Dergiler / Felsefe Dünyası / 2016 / Cilt: 0 - Sayı: 63

Felsefî Mirasımızı Bugün Yeniden Nasıl Temellük Edebiliriz? Câbirî'nin İslam Düşüncesi Okuması Bağlamında Eleştirel Bir Soruşturma

How Can We Regain Our Philosophical Heritage Today? A Critical Inquiry on Jâbirî's Reading of Islamic Thought

Sayfa
76–115
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Hem onun beyan, irfan ve burhan tasnifi hem de bunlar arasındaki krizin altıncı ve yedinci yüzyıllarda başlayıp çağdaş döneme kadar sürdüğü yönündeki ka-naatleri tartışılmayı beklemektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Faslı çağdaş düşünür Muhammed Âbid el-Câbirî (27 Aralık 1935-3 Mayıs 2010) akademik kariyerinin olgunlaşma aşamalarında geliştirdiği ve ortaya attığı bazı kavramlarla İslam düşüncesi üzerine uzun soluklu analiz-lere girişmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ancak Câbirî felsefe çalışmalarının belirtilen tarihten sonra neden, nasıl, hangi düzeyde bittiği ile ilgili gerekçeleri ve analizleri çok tartışmalı olup özellikle Osmanlı dü-şünce tarihindeki olgusal durumlarla çok da örtüşmemektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Hem onun beyan, irfan ve burhan tasnifi hem de bunlar arasındaki krizin altıncı ve yedinci yüzyıllarda başlayıp çağdaş döneme kadar sürdüğü yönündeki ka-naatleri tartışılmayı beklemektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2010 Verileri
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Faslı çağdaş düşünür Muhammed Âbid el-Câbirî (27 Aralık 1935-3 Mayıs 2010) akademik kariyerinin olgunlaşma aşamalarında geliştirdiği ve ortaya attığı bazı kavramlarla İslam düşüncesi üzerine uzun soluklu analiz-lere girişmiştir. Bu bağlamda o ilk aşamada Felsefî Mirasımız ve Biz adlı eseriyle daha sonraki aşamada ise sınırları çok daha fazla geniş ve kapsam-lı olan Arap Aklının eleştirisi projesinde yapısalcı ve postyapısalcı felsefî ve sosyolojik yaklaşımlardan da faydalanarak İslam düşüncesini beyan, burhan ve irfan tasnifleri yaparak analiz etmeye çalışmıştır. Biz bu maka-lemizde onun bu analizlerinde İbn Sinâ, Gazzâlî, İbn Rüşd ve on üçüncü yüzyıl ve sonrası felsefi çalışmaları hakkındaki analizleri üzerinde dur-mak istiyoruz. Çağdaş Arap düşüncesinde nahda söylemleri çerçevesinde geliştirilen Halkatu'l-mefkude (kayıp halka) kavramlaştırmasının on üçün-cü yüzyılda İslam coğrafyasında felsefe çalışmalarının bittiğini ilan eden anlayışın Câbirî tarafından da paylaşıldığı görülür. Ancak Câbirî felsefe çalışmalarının belirtilen tarihten sonra neden, nasıl, hangi düzeyde bittiği ile ilgili gerekçeleri ve analizleri çok tartışmalı olup özellikle Osmanlı dü-şünce tarihindeki olgusal durumlarla çok da örtüşmemektedir. Hem onun beyan, irfan ve burhan tasnifi hem de bunlar arasındaki krizin altıncı ve yedinci yüzyıllarda başlayıp çağdaş döneme kadar sürdüğü yönündeki ka-naatleri tartışılmayı beklemektedir.

Abstract

Moroccan contemporary thinker Muhammad Abed Jâbirî (27 December 1935-3 May 2010) launched long-termed analyses in Islamic thought with some concepts that he developed and put forward during his maturity times in his career. And in this sense, he endeavored to analyze Islamic thought by classifying its exposition, demonstration and gnosis by benefiting from structuralist and post-structuralist philosophical approaches in his first book Our Philosophical Heritage and Us (Nahnû ve Tûrâs) and his second and more comprehensive book The Critique of Arab Thought. And here we want to emphasize his analyses on Avicenna, Ghazâlî, Aver-roes and philosophical studies in thirteenth century and onwards. It is seen that the conceptualization of Missing Link (Halkatu'l-mafkuda), an idea-which is developed with the Nahda discourses in Contemporary Arap thought- that philosophical studies was off in Islamic world during 13.cen-tury was also shared by Jâbirî. Howewer, Jâbirî's analyses on why, how and in which sense philosophical studies was over are very problematic and doesn't correspond to the factual situations in Ottoman philosophy history. Both his three classification: exposition (bayân), demonstration (burhân) and gnosis (irfân) and his opinions that the crisis among these categories started in 6. and 7.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ULUKÜTÜK, M. (2022). Felsefî Mirasımızı Bugün Yeniden Nasıl Temellük Edebiliriz? Câbirî'nin İslam Düşüncesi Okuması Bağlamında Eleştirel Bir Soruşturma. Felsefe Dünyası, Cilt: 0 - Sayı: 63, 76–115. https://ajindex.com/articles/512894

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (2)

  1. o Abdülganî, Abdülmaksud, et-Tevfik beyne'd-din ve'l-felsefe inde felasifeti'l-İslâm fî'l-Endelüs, Mektebetü'z-Zehra, Kahire, 1993. o Aktay, Yasin, "Aklın Sosyolojik Soykütüğü: Soy Akıldan Tarihsel ve Toplumsal Akla Doğru", Toplum ve Bilim, Sayı: 82, İstanbul 1999. o Alper, Ömer Mahir, "İbn Rüşd'ün İbn Sina'yı Eleştirisi: el-Fark Beyne re'yeyi'l-Hakimeyn", Dîvân: İlmî Araştırmalar, 2001, cilt: VI, sayı: 10. o Alpyağıl, Recep, "Dil Oyunları' ve 'Aile Benzerliği' Analojilerinden Meşşailerin Felsefe-Din Münasebetine Olan Katkılarını Yeniden Yapılandırmaya Yol Çıkar mı?", İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı:11, Yıl, 2005. o Alpyağıl, Recep, "El-İşârât ve't-Tenbîhât'ın Dekonstrüksiyoncu Okunuşu: Dekonstrüksiyoncu Bir İbn Sînâcılığa Doğru", Uluslararası İbn Sînâ Sempozyumu Bildiriler, 22-24
  2. Mayıs, Cilt:2, İstanbul 2008. s. 143-152. o Alpyağıl, Recep, "Faslu'l-Makâl'i Wittgensteincı Bir Bağlamda Okumak" Uluslararası İbn Rüşd Sempozyumu, Sivas 2007. o Alpyağıl, Recep, "İslam Düşüncesinin Bünyesinde Endülüs Vizyonunu Öncelemek: Felsefî Mirasımız ve Biz Üzerine Eleştirel Notlar", İslamiyat Dergisi, 3, 2004. o Arnaldez, Roger, Averroes: A Rationalist in Islam, University of Notre Dame Press, Notre Dame 2000. o Bâlî, İzzet,İtticâhü'l-İşrâkî fî Felsefeti İbn Sînâ, Dâru'l-Cil, Beyrut 1994. o Belkaziz, Abdülilah, el-İslam ve'l-hâdase ve'l-ictimau'l-siyâsî Hivârât fikriyye,Merkezu Dirasati'l-Vahdeti'l-Arabiyye, Beyrut 2003. o Beyhem, Cemil, el-Halkat el-Mefkude fi tarih el-Arap, Kahire, 1950. o Bughurah, Zawawi, Michel Foucault fî al-Fikr al-'Arabi al- Mu'âsır. Dâr al-Tâlîah. Beirut 2001. o Câbirî, Muhammed Âbid, "Felsefe: Fennu siyâgati'l-mefahim", eş- şarku'l-evsat, Sayı: 6619, Ocak 11, 1997. o Câbirî, Muhammed Âbid, "Gazâlî Düşüncesinin Temel Unsurları ve Çelişkileri", Çev. M. Okumuş, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2003, cilt: XLIV, sayı: 1, s. 399-413. o Câbirî, Muhammed Âbid, Aqlu'l-Ahlakiyyi'l-Arabî: Dirâsah Tahlîliyyah Naqdiyyah li-Nizami'l Qayyim fî Seqâfeti'l-Arabiyyeh, Merkezu Dirâsâti'l-Vahdeti'l-Arabiyye, Beyrut 2001. o Câbirî, Muhammed Âbid, Arap-Islamic Philosophy: A Contemporary Critique, Trans. A. Abbassi, The Center for Middle Eastern Studies Austin 1999. o Câbirî, Muhammed Âbid, Bunyetu'l Aqli'l-Arabî: Dirâsah Tahlîliyyah Naqdiyyah li-Nuzûmi'l Marifah fî Seqâfeti'l-Arabiyyeh, Merkezu Dirâsâti'l-Vahdeti'l-Arabiyye, Beyrut 1987; Türkçesi: Arap/İslam Kültürünün Akıl Yapısı, Çev. Burhan Köroğlu, Hasan Hacaklı, Ekrem Demirl