KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi / 2025 / Sayı: 56

Hindistan’da Bir Firdevsiyye Şeyhi: Şerefüddin Manyerî

A Fırdawsıyya Shaıkh In Indıa: Sharafuddın Manerı

Ayşenur Aydınlı(KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ)0000-0001-6535-414X
Sayfa
63–97
Yayın Tarihi
2025-12-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca bu çalışma, Hint Alt Kıtası’ndaki Firdevsiyye tarikatına ve diğer tasavvufî yapılara ilişkin daha geniş çerçeveli değerlendirmelerin yapılacağı yeni araştırmalara bir zemin oluşturmayı amaçlamaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Şerefüddin Manyerî (ö. 782/1381), Firdevsiyye tarikatının bugün Hindistan sınırları içerisinde yer alan Bihâr bölgesindeki güçlü temsilcilerinden biridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Manyerî’nin tarikat silsilesi şeyhi Necîbüddîn-i Firdevsî (ö. 733/1333) vasıtasıyla Necmeddîn-i Kübrâ’ya (ö. 618/1221) ulaşmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca bu çalışma, Hint Alt Kıtası’ndaki Firdevsiyye tarikatına ve diğer tasavvufî yapılara ilişkin daha geniş çerçeveli değerlendirmelerin yapılacağı yeni araştırmalara bir zemin oluşturmayı amaçlamaktadır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tasavvuf · Firdevsiyye · Şerefüddin Manyerî

Özet

Şerefüddin Manyerî (ö. 782/1381), Firdevsiyye tarikatının bugün Hindistan sınırları içerisinde yer alan Bihâr bölgesindeki güçlü temsilcilerinden biridir. Manyerî’nin tarikat silsilesi şeyhi Necîbüddîn-i Firdevsî (ö. 733/1333) vasıtasıyla Necmeddîn-i Kübrâ’ya (ö. 618/1221) ulaşmaktadır. Bu makalede Manyerî’nin düşünsel ve kurumsal mirasının merkeze alınıp analiz edildiği sûfî kimliği sunulmaktadır. Manyerî’nin biyografik çizgisi; ilmî, tasavvufî, siyasî çevrelerle olan ilişkileri ve bilhassa tasavvufî düşüncesi bağlamında ele alınarak incelenmiştir. Zâhidâne bir yaşayış temelinden başlayıp dönemin siyasî ve toplumsal yapısıyla ilişki geliştirerek dinamik bir sûfî kimlik ortaya koyan Manyerî, engin tasavvufî tecrübesini ilimle birleştirerek hem bireysel anlamda arınmayı hem de toplumsal manada rehberliği esas almıştır. Hadis ilmindeki derin bilgisiyle Bihâr’daki Sahîhayn rivayet ve tedrîs geleneğini başlatan Manyerî, vahdet-i vücûd eksenli tasavvufî düşüncenin bölgedeki teşekkül sürecinde de öncü sûfî kimliğiyle tanınmaktadır. Tasavvuf anlayışıyla sonraki yüzyıllarda da etkili bir şahsiyet olarak dikkat çekmiştir. Kendi coğrafyasının yanı sıra Batıdaki akademik çevrelerde de oldukça ilgi gören Manyerî ve tasavvuf anlayışı, bu çalışma ile Türkiye’deki tasavvuf tarihi literatürüne de kazandırılmaktadır. Ayrıca bu çalışma, Hint Alt Kıtası’ndaki Firdevsiyye tarikatına ve diğer tasavvufî yapılara ilişkin daha geniş çerçeveli değerlendirmelerin yapılacağı yeni araştırmalara bir zemin oluşturmayı amaçlamaktadır.

Abstract

Sharafuddin Maneri is one of the leading figures of the Firdawsiyya movement in the Bihar region, which is now within the borders of India. The order’s spiritual lineage extends from his master Najīb al-Dīn Firdawsi, to Najm al-Dīn al-Kubrā. This article focuses on Maneri’s sufi identity through an analysis of his intellectual and institutional legacy. Maneri’s biography is examined within the context of his relationships with scholarly sufi and political circles and in particular his sufi thought. Beginning with an ascetic lifestyle and developing a relationship with the political and social structure of the period, Maneri established a dynamic sufi identity. Combining profound mystical experience with scholarship, he emphasized both personal purification and social guidance. Maneri who initiated the tradition of transmitting the Sahihayn in Bihar with his profound knowledge of hadith, is also known as a pioneer sufi in the development of wahdat al-wujūd-oriented mystical thought in the region. Maneri’s thought continued to influence later centuries and attracted attention not only in his own geography but also in Western academia. This study introduces Maneri and his sufi understanding to Turkish sufi historiography and aims to provide a foundation for further research on the Firdawsiyya and other sufi traditions in the Indian Subcontinent.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Aydınlı, A. (2025). Hindistan’da Bir Firdevsiyye Şeyhi: Şerefüddin Manyerî. Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi, Sayı: 56, 63–97. https://doi.org/10.70951/tasavvufdergisi.1819347

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (45)

  1. Abdülhay el-Hasenî. es-Sekâfetü’l-İslâmiyye fi’l-Hind. Dımaşk: Matbâatu Mecmai’l-lugati’l-Arabiyye, 2. Basım, 1403.
  2. Alam, M. Sharaf. “Hasan Sijzi and Shaikh Sharafuddin Ahmad Maneri”. Journal of Subcontinent Researches University of Sistan and Baluchestan 2 (ts.).
  3. Algar, Hamid. “Necmüddîn-i Kübrâ”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 32/500-506. İstanbul: TDV Yayınları, 2006.
  4. Aydınlı, Ayşenur. Sühreverdiyye: Bâbürlüler Öncesi Hint Alt Kıtası’nda Bir Tasavvuf Yolu. İstanbul: Buhara Yayınları, 2023.
  5. Bayur, Y. Hikmet. Hindistan Tarihi: İlk Çağlardan Gürkanlı Devletinin Kuruluşuna Kadar (1526). Ankara: Türk Tarih Basımevi, 1946.
  6. Bedahşî, Mîrzâ La‘l Beg La‘lî. Semerâtü’l-kuds min şecerâti’l-üns. Tahran: Pejûheşgâh-ı Ulûm-i İnsânî ve Mutâleat-i Ferhengî, 1376.
  7. Cazî, Mesûd Cafer - Şevkî, Leyla. “Ma‘denü’l-meânî: Melfûzât-ı Ahmed b. Yahyâ Manyerî”. Nâme-i Ferhengistân, Vîjenâme-i Şibh-i Kârre 14/1 (2014), 283-310.
  8. Cemâlî, Hâmid b. Fazlullâh. Siyerü’l-ârifîn. Delhi: Matba-ı Razavî, 1311.
  9. Çiştî, Abdurrahman. Mir’âtü’l-esrâr. İran: İran Meclis Kütüphanesi, 667, 2 cilt.
  10. Debîrân, Hakîme. “Pijûheşî-yi der Mektûbât-ı Şerefüddin Manyerî”. Mecelle-i Dânişkede-i Edebiyyât ve Ulûm-ı İnsânî 14/52-53 (h 1385), 45-65.
  11. Dihlevî, Abdülhak Muhaddis. Ahbâru’l-ahyâr fî esrâri’l-ebrâr. Tahran: Encümen-i Âsâr ü Mefâhir-i Ferhengî, 1373.
  12. Dirâyetî, Mustafa. “Fihristvâre-i Destnüviştehâ-yı Îrân (Denâ)”. C. 6. Tahran: Kitabhâne, Müze ve Merkez-i İsnâd-ı Meclis-i Şûrâ-yı İslâmî, 2010 1389.
  13. Ebü’l-Fazl Allâmî. Âyîn-i Ekberî. Kalküta: Asiatic Society of Bengal, 1877.
  14. Ebu’n-Necîb Sühreverdî. Âdâbü’l-mürîdîn: Yol Ahlâkı. Çev. Süleyman Gökbulut. İstanbul: Büyüyenay Yayınları, 2014.
  15. Farida, Khanam. Sufism an Introduction. India: Goodwork Books, 2009.
  16. Firdevsî, Mahdûm Şah Şuayb. Menâkibü’l-asfiyâ. Matba’-ı Nûrü’l-âfâk, ts.
  17. Gökbulut, Süleyman. "Ebu’n-Necîb Ziyâüddîn es-Sühreverdî ve Âdâbü’l-Mürîdîn Adlı Eseri". Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 28 (2008), 135-152.
  18. Gökbulut, Süleyman. Necmeddîn-i Kübrâ: Hayatı Eserleri, Görüşleri. İstanbul: İnsan Yayınları, 2010.
  19. Hanif, N. Biographical Encyclopaedia of Sufis (South Asia). New Delhi: Sarup & Sons, 2000.
  20. Hâtemî, Muhammed Sâdık vd. “Zarûret-i Tashîh-i İntikâdî-yi Mektûbât-ı Sadî ez Şerefüddin Menîrî”. Textual Criticism of Persian Literature 11/1/41 (2019), 37-56.
  21. Jackson S. J., Paul. “Ultimate Reality and Meaning for Maneri”. Ultimate Reality and Meaning 15/1 (1992), 4-19.
  22. Jackson S. J., Paul. The Way of A Sufi Sharafuddin Maneri. Delhi: Idarah-i Adabiyat-i Delli, 2009.
  23. Kehdûyî, Muhammed Kâzım. İrfân u Tasavvuf Nüfûz-i Ân der Hind ve Bangladeş. Kum: Mecma‘-i Zehâir-i İslâmî, 1393 hş.
  24. Khan, Maksud Ahmad. Firdausi Silsila During Sultanate Period. Aligarh: Aligarh Muslim University, 1989.
  25. Khan, Yaseer Arsalan. Contribution of The Sufis in The Development of Persian Language And Literature in Bihar. New Delhi: Jawaharlal Nehru Unıversity, Doktora Tezi, 2010.
  26. Lahorî, Gulam Server. Hazînetü’l-asfiyâ. Leknev: Matba-ı Semer-i Hind, 1290.
  27. Lawrence, Bruce. Notes From A Distant Flute. Tahran: Iranian Academy of Philosophy, 1978.
  28. M. A., Abdul Karim. Social History of the Muslims in Bengal (Down to A. D. 1538). Pakistan: The Asiatic Society of Pakistan, 1959.
  29. Manyerî, Şerefüddin vd. A Mine of Meaning (Ma’din ul-Ma’ani): Discourses of Sheikh Sharafuddin Maneri as recorded by Zain Badr Arabi, (der. Zeyn Bedr el-Arabî), (çev. Paul Jackson S.J.), Fons Vitae Publishing. Fons Vitae Publishing, 2012.
  30. Manyerî, Şerefüddin. Hân-ı Pür Ni‘met. Aligarh: Matba‘-ı Ahmedî, 1903.
  31. Manyerî, Şerefüddin. Letters From A Sufi Teacher Shaikh Sharfuddin Manerî or Makhdum-ul-Mulk. çev. Baijnath Singh. Theosophical Publishing Society, 1867.
  32. Manyerî, Şerefüddin. The Hundred Letter. çev. Paul Jackson. New York: Paulist Press, 1979.
  33. Mektûbât-ı Muzaffer Şems Belhî. der. Hüseyin Muiz Belhî. Aligarh İslam Üniversitesi, Mevlânâ Âzâd Ktp, 3048. https://archive.org/details/MaktubaatBishtOHishtFarsi/page/n393/mode/2up?view=theater
  34. Nadwi, Abul Hasan Ali. Saviours of Islamic Spirit. çev. Muhiuddin Ahmad. Lucknow: Academy of Islamic Research and Publications, 3. Basım, 1997.
  35. Nizâmeddin Yemenî. Letâif-i Eşrefî fî Beyâni Tavâif-i Sûfî. Karaçi: Halaka-i Eşrefiyye-i Pâkistân, 2. Basım, 1999.
  36. Mevlânâ Muzaffer Şems Belhî, Mecmûa-i Eş‘âr. nşr. Syed Hasan. Patna: Institute of Post-Graduate Studies and Research in Arabic and Persian, 1958.
  37. Özşenel, Mehmet. Pakistan’da Hadis Çalışmaları. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı, 2014.
  38. Patil, D. R. The Antiquarian Remains in Bihar. Patna: K. P. Jayaswal Research Institute, 1963.
  39. Rizvi, Saiyid Athar Abbas. A History of Sufism in India. Delhi: Munshiram Manoharlal Publishers, 1978.
  40. Sayings of the Buddha: A Selection of Suttas from the Pali Nikāyas. çev. Rupert Gethin. Oxford University Press, 2008.
  41. Seyyid Mutîü’l-İmâm. Şeyh Şerefüddin Ahmed b. Yahyâ Manyerî ve Sehm-i U der Nesr-i Mutasavvifâne-i Fârsî. İslamâbâd: Merkez-i Tahkîkât-i Fârsî-yi Îrân ve Pâkistân, 1993.
  42. Siddiqui, Iqtidar Husain. “Mânerî, Şerefeddin”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 27/567. İstanbul: TDV Yayınları, 2003.
  43. Sübhânî, Tevfik. Nigâhî-yi be-Târîh-i Edeb-i Fârsî der-Hind. Tahran: İntişârât-ı Debîrhâne-i Şûrâ-yı Gosteriş Zebân u Edebiyyât-ı Fârsî, 1377.
  44. Tay, Ömer. “Şerefüddîn Ahmed Bin Yahyâ Münîrî’nin Mektûbât’ında Nefs Kavramı”. 487-497. Adana, 2022.
  45. Hanif, N. Biographical Encyclopaedia of Sufis (South Asia). New Delhi: Sarup & Sons, 2000.