš “çok lezzetli yiyecek veya içki”, pra “bayrak”, sarvag “kule”, šamnanč “rahibe”, š(i)mnu “şeytan, zerdüştlük dininde kötülük ve karanlık tanrısı”, šük “sessiz, sakin”, tamu “cehennem”. Ayrıca çalışmanın bu bölümünde Uygurca metinlerdeki Soğdca sözcüklerin orijinal biçimi, harf, yazı çevrimi ve Çince denkliği verilmektedir.Çalışmanın son bölümünde ise incelenen söz konusu sözcüklere dayanılarak Soğdca ve Uygurca imla arasındaki nüanslar açıklanmaktadır.

Abstract

There are some borrowed words in old Uyghur which were adopted from Chinese, Tocharian, Sanskrit language and Sogdian. In this article, the foci is on some words that were borrowed from Sogdian to Old Uyghur. In addition, the orthography of these words in Uyghur are presented. The study includes three parts which are Introduction, Some Sogdian Words in Old Uyghur and Conclusion.The first part is the introduction in which the Sogdian effects on the Old Turks are briefly mentioned. In the second part of this study, we elaborated on some Sogdian words identified in Old Uyghur.These words are as follows: avant “cause, because of”, avtadan “bishop, Manichean priest”, ažun “child, existence, life”, dentar “religous, priest, monk”, didim “diadem”, äzrua “Zurvan (M),Brahma (B)”, frešti “angel, messenger, apostle”, gav “cow, ox”, hormuzta “(name of a) Manichean God (M), Indra (B) ”, känt “city”, miḍik “lay”, nizvani “passion”, nom “law, canon”, noš “ambrosia”, pra “banner”, sarvag “tower”, šamnanč “nun”, š(i)mnu “demon, Ahriman”, šük “silent, speechless”, tamu “hell”. In addition, the original form, transliteration, transcription and theChinese equivalences of the Sogdian words in the Uyghur texts are provided in this part. In the conclusion part, the nuances between Sogdian and Uyghur orthographies are explained based on above words.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AYAZLI, Ö. (2020). Soğdca Bazı Sözcüklerin Eski Uygurcadaki İmlası. International Journal of Old Uyghur Studies, Cilt: 2 - Sayı: 1, 1–25. https://ajindex.com/articles/833192

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (18)

  1. Avery, R., Bezmez, S., Edmonds, A. G., Yaylalı, M. (2002). Redhouse English-Turkish Dictionary. (34. baskı) İstanbul: Sev Matbaacılık ve Yayıncılık A. Ş. Ayazlı, Ö. (2012). Altun Yaruk Sudur VI. Kitap. Karşılaştırmalı Metin Yayını. Ankara:
  2. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  3. Ayazlı, Ö., Ölmez M. (2011). “Eski Uygurca Metinlerin Transkripsiyonunda Kullanılan Yöntemler ve İşaretler”. Orta Asya’dan Anadolu’ya Alfabeler 29-30 Mayıs 2007, Eskişehir Bildiriler. İstanbul, 43-83.
  4. Ayazlı, Ö. (2016). Eski Uygurca Din Dışı Metinlerin Karşılaştırmalı Sözvarlığı. Ankara:
  5. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  6. Aydemir, H. (2013). Die alttürkische Xuanzang-Biographie IX. Nach der Handschrift von Paris, Peking und St. Petersburg sowie nach dem Transkript von Annemarie v. Gabain ediert, übersetzt und kommentiert. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag. Clauson, G. (1972). An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish. Oxford: Clarendon Press.
  7. Çetin, E. (2012). Altun Yaruk Yedinci Kitap. Berlin Bilimler Akademisindeki Metin Parçaları Karşılaştırmalı Metin, Çeviri, Açıklamalar, Dizin. Adana: Karahan Kitabevi.
  8. Çetin, E. (2017). Altun Yaruk Sekizinci Kitap. Berlin Bilimler Akademisindeki Metin Parçaları Karşılaştırmalı Metin, Çeviri, Açıklamalar, Dizin. Adana: Karahan Kitabevi. “Dijital Turfan Arşivi”, Erişim Tarihi: 01.10.2014.
  9. Elmalı, Murat (2016). Daśakarmapathāvadānamālā (Giriş-MetinÇeviri - Notlar-Dizin-Tıpkıbaskı). Ankara:
  10. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  11. Gharib, B. (1995). Sogdian Dictionary: Sogdian-Persian-English. Tehran: Farhangan Publications. Gulcalı, Z. (2013). Eski Uygurca Altun Yaruk Sudur’dan “Aç Bars Hikâyesi”. Ankara:
  12. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  13. Hazai, G., Zieme P. (1971). Fragmente der uigurischen version des “Jin’gangjing mit den Gathas des Meister Fu”. Berliner Turfantexte I, Berlin: Akademie Verlag. Kara, G., Zieme, P. (1976). Fragmente tantrischer Werke in uigurischer Übersetzung: Berliner Turfantexte VII, Berlin: Akademie Verlag. Kara, G., Zieme, P. (1977). Die uigurischen Übersetzungen des Guruyogas “Tiefer Weg” von Sa-skya Paṇḍita und der Mañjuśrīnāmasaṃgīti: Berliner Turfantexte VIII, Berlin: Akademie Verlag. Kaya, C. (1994).
  14. Uygurca Altun Yaruk. Giriş, Metin, Dizin. Ankara:
  15. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  16. Le Coq, A. von. (1922). Türkische Manichaica aus Chotcho III. Berlin: APAW. Phil.-hist. Kl.: 2. [Tıpkıbasım: SEDTF 1, 465-511].
  17. Mackerras, C. (2002). “Uygurlar”. Erken İç Asya Tarihi. (Der. Denis Sinor) (Çev. Şinasi Tekin). İstanbul: İletişim Yayınları: 425-449.
  18. Müller, F.