KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Klinik Psikoloji Dergisi / 2022 / Cilt: 6 - Sayı: 2

Eleştirel sağlık psikologlarının tanınma ve eylem çağrısı: Eleştirel sağlık psikolojisi, katılımcı eylem araştırmaları ve Türkiye’deki durum

Critical health psychologists’ call to recognition and action: Critical health psychology, participatory action research and the situation in Turkey

Aslı Esin ASLAN
Ayla HOCAOĞLU UZUNKAYA
Sayfa
287–301
Yayın Tarihi
2022-10-19
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada eleştirel sağlık psikolojisinin anaakıma yönelttiği eleştiriler ve bunları aşmak için yaptığı çalışmalar derlenmiş olup bu makalenin Türkiye’de eleştirel sağlık psikolojisinin ve sık kullanılan yöntemlerden biri olan katılımcı eylem araştırmalarının tanınırlığını arttırması hedeflenmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Psikolojinin diğer alt disiplinleri içerisinde sağlık psikolojisi, görece yeni bir alt alan olma özelliğine sahiptir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Sağlık psikolojisi, sağlık ve hastalık süreçlerini etkileyen faktörleri araştırmakta ve sağlığı geliştirmek için müdahaleler planlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada eleştirel sağlık psikolojisinin anaakıma yönelttiği eleştiriler ve bunları aşmak için yaptığı çalışmalar derlenmiş olup bu makalenin Türkiye’de eleştirel sağlık psikolojisinin ve sık kullanılan yöntemlerden biri olan katılımcı eylem araştırmalarının tanınırlığını arttırması hedeflenmektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:sağlık psikolojisi · eleştirel sağlık psikolojisi · katılımcı eylem araştırmaları

Özet

Psikolojinin diğer alt disiplinleri içerisinde sağlık psikolojisi, görece yeni bir alt alan olma özelliğine sahiptir. Sağlık psikolojisi, sağlık ve hastalık süreçlerini etkileyen faktörleri araştırmakta ve sağlığı geliştirmek için müdahaleler planlamaktadır. Anaakım psikoloji içerisinde pozitivist görüşün hâkimiyetine duyulan memnuniyetsizlikten doğan eleştirel görüşler, sağlık psikolojisi alanında da dile gelmeye başlamış olup tarihsel süreçte sağlık psikolojisinin bazı sınırlılıklarının da gözlenmesiyle eleştirel sağlık psikolojisi alt disiplini geliştirilmiştir. Eleştirel sağlık psikolojisi, anaakım sağlık psikolojisinin kısıtlılıklarını aşma hedefiyle, sağlık ve hastalık kavramlarının daha bütüncül ele alınmasına katkı sağlamaktadır. Ancak Türkiye’de eleştirel sağlık psikolojisi ve yöntemleri yeterince tanınmamaktadır. Bu çalışmada eleştirel sağlık psikolojisinin anaakıma yönelttiği eleştiriler ve bunları aşmak için yaptığı çalışmalar derlenmiş olup bu makalenin Türkiye’de eleştirel sağlık psikolojisinin ve sık kullanılan yöntemlerden biri olan katılımcı eylem araştırmalarının tanınırlığını arttırması hedeflenmektedir.

Abstract

Health psychology has the property of being a relatively new subfield among other subdisciplines of psychology. Health psychology explores the factors that affect health and disease processes and plans interventions to improve health. Critical views arising from the dissatisfaction with the dominance of the positivist view within mainstream psychology have also begun to be expressed in the field of health psychology, and the critical health psychology sub-discipline has been developed with the observation of some limitations of health psychology in the historical process. Critical health psychology contributes to a more holistic approach to the concepts of health and illness, with the aim of overcoming the limitations of mainstream health psychology. However, critical health psychology and its methods are not sufficiently recognized in Turkey. In this study, the criticisms of critical health psychology towards the mainstream and its studies to overcome them were compiled. The aim of this article was to increase the recognition of critical health psychology and participatory action research in Turkey.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ASLAN, A. E., UZUNKAYA, A. H. (2022). Eleştirel sağlık psikologlarının tanınma ve eylem çağrısı: Eleştirel sağlık psikolojisi, katılımcı eylem araştırmaları ve Türkiye’deki durum. Klinik Psikoloji Dergisi, Cilt: 6 - Sayı: 2, 287–301. https://ajindex.com/articles/574587

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Abedi, V., Olulana, O., Avula, V., Chaudhary, D., Khan, A., Shahjouei, S., Li, J. ve Zand, R. (2020). Racial, economic, and health inequality and covid-19 infection in the United States. Journal of Racial and Ethnic Health Disparities, 1-11.
  2. Akkan, B. E., Deniz, M. B. ve Ertan, M. (2011). Sosyal dışlanmanın Roman halleri (1. baskı). İstanbul.
  3. Albee, G. W. ve Fryer, D. M. (2003). Praxis: Towards a public health psychology. Journal of Community and Applied Social Psychology, 13, 71-75.
  4. Bandura, A. (1978). The self system in reciprocal determinism. American Psychologist, 33(4), 344-358.
  5. Boyer, B.A. ve Indira Paharia, M. (Ed.). (2008). Comprehensive handbook of clinical health psychology. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/book/10.1002/9781118269657
  6. Campbell, C. ve Murray, M. (2004). Community health psychology: Promoting analysis and action for social change. Journal of Health Psychology, 9(2), 187-195.
  7. Canavera, M., Sharma, M. ve Murnan, J. (2009). Development and pilot testing a social cognitive theory-based intervention to prevent childhood obesity among elementary students in rural Kentucky. International Quarterly of Community Health Education, 29(1), 57-70.
  8. Chamberlain, K. ve Murray, M. (2009).
  9. Eleştirel Sağlık Psikolojisi. Fox, D., Prilleltensky, I. ve Austin, S. (Ed.) Eleştirel Psikoloji içinde (s. 200-217).
  10. Ayrıntı Yayınları.
  11. Coburn, D. (2004). Beyond the income inequality hypothesis: Class, neo-liberalism, and health inequalities. Social Science and Medicine, 58(1), 41-56.
  12. Dahlgren, G. ve Whitehead, M. (1991). Policies and strategies to promote equity in health. Institute for Future Studies. Damasio, A. R. (2006). Descartes'ın yanılgısı: Duygu, akıl ve insan beyni (B. Atlamaz, Çev.). Varlık Yayınları. (Orijinal çalışma basım tarihi 1994).
  13. DiClemente, R. J. ve Wingood, G. M. (2000). Expanding the scope of HIV prevention for adolescents: Beyond individual-level interventions. Journal of Adolescent Health, 26(6), 377-378.
  14. Dursun, B. (2017, 15 Eylül). Bonzaitepe. Milliyet. https:// www.milliyet.com.tr/gundem/bonzaitepe-2519743 Efanov, A. A., Brenner, A. V., Bogdanova, T. I., Kelly, L. M., Liu, P., Little, M. P., Wald, A. I., Hatch, M., Zurnadzy, L. Y., Nikiforova, M. N., Drozdovitch, V., Leeman-Neill, R., Mabuchi, K., Tronko, M. D., Chanock, S. J. ve Nikiforov, Y. E. (2018). Investigation of the relationship between radiation dose and gene mutations and fusions in post-Chernobyl thyroid cancer. JNCI: Journal of the National Cancer Institute, 110(4), 37