Dergiler / Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2022 / Cilt: 9 - Sayı: 2

Sürgünden Müderrisliğe: Osmanlı Aydını Arap Edebiyatı Tarihçisi Müderriszâde Mehmed Fehmî’nin Serencamı

From Exile To Teaching: Ottoman Intellectual And Literary Historian Müderriszâde Mehmed Fehmi's Adventure

Sayfa
914–937
Yayın Tarihi
2022-10-13
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bunun yanında, Mehmed Fehmî’nin hayatının müstakil bir çalışmada ayrıntılı bir şekilde ele alınmasının gerekliliği ve önemi üzerinde durulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:BBu çalışmada XX. yüzyılın önemli edebiyat tarihçilerinden Osmanlı aydını Bağdatlı Mehmed Fehmî’nin (öl. 1944) hayatı incelenmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Söz konusu sürgünden sonra Mehmed Fehmî’nin dönemin başkenti İstanbul’a nasıl geldiği tetkik edilmiş; dönemin yüksek öğretim müessesesi Dârülfünun’daki vazifeye geçişine dikkat çekilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bunun yanında, Mehmed Fehmî’nin hayatının müstakil bir çalışmada ayrıntılı bir şekilde ele alınmasının gerekliliği ve önemi üzerinde durulmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Arap Edebiyatı · Edebiyat Tarihi Yazıcılığı · Mehmed Fehmî

Özet

BBu çalışmada XX. yüzyılın önemli edebiyat tarihçilerinden Osmanlı aydını Bağdatlı Mehmed Fehmî’nin (öl. 1944) hayatı incelenmiştir. Çalışmada, hayatında önemli bir yer edinen ve ilerleyen zamanlarda kendisine hatırı sayılır bir şöhret kazandıran müderrislik vazifesine adım atmasını sağlayan sürgün hadisesi üzerinde özellikle durulmuştur. Söz konusu sürgünden sonra Mehmed Fehmî’nin dönemin başkenti İstanbul’a nasıl geldiği tetkik edilmiş; dönemin yüksek öğretim müessesesi Dârülfünun’daki vazifeye geçişine dikkat çekilmiştir. Bütün bunlar ele alınırken Mehmed Fehmî’nin hayatında yadsınamaz bir önemi haiz edebiyat tarihçiliğine ve bu alandaki görüşlerine de ayrıca atıf yapılmıştır. Bu bağlamda memurluk, sürgün ve edebiyat tarihi müderrisliği şeklinde hareketli bir serüvene sahip Mehmed Fehmî’nin söz konusu serüveninin Osmanlı dönemi Arap edebiyatı tarihinin seyri hakkındaki iddialara cevap teşkil ettiği vurgulanmıştır. Bunun yanında, Mehmed Fehmî’nin hayatının müstakil bir çalışmada ayrıntılı bir şekilde ele alınmasının gerekliliği ve önemi üzerinde durulmuştur.

Abstract

In this article, the biography of Baghdadi Mehmed Fehmi, one of the important literary historians of the 20th century, was examined. In the study, especially the exile part which has an important place in his life, is emphasized. This event brought him fame in the later years of his life. How Mehmed Fehmi came to Istanbul the capital of the period after his exile was investigated. Was given to the transition from exile to the post in Dârülfünun, the higher education institution of the period. While dealing with this part of his life, Mehmet Fehmi's aspect as a literary historian, which has an undeniable importance in his life, and his view on the history of literature is also referred to throughout the study. In this context, when the aforementioned adventure of Mehmed Fehmi, who has an adventure as a civil servant, exile and, professor of literary history, is emphasized. This highlighting constitutes an answer to the claims about the course of the history of Arabic literature in the Ottoman period. The study concluded by underlining the necessity and importance of handling Mehmed Fehmi's life in detail in a future independent study.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ARAZ, İ. (2022). Sürgünden Müderrisliğe: Osmanlı Aydını Arap Edebiyatı Tarihçisi Müderriszâde Mehmed Fehmî’nin Serencamı. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 9 - Sayı: 2, 914–937. https://ajindex.com/articles/505665

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. ‘İvaz, Ahmed Hâfız. Fethu Mısr el-Hadîs ev Napolyon Bonapart fî Mısr. Kahire: Matbaatü Mısr, 1925. ‘Âyiş, Abdülffettâh. Mu‘cemü’l-üdebâ mine’l-asri’l-câhilî hattâ 2002. 7 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2002. Abdullah, Înâs Sa‘dî Abdullah. Târîhü’l-İrâk el-hadîs 1258-1918. Bağdat: Dâr ve Mektebetü Adnân, 2014.
  2. Akkan, Erdoğan vd. “Irak”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Erişim 17 Temmuz 2022. el-Askalânî, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed. el-Emâli’l-mutlaka, thk. Hamdî b. Abdilmecîd b. İsmâîl es-Selefî. Beyrut: el-Mektebü’l-İslâmî 1995.
  3. Azmi, Hâlis. "Fehmî el-Müderris". Ceridetüt'I-Medâ-Mulhak: Zâkira 'İrâkiyye (2009). el-Basîr, Muhammed Mehdî. Târîhu el-kadiyyetü’l-Irâkiyye. 2 Cilt. Bağdat: Matbaatü el-Felâh, 1923.
  4. Bayrak, Meral, 1821 Mora İsyanı ve Yunanistan’ın Bağımsızlığı. Eskişehir: Eskişehir Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 1999.
  5. BEO, Babıali Evrak Odası (BEO), No. 2688, Gömlek No. 201543. Birinci, Ali. “Bağdatlı Müderriszâde Mehmed Fehmî Efendi’nin Hikâyesi”, Yeni Türkiye Dergisi Sayı 84 (2016), 224-240.
  6. BOA, Osmanlı Arşivi. Babıali Evrak Odası (BEO). No. 2955, Gömlek No. 2. BOA, Osmanlı Arşivi. Dahiliye Nezareti Mektubî Kalemi (DH. MKT.). Dosya No. 1016, Gömlek No. 13/105. BOA, Osmanlı Arşivi. Dahiliye Nezareti Mektubî Kalemi (DH. MKT.). Dosya No. 1016, Gömlek No. 13/102-103.
  7. BOA, Osmanlı Arşivi. Dahiliye Nezareti Mektubî Kalemi (DH. MKT.). No. 1016, Gömlek No. 13. BOA, Osmanlı Arşivi. Dahiliye Nezareti Mektubî Kalemi (DH. MKT.). No. 1016, Gömlek No. 13/4 ve 7. BOA, Osmanlı Arşivi. Dahiliye Nezareti Mektubî Kalemi (DH. MKT.). No. 1016, Gömlek No. 13/58. BOA, Osmanlı Arşivi. Dahiliye Nezareti Mektubî Kalemi (DH. MKT.). No. 1016, Gömlek No. 13/70. BOA, Osmanlı Arşivi. (Dahiliye Nezareti Mektubî Kalemi (DH. MKT.). No. 1016, Gömlek No. 13/54. BOA, Osmanlı Arşivi. Dahiliye Nezareti Mektubî Kalemi (DH. MKT.). No. 1035, Gömlek No. 62. BOA, Osmanlı Arşivi. Dahiliye Nezareti Şifre Kalemi Belgeleri (DH. ŞFR.). No. 364, Gömlek No. 4. BOA, Osmanlı Arşivi. Tesri-i Muamelat ve Islahat Komisyonu (DH. TMIK. M.). No. 159, Gömlek No. 58. BOA, Osmanlı Arşivi (BOA. İ. HUS.). No. 134, Gömlek No. 64. BOA, Osmanlı Arşivi (BOA. İ. HUS.), No. 148, Gömlek No. 3. BOA, Osmanlı Arşivi (BOA. Y. PRK. ASK.). No. 239, Gömlek No. 95. BOA, Osmanlı Arşivi (BOA. Y. PRK. KOM.). No. 15, Gömlek No. 10. BOA, Osmanlı Arşivi (BOA. Y.MTV.). No. 278, Gömlek No. 124. BOA, Osmanlı Arşivi, Babıali Evrak Odası (BEO). No. 2688, Gömlek No.