Dergiler / Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi / 2015 / Cilt: 1 - Sayı: 35

Kahramanlıktan Kalebendliğe: Kuleli Vak'asının Baş Aktörü Süleymaniyeli Şeyh Ahmed'e Dair Bilinmeyenler

From Heroism to Confinement in a Fortress: Some Unknowns About Silemani Sheikh Ahmed as a Leader of Kuleli Incident

Sayfa
97–143
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Taşrada köklü ve varlıklı bir şeyh ailesine mensup bir kişinin Tanzimat sonrası Osmanlı toplumunda meydana gelen sosyal, idari ve kültürel dönüşümlerin bir sonucu olarak merkezle geliştirdiği ilginç hikâyenin ayrıntılarını Osmanlı arşiv evrakından takip etmek mümkündür.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Süleymaniyeli Şeyh Ahmed Efendi 1859'da Sultan Abdülmecid'e suikast düzenleyip yerine veliahd Abdülaziz'i tahta çıkarmaya çalışan ve tarihimizde "Kuleli Vak'ası" olarak anılan oluşumun en önemli önderidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu makale Süleymaniyeli Şeyh Ahmed'in 1875 yılına kadar geçirdiği safahata ışık tutmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Taşrada köklü ve varlıklı bir şeyh ailesine mensup bir kişinin Tanzimat sonrası Osmanlı toplumunda meydana gelen sosyal, idari ve kültürel dönüşümlerin bir sonucu olarak merkezle geliştirdiği ilginç hikâyenin ayrıntılarını Osmanlı arşiv evrakından takip etmek mümkündür.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Süleymaniyeli Şeyh Ahmed Efendi 1859'da Sultan Abdülmecid'e suikast düzenleyip yerine veliahd Abdülaziz'i tahta çıkarmaya çalışan ve tarihimizde "Kuleli Vak'ası" olarak anılan oluşumun en önemli önderidir. Nakşbendî-Hâlidî kimliğinin yanı sıra Kırım Savaşı'na katılarak cephede Ruslara karşı savaşmıştır. Hüseyin Daim Paşa ve Cafer Dem Paşa gibi üst düzey askerlerle bu planı yapmasına rağmen yakalanmış ve ölüm cezası sürgüne çevrilmiştir. Abdülaziz padişah olduktan sonra bu kişileri affetmiştir. Bu makale Süleymaniyeli Şeyh Ahmed'in 1875 yılına kadar geçirdiği safahata ışık tutmaktadır. Şeyh serbest bırakılmasına rağmen adeta potansiyel bir suçlu gibi kısa süre sonra yeniden yakalanarak önce Bağdat, sonra Trablusgarp ve nihâyetinde yeniden Magosa'ya sürgüne gönderilmiştir. Taşrada köklü ve varlıklı bir şeyh ailesine mensup bir kişinin Tanzimat sonrası Osmanlı toplumunda meydana gelen sosyal, idari ve kültürel dönüşümlerin bir sonucu olarak merkezle geliştirdiği ilginç hikâyenin ayrıntılarını Osmanlı arşiv evrakından takip etmek mümkündür.

Abstract

Silemani Sheikh Ahmed Efendi was a pioneering actor of the secret organization that unsuccessfully attempted to assassinate Sultan Abdulmejid and to ascend Sultan Abdülaziz to the throne in September 1859, which is known in historical sources as Kuleli Incident (Kuleli Vak'asi). In addition to his identity as Naqshi-Khalidi sheikh, he also joined the Ottoman Army and fought against Russians in the Crimean War . Even though he had prepared his plots together with very important military officers like major general Huseyin Daim Pasha and Cafer Dem Pasha, he got caught and his capital punishment was turned into exile. After Sultan Abdülaziz ascended to the throne, he forgave them. This article examines the phases that Silemani Sheikh Ahmed Efendi went through until 1875. Even though Sheikh was released, he was regarded as potential criminal and was captured after a short while, sent to exile in Baghdad, then to Tripoli, and finally to Famagusta. It is possible to find in the Ottoman archive documents the details of interesting story of a sheikh who was be a member of a wealthy family of sheikhs in the suburbs and then influenced from the social, administrative, and cultural transformations that took place after Tanzimat Period.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

VAROL, M. (2015). Kahramanlıktan Kalebendliğe: Kuleli Vak'asının Baş Aktörü Süleymaniyeli Şeyh Ahmed'e Dair Bilinmeyenler. Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi, Cilt: 1 - Sayı: 35, 97–143. https://ajindex.com/articles/359271

Kaynakça (21)

  1. Arşiv Evrakı Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA) Cevdet Zaptiye İrade-i Dahiliye İrade-i Divân-i Ahkâm-i Adliye İrade-i Meclis-i Vâlâ İrade-i Şurâ-yı Devlet Meclis-i Vâlâ Sadaret Mektûbî Sadaret Mektub-i Mühimme Şurâ-yı Devlet Yıldız Esas Evrak Sadaret Mektub-i Mühimme Şurâ-yı Devlet Yıldız Esas Evrak İnceleme-Araştırma Abdurrahman Adil, "Tanzimatta İlk Cürm-i Siyâsî-Kuleli Vak'ası ve Ahmed Rasim Bey", Hâdisât-ı Hukukiyye, XV, İstanbul: İkdam Matbaası, 1340. Abu-Manneh, Butrus, Studies on Islam and The Ottoman Empire in the 19th Century (1826- 1876), İstanbul: Isis Yay., 2001.
  2. Akyıldız, Ali, "Kâime", DİA, XXIV, 212-215. _____, Osmanlı Finans Sisteminde Dönüm Noktası Kâğıt Para ve Sosyo-ekonomik Etkileri, İs- tanbul, Eren Yay., 1996.
  3. Akün, Ömer Faruk "Namık Kemal", DİA, XXXII, 361-378.
  4. Ayvazoğlu, Beşir, Kahveniz Nasıl Olsun Türk Kahvesinin Kültür Tarihi, İstanbul: Kapı Yay., 2012
  5. Beyhan, Mehmet Ali, "Şirvanîzâde Mehmed Rüştü Paşa", DİA, XXXIX, 209-210.
  6. Bruinessen, Martin Van, Ağa, Şeyh, Devlet, trc. Banu Yakut, İstanbul: İletişim Yay., 2003.
  7. Cevdet Paşa, Tezâkir, II. Cilt, Ankara: TTK, 1986.
  8. Davison, Roderic H., "Turkish Attitudes Concerning Christian-Muslim Equality in the Ni- neteenth Century", The Modern Middle East, ed. A. Hourani-P.S. Khoury-M.C. Wilson, London 1993.
  9. Hut, Davut, "İkinci Meşrutiyet Döneminde Bir Osmanlı Entellektüeli Babanzade İsmail Hakkı (1876-1913)", Tarihimizden Portreler Osmanlı Kimliği, ed. Zekeriya Kurşun- Haydar Çoruh, İstanbul 2013, s. 101-122.
  10. İğdemir, Uluğ, Kuleli Vak'ası Hakkında Bir Araştırma, Ankara: TTK, 2009.
  11. İpşirli, Mehmet, "Cer", DİA, VII, 388-389.
  12. Jorga, Nicolae, Osmanlı İmparatorluğu Tarihi, trc. Nilüfer Epçeli-Kontrol. Kemal Beydilli, İstanbul 2005.
  13. Kara, İsmail, "Müsavat mı, Eşitsizlik mi?", Mete Tunçay'a Armağan, Der. M. Ö. Alkan-T. Bora-M. Koraltürk, İstanbul: İletişim Yay., 2007, s. 163-189.
  14. Karpat, Kemal, İslâm'ın Siyasallaşması, trc. Şiar Yalçın, İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yay., 2009.
  15. Kazgan, Haydar, Galata Bankerleri, İstanbul: TEB, 1991.
  16. Kodaman, Bayram, Sultan II. Abdülhamid Devri Doğu Anadolu Politikası, Ankara: Türk Kül- türünü Araştırma Enstitüsü Yay., 1987.
  17. Kılıç, Hulusi, "el-Makâmât", DİA, XXVII, 414-415.
  18. Kılıç, Rüya, Osmanlıdan Cumhuriyete Sufî Geleneğin Taşıyıcıları, İstanbul: Dergâh Yay., 2009.
  19. Kırzıoğlu, M. Fahrettin, 100. Yıldönümü dolayısıyla 1855 Kars Zaferi, İstanbul: Işıl Matbaası, 1955.
  20. Kuran, Ahmet Bedevi İnkılap Tarihimiz ve "Jön Türkler", İstanbul: Tan Matbaası, 1945.
  21. Kuntay, Mithat Cemal