KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / International Journal of Old Uyghur Studies / 2026 / Cilt: 8 Sayı: 1

Hexi Yiyu (河西譯語) Hakkında Kısa Bir Giriş: Çin Milli Kütüphanesi'ndeki Bir Elyazmasında Yer Alan Tanımlanmamış Dilli Glosslar

A Brief Introduction to the Hexi Yiyu (河西譯語): Unidentified-Language Glosses in a National Library of China Manuscript

Wuyunnabuqi Wuyunnabuqi(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ)0009-0004-1689-7622
Sayfa
58–103
Yayın Tarihi
2026-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makale, Huayi Yiyu tipolojisini kısaca özetlemekte, Hexi Yiyu’nun bibliyografik özelliklerini ve araştırma geçmişini incelemekte ve gelecekteki çalışmaları kolaylaştırmak için sözcük birimlerinin İngilizce çevirilerini ve IPA transkripsiyonlarını sunmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çin Milli Kütüphanesi, Yuan Shoujie tarafından kendi Zhenjietang’ında kopyalanmış olan Yiyu’nun (81 yaprak) eşsiz bir Qing dönemi elyazmasına sahiptir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Başlığında “Hexi” yazan 64–68. yapraklar, geleneksel olarak Hexi Yiyu olarak adlandırılır. 1981’de keşfedilen bu tek günümüze ulaşan kopya akademik ilgi çekmiştir, ancak kaydettiği dil hâlâ tanımlanmamıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makale, Huayi Yiyu tipolojisini kısaca özetlemekte, Hexi Yiyu’nun bibliyografik özelliklerini ve araştırma geçmişini incelemekte ve gelecekteki çalışmaları kolaylaştırmak için sözcük birimlerinin İngilizce çevirilerini ve IPA transkripsiyonlarını sunmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Huayi Yiyu · Xexi Yiyu · Tangut

Özet

Çin Milli Kütüphanesi, Yuan Shoujie tarafından kendi Zhenjietang’ında kopyalanmış olan Yiyu’nun (81 yaprak) eşsiz bir Qing dönemi elyazmasına sahiptir. Başlığında “Hexi” yazan 64–68. yapraklar, geleneksel olarak Hexi Yiyu olarak adlandırılır. 1981’de keşfedilen bu tek günümüze ulaşan kopya akademik ilgi çekmiştir, ancak kaydettiği dil hâlâ tanımlanmamıştır. Mütevazı boyutuna ve A Tipi Huayi Yiyu ile karşılaştırılabilecek titiz transkripsiyon kurallarının eksikliğine rağmen, bu sözlükçe araştırma değerini korumaktadır. Bu makale, Huayi Yiyu tipolojisini kısaca özetlemekte, Hexi Yiyu’nun bibliyografik özelliklerini ve araştırma geçmişini incelemekte ve gelecekteki çalışmaları kolaylaştırmak için sözcük birimlerinin İngilizce çevirilerini ve IPA transkripsiyonlarını sunmaktadır.

Abstract

The National Library of China holds a unique Qing manuscript of theYiyu (81 folios), copied by Yuan Shoujie at his Zhenjietang. Folios 64–68, bearing the heading “Hexi” are conventionally called the Hexi Yiyu. Discovered in 1981, this sole surviving copy has attracted scholarly attention, yet the language it records remains unidentified. Despite its modest size and the lack of rigorous transcription rules comparable to the Type A Huayi Yiyu, the glossary retains research value. This paper briefly outlines the Huayi Yiyu typology, examines the bibliographical features and research history of the Hexi Yiyu, and provides English translations and IPA transcriptions of its lexical items to facilitate future studies.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Wuyunnabuqi, W. (2026). Hexi Yiyu (河西譯語) Hakkında Kısa Bir Giriş: Çin Milli Kütüphanesi'ndeki Bir Elyazmasında Yer Alan Tanımlanmamış Dilli Glosslar. International Journal of Old Uyghur Studies, Cilt: 8 Sayı: 1, 58–103. https://doi.org/10.46614/ijous.1976117

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (26)

  1. Apatóczky, Ákos Bertalan. (2009). Yiyu: An indexed critical edition of a sixteenth-century Sino-Mongolian glossary. Global Oriental Publishers-Brill.
  2. Beijing Library Ancient Books Publishing Editorial Group. (1990). Beijing Library rare ancient books series 6. Beijing: Bibliographic Documents Publishing House.[北京圖書館古籍出版编辑组編：《北京圖書館古籍珍本叢刊6》，北京：書目文獻出版社，1990年]
  3. Chen, Naixiong. (1983). Altaic language elements in the Hexi Yiyu. Zhongguo Yuyan Xuebao, (1), 233-249. [陈乃雄.《河西译语》中的阿尔泰语言成分[J].中国语言学报,1983(1): 233-249.]
  4. Dong, Zhenhua & Mao, Xi. (2019). Where is Hexi: Political-geographical changes and the evolution of Hexi’s extent. Lishi Jiaoxue, (3), 52-60. [董振华,毛曦.“河西”何在：政治地理变迁与河西范围演变[J].历史教学,2019(3):52-60.]
  5. Deng, Wentao. (2022). A study of the Tangut people in the Yuan Dynasty. Lanzhou: Gansu Culture Publishing House. [邓文韬著：《元代唐兀人研究》，兰州:甘肃文化出版社，2022年]
  6. Endo, Mitsuaki., Takekoshi, Takashi., Sarashina, Shinichi & Feng zheng. (eds.) (2007). Bibliography concerning Huayi Yiyu. Contribution towards Research and Education of Language 13. [遠藤光曉 / 竹越孝 / 更科愼一 / 馮蒸 共編 (2007), 「華夷譯語關係文獻目錄」, 『語學敎育フォ一ラム』 ―第13號―]
  7. Feng, Zheng. (1981). A survey of Huayi Yiyu. Wenwu, (2), 57-68. [冯蒸.《华夷译语》调查记[J].文物,1981(2):57-68.]
  8. Feng, Zheng. (1986). A preliminary study of the Hexi Yiyu. Yazhou Wenming Luncong. Chengdu: Sichuan People's Publishing House. [冯蒸.《河西译语》初探[C].《亚洲文明论丛》，四川人民出版社，1986年]
  9. Franke, Herbert. (2009). Bemerkungen zum Ho-hsi i-yü. Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft, 159(2), 363–364.
  10. Hu, Zhenhua & Huang, Runhua. (1984). Gaochangguan Zazi: A classified Chinese-Uyghur glossary of the Ming Dynasty. Beijing: The Ethnic Publishing House. [胡振华、黄润华整理：《高昌馆杂字—明代汉文回鹘文分类词汇》，北京：民族出版社，1984年]
  11. Huang, Zhenhua. (1991). A tentative interpretation of the Qing Dynasty’s copy of the Ming Dynasty’s Hexi Yiyu. Guyuan Shizhuan Xuebao, (4), 68-71. [黄振华.清抄明代《河西译语》试释[J].固原师专学报,1991(4):68-71.]
  12. Huang, Zhenhua. (1996). Further interpretation of the Qing Dynasty’s copy of the Ming Dynasty’s Hexi Yiyu. Zhongguo Minzu Guwenzi Yanjiu. Vol. 4. Tianjin：Tianjin Ancient Books Publishing House. [黄振华.清抄明代《河西译语》再释[C].《中国民族古文字研究》第4辑，天津：天津古籍出版社，1996年]
  13. Ishida, Mikinosuke. (1930). New materials on Jurchen language research. Collected essays on oriental history in commemoration of Dr. Kuwabara’s return to Japan. Kyoto: Kobundo Shobo.
  14. Ishida, Mikinosuke. (1944). The Tatar Yiyu in the So-Category C Huayi Yiyu. Journal of North Asia Studies, 2, 86-89.
  15. Liu, Pujiang. (1998). On the question of the descendants of the Khitan, Tangut, and Jurchen. Dalu Zazhi, 96(6), 19-34. [刘浦江.关于契丹、党项与女真遗裔问题[J].大陆杂志(台北), 1998,96(6):19-34.]
  16. Liu, Yingsheng. (2008). Bilingual glossaries and dictionaries in medieval Asia. Studies on the Mongol-Yuan and China's Bordering Area, Vol. 20. Shanghai Classics Publishing House. [刘迎胜.中古亚洲双语字典编纂传统[C].《元史及民族与边疆研究集刊(第二十辑)》，上海古籍出版社，2008年]
  17. Liu, Peng. (2013). A study on the inscriptions by Yuan Tingtao in the collection of the National Library of China. Wenxian, (3), 99-101. [刘鹏.国家图书馆藏袁廷梼题跋考释[J].文献,2013(3):99-101.]
  18. Liu, Peng. (2015). A study of the life of Yuan Tingtao, a bibliophile in the Qing Dynasty: The rise and fall of a Suzhou family. Tianyige Wencong, Vol. 12. Ningbo Publishing House. [刘鹏.清藏书家袁廷梼生平发覆—一个苏州家族的兴衰[C].《天一阁文丛》第12辑，宁波出版社，2015年]
  19. Li, Yong-Sŏng. (2019). The Uyghur word materials in a manuscript of Huá-yí-yì-yǔ (華夷譯語) in the Library of Seoul National University (V)- 天文門 Tianwenmen ‘the category of astronomy’. Journal of the Royal Asiatic Society, 29(2).
  20. Nie, Hongyin. (2002). An exploration of Hexi Yiyu. Ningxia Daxue Xuebao, 24(1), 24-27. [聂鸿音.《河西译语》探析[J].宁夏大学学报（人文社会科学版）,2002,24(1):24-27.]
  21. Nie, Hongyin. (2019). A complementary discussion on Hexi Yiyu. Wenxian, (5), 144-153. [聂鸿音.再论《河西译语》[J].文献,2019(5):144-153.]
  22. Nie, Hongyin. (2020). Hexi: An unknown language in the 14th century. Yuyan Yanjiu, 40(3), 107-112. [聂鸿音.河西语：14 世纪一种未知的语言[J].语言研究,2020,40(3):107-112.]
  23. Ölmez, Mehmet. (2013). Orhon-Uygur dönemi Moğolistan’daki Eski Türk yazıtları. Ankara: BilgeSu.
  24. Pulleyblank, E. G. (1991). Lexicon of reconstructed pronunciation in early Middle Chinese, late Middle Chinese, and early Mandarin. Vancouver: UBC Press.
  25. Shi, Xiaohong. (2023). A supplementary explanation of the word 中合申 in The Secret History of the Mongols. Minzu Yuwen, (1), 124-128. [石小红.《蒙古秘史》中的“中合申”笺释[J].民族语文, 2023(1):124-128.]
  26. Xu, Cheng. (2024). A preliminary study of the Xixia descendants among the “Da Guan” in Baoding Garrisons.인문논총, 81(2), 153-170.