Dergiler / Alevilik Araştırmaları Dergisi / 2016 / Cilt: 1 - Sayı: 11

OSMANLI DEVLETİ'NDE ALEVÎ SÖZCÜĞÜNÜN KULLANIMINA DAİR BAZI DEĞERLENDİRMELER

SOME CONSIDERATIONS ON USAGE OF THE WORD ALAWITE AT OTTOMAN STATE

Sayfa
27–43
Yayın Tarihi
2022-10-11
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada tahrir,mühimme ve vakfi ye defterlerinde tespitedilen Alevî sözcüğünden hareketle onlarınkendilerini çok erken bir tarihten itibarenAlevî olarak tanımladıklarına dair bazı tespitve değerlendirmeler yapılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Ali'nin soyundan gelenler için kullanılan Alevî ismi hilafet mücadelesi sırasında Hz.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ali taraftarları için kullanılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada tahrir,mühimme ve vakfi ye defterlerinde tespitedilen Alevî sözcüğünden hareketle onlarınkendilerini çok erken bir tarihten itibarenAlevî olarak tanımladıklarına dair bazı tespitve değerlendirmeler yapılmıştır.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Hz. Ali'nin soyundan gelenler için kullanılan Alevî ismi hilafet mücadelesi sırasında Hz. Ali taraftarları için kullanılmıştır. Zamanla Hz. Ali soyu ile hiçbir ilgisi olamayan, fakat hareketlerine nüfuz ve yaygınlık kazandırmak isteyen gruplar da kendileri için Alevî nisbesini kullanmışlardır. Hz. Ali'ye bağlılığı ile bilinen Anadolu Alevîleri de bu cümledendir. Osmanlı döneminde Kızılbaş ismiyle maruf bu grupların kelimenin asi dinsiz gibi küçültücü bir anlam taşıması nedeniyle XIX. yüzyıldan itibaren Kızılbaş ismini terk ederek Alevî ismini kullanmaya başladıkları kabul edilmektedir. Fakat onların Hz. Ali ile ilgili inançlara sahip olmasından dolayı, her ne kadar yaygın olmasa da, XV. ve XVI. yüzyıllardan itibaren kendileri için Alevî ismini kullandıkları arşiv kayıtlarından anlaşılmaktadır. Bu çalışmada tahrir,mühimme ve vakfi ye defterlerinde tespitedilen Alevî sözcüğünden hareketle onlarınkendilerini çok erken bir tarihten itibarenAlevî olarak tanımladıklarına dair bazı tespitve değerlendirmeler yapılmıştır.

Abstract

The name Alewite which means the people who are decended from Ali has been used to describe Ali supporters during the caliphate struggles. In time, some groups who has no relationship with Ali named themselves as Alawite to gain their movements legitimacy, prestige and pervasion. Anatolian Alawites who are known for their adherence to Ali are from those groups. It is accepted that those groups named themselves as Alawite instead of Qizilbas starting from XIXth century because the name Qizilbas contained pejorative sub-meanings like profane and rebellious. But it is understood from some archival sources that they named themselves as Alawite, for their beliefs connected to Ali, back to XVth and XVIth centuries even if it was not prevalent. In this study we tried to make some considerations and determinations about early usage of the name Alawite according to "tahrir", "muhimme" and "waqfi yye" registrations.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÜLTEN, S. (2022). OSMANLI DEVLETİ'NDE ALEVÎ SÖZCÜĞÜNÜN KULLANIMINA DAİR BAZI DEĞERLENDİRMELER. Alevilik Araştırmaları Dergisi, Cilt: 1 - Sayı: 11, 27–43. https://ajindex.com/articles/434924

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (28)

  1. AKDAĞ, Mustafa. (1995). Türk Halkının Dirlik ve Düzenlik Kavgası Celalî İsyanları. İstanbul.
  2. BOSTAN, Hanifi. (2002). XV-XVI. Asırlarda Trabzon Sancağında Sosyal ve İktisadî Hayat. Ankara.
  3. BELDİCEANU-STREİNHERR, Iréne. (2010). "Osmanlı Tapu-Tahrir Defterleri Işığında Bektaşiler (XV.-XVI. Yüzyıllar)". Çev. İzzet Çıvgın, Alevilik-Bektaşilik Araştırmaları Dergisi, S. 3. DALKIRAN, Sayın. (2002). "Alevî Kimliği ve Anadolu Alevîliği Üzerine Bir Deneme". Ekev Akademi Dergisi, S.10. DRESSLER, Markus. (2008). "Alevîs", EL3. DRESSLER, Markus. (2016).
  4. Türk Aleviliğinin İnşası Oryantalizm, Tarihçilik, Milliyetçilik ve Din Yazımı. Çev. Defne Orhun, İstanbul.
  5. EMECEN, Feridun M. (2001). Doğu Karadeniz'de Bir Vadi Boyu Yerleşmesi Ağasar Vadisi: Şalpazarı-Beşikdüzü. İstanbul.
  6. EMECEN, Feridun M. (2010).
  7. Yavuz Sultan Selim. İstanbul.
  8. FATSA, Mehmet. (2012). "Çepnilerin Dinî Mensubiyeti ve Kürtün'de Bir Tekke: Güvenç Abdal Meselesi". Karadeniz İncelemeleri Dergisi. S. 13. GÖLPINARLI, Abdulbaki. (1977). "Kızılbaş". Milli Eğitim Bakanlığı İslam Ansiklopedisi, C. 6, İstanbul.
  9. GÜLTEN, Sadullah. (2012). "Baba Mansur'dan Şeyh Harun'a: Bir Alevi Ocağı'nın Tarihsel Kökenine Dair Bazı Gözlemler". Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, S. 63. GÜLTEN, Sadullah. (2015).
  10. Bozok Türkmenleri. İstanbul.
  11. GÜRBÜZ, Adnan. (1993). Toprak-Vakıf İlişkileri Çerçevesinde XVI. Yüzyılda Amasya Sancağı. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara.
  12. HALAÇOĞLU, Yusuf. (2009).
  13. Anadolu'da Aşiretler, Cemaatler, Oymaklar (1453- 1650). C. V, Ankara.
  14. HINZ, Walther. (1992). Uzun Hasan ve Şeyh Cüneyd XV. Yüzyılda İran'ın Millî Bir Devlet Haline Yükselişi. Çev. Tevfi k Bıyıklıoğlu. Ankara.
  15. Hoca Saadettin Efendi. (1992).
  16. Tacü't-Tevarih, Haz. İsmet Parmaksızoğlu, C. IV, Ankara.
  17. KÖPRÜLÜ, Fuat. (1925). "Oğuz Etimolojisine Dair Tarihî Notlar", Türkiyat Mecmuası, C. 1, İstanbul.
  18. KÖKEL, Coşkun. (2013). Güvenç Abdal Ocaklıları Tarihsel Süreç. C. I, İstanbul.
  19. MELIKOFF, Irene. (1994). Uyur İdik Uyardılar. Çev. Turan Alptekin, İstanbul.
  20. OCAK, Ahmet Yaşar. (1989). "Alevî", Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 2, İstanbul 1989.
  21. OCAK, Ahmet Yaşar. (2000).
  22. Babailer İsyanı. İstanbul.
  23. OCAK, Ahmet Yaşar. (2002).
  24. Sarı Saltık. Ankara.
  25. SALTIK, Veli. (2016). Çepniler ve Güvenç Abdal Ocağı. Ankara.
  26. SAVAŞ, Saim. (2002). XVI. Asırda Anadolu'da Alevîlik. Ankara.
  27. SAVAŞÇI, Özgür. (2004). "Alevi Sözcüğünün Kökeni", Alevilik. Haz. İsmail EnginHavva Engin, İstanbul.
  28. SELÇUK, Havva. (2011). "XX. Yü