Dergiler / Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2022 / Cilt: 9 - Sayı: 2

Tasavvufta Sembolizme Tipik Bir Örnek: Ken’ân Rifâî’nin „Rifâî Mihrâbı“ Tasvîri

A Typical Example of Symbolism in Sufism: Ken'an Rifâî's Depiction of the "Rifâî Mihrab"

Sayfa
1276–1307
Yayın Tarihi
2022-10-13
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Tasvîr, tekkelerin semâhane kısmında yer alan mihrâbın ve çevresinde yer alan unsurların anlamını, Ahmed er-Rifâî’nin kutup ve gavs makamlarının sâhibi bulunduğunu, tasavvuf ve tarîkatlerin gâyesinin nefsin tekâmül ederek insanın irfâna, kemâle ve güzel ahlâka erişmesi olduğunu, nefis ile mücâdelenin mâhiyetini ve mertebelerini ve bu yolculukta kâmil insana olan ihtiyacı sembolik bir anlatımla gözler önüne sermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sûfîlerin metafizik alandaki soyut mânâları zihnî seviyeye ve fizikî âleme yaklaştırmada sıklıkla sembollere müracaat ettikleri, metaforları bazen bu gaybî alanı açmak, bazen de örtmek gâyesiyle kullandıkları bilinmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu makalenin konusunu teşkil eden ve Şeyh Ken’ân Rifâî’ye âit Seyyid Ahmed er-Rifâî eserinin kapağına konulmak üzere hazırlanan Rifâî Mihrâbı tasvîri, hem derviş çeyizi olarak adlandırılan tarikat unsurlarını, hem de mânevî yolun derecelerine ve kâmil insanın mâhiyetine dâir zengin sembolleri içermesi sebebiyle tasavvufta sembol kullanımına tipik bir örnektir.
💡
Sonuç & Katkı:Tasvîr, tekkelerin semâhane kısmında yer alan mihrâbın ve çevresinde yer alan unsurların anlamını, Ahmed er-Rifâî’nin kutup ve gavs makamlarının sâhibi bulunduğunu, tasavvuf ve tarîkatlerin gâyesinin nefsin tekâmül ederek insanın irfâna, kemâle ve güzel ahlâka erişmesi olduğunu, nefis ile mücâdelenin mâhiyetini ve mertebelerini ve bu yolculukta kâmil insana olan ihtiyacı sembolik bir anlatımla gözler önüne sermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Ken’ân Rifâî · Rifaiyye · Mihrap

Özet

Sûfîlerin metafizik alandaki soyut mânâları zihnî seviyeye ve fizikî âleme yaklaştırmada sıklıkla sembollere müracaat ettikleri, metaforları bazen bu gaybî alanı açmak, bazen de örtmek gâyesiyle kullandıkları bilinmektedir. Bu makalenin konusunu teşkil eden ve Şeyh Ken’ân Rifâî’ye âit Seyyid Ahmed er-Rifâî eserinin kapağına konulmak üzere hazırlanan Rifâî Mihrâbı tasvîri, hem derviş çeyizi olarak adlandırılan tarikat unsurlarını, hem de mânevî yolun derecelerine ve kâmil insanın mâhiyetine dâir zengin sembolleri içermesi sebebiyle tasavvufta sembol kullanımına tipik bir örnektir. Mihrâb resminde sembollerle ifade edilen hakikatlerin daha rahat anlaşılması için Ken’ân Rifâî’nin halifesi Ziyâ Cemâl Bey tarafından hazırlanan “Mihrâb ve Zarfın Tefsîri” başlıklı yazı, tasvirin yorumlanmasında ilk başvurulan kaynak olmuştur. Tasvîr, tekkelerin semâhane kısmında yer alan mihrâbın ve çevresinde yer alan unsurların anlamını, Ahmed er-Rifâî’nin kutup ve gavs makamlarının sâhibi bulunduğunu, tasavvuf ve tarîkatlerin gâyesinin nefsin tekâmül ederek insanın irfâna, kemâle ve güzel ahlâka erişmesi olduğunu, nefis ile mücâdelenin mâhiyetini ve mertebelerini ve bu yolculukta kâmil insana olan ihtiyacı sembolik bir anlatımla gözler önüne sermektedir.

Abstract

It is known that Sufis often use symbols to approximate the abstract meanings in the metaphysical realm to the mental level and to the physical realm. They use metaphors to open up this invisible realm, and sometimes to conceal it. The depiction of the "Rifâî Miḥrāb", which is the subject of this article and was prepared by Sheikh Ken'an Rifai for placement on the cover of his book "Seyyid Ahmed er-Rifâi", contains elements of the ṭarīqa called the dervish dowry as well as symbols relating to the stages of the spiritual path and to the perfect man (al-insān al-kāmil). Thus, it is a typical example of the use of symbols in Sufism. The text prepared by Ken'an Rifai's caliph Ziyâ Cemâl Bey is the first source of reference for the interpretation of the depiction.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÜLDÜTUNA, D., ÇETİN, M. A. T. (2022). Tasavvufta Sembolizme Tipik Bir Örnek: Ken’ân Rifâî’nin „Rifâî Mihrâbı“ Tasvîri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 9 - Sayı: 2, 1276–1307. https://ajindex.com/articles/505693

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. Aclunî, İsmail b. Muhammed. Keşfû’l-Hafa. Beyrut: y.y., 1351-1352.
  2. Akpınar, Bahar. “Sûfî Kültüründe Sembollerin Yeri ve Önemi Hakkında Bir Deneme”. Türkbilig 7 (2004), 3-19.
  3. Akkaya, Veysel. „Tasavvuf Klasiklerinde Hz. Ali’nin Şahsiyeti- Kur’an ve Hadis Perspektifiyle Karşılaştırma”. Usul İslam Araştırmaları 32 (2019), 69-90.
  4. Atasoy, Nurhan. Derviş Çeyizi: Türkiye’de Tarikat Giyim-Kuşam Tarihi. İstanbul: Kültür Bakanlığı, 2000.
  5. Alparslan, Ali. “Müsennâ”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 32/87-88. Ankara: TDV Yayınları, 2007.
  6. Ayverdi, Sâmiha. Araz, Nezihe; Erol, Safiye; Huri, Sofi. Ken’ân Rifâî ve Yirminci Asrın Işıǧında Müslümanlık. İstanbul: Kubbealtı Neşriyâtı, 2003.
  7. Bakkal, Ali. “Kâbe ve Sembolizm”. İslâm ve Sanat Tartışmalı İlmi Toplantı (2015), 297-316.
  8. Balcı, Ergun. Mehmed Dede. İstanbul: Kubbealtı Neşriyâtı, 2007.
  9. Baş, Derya Çakır. “Bedeviyye”. Türkiye’de Tarikatlar: Tarih ve Kültür. Ed. Semih Ceyhan. İstanbul: İsam Yay., 2015, 547-608.
  10. Bilecik, Gülberk. „İstanbul’da Bir Rifaî Tekkesi: Ümmü Ken’an Dergâhı“. Kadem Dergisi 31 (2019), 33-39.
  11. Burckhardt, Titus. Art of Islam. Cambridge/UK: World of Islam Festival Publishing Company Ltd., 1976.
  12. Büyükaksoy, Kâzım. Ken’ân Rifâî’den Mesnevî Hâtırâları. Ed. Arzu Eylül Yalçınkaya. İstanbul: Nefes Yay., 2013.
  13. Büyükünal, Zeynep. Mevlâna’nın Tasavvuf Felsefesinde Sembolizm. Konya: Necmeddin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslâm Felsefesi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2014.
  14. Cebecioğlu, Ethem. “Seyyid Burhaneddin Muhakkık-ı Tirmizi’nin Bazı Tasavvufi Kavramlara Getirdiği Metaforik Yaklaşımlar”. Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi 38 (1998), 123-153.
  15. Ceyhan, Semih. „Osmanlı Tâcnâme Literatürüne Göre Derviş Tacı ve Abdullah Salâhaddîn-i Uşşâkī’nin Cevâhir-i Tâc-ı Hilâfet Risâlesi“. İslâm Araştırmaları Dergisi 25 (2011), 113-172.
  16. Ceyhan, Semih. “Taç”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 39/363-365. Ankara: TDV Yayınları, 2010.
  17. Ceyhan, Semih (ed.). Türkiye’de Tarikatlar: Tarih ve Kültür. İstanbul: İSAM Yay., 2015.
  18. Eliade, Mircea. Images et symboles: Essais sur le symbolisme magico-religeux. Paris: Gallimard, 1952.
  19. Eliade, Mircea. „Methodologische Anmerkungen zur Erforschung der Symbole in den Religionen“. Grundfragen der Religionswissenschaft. Salzburg: Otto Müller Verlag, 1963, 106-135. Elmalılı Hamdi Yazır. Hak Dini Kur’an Dili: Yeni Mealli Türkçe Tefsir. İstanbul: Ebüzziya Matbaası, 1935.
  20. Erzincan, Tuğba. “Mihrap”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklop