Dergiler / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 5

Lane’in An Arabic English Lexicon’ında k–t–b (كتب) Maddesi: Anlam Ayrımları ve Kaynak Atıfları

The k–t–b (كتب) Entry in Lane’s An Arabic English Lexicon: Sense Distinctions and Source Attributions

Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-11-19
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çözümleme, Lane’in birinci kip altında “yazmak”, “farz kılmak” ve “bir araya getirmek” gibi anlam kümelerini önsözünde tanımladığı tam ayrılık işaretiyle (=) birbirinden ayırdığını, kullanım tanıklarının bu kümeler içinde anlamın sözdizimsel çerçevesini ve bağlamını belirginleştirdiğini, kaynak işaretlerinin genellikle tek tek açıklamalara bağlandığını, kaynak gösterilmeyen eklemelerin ise köşeli parantezle ayrıldığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, Edward William Lane’in An Arabic English Lexicon’ında k–t–b (كتب) kökü altında kaydedilen anlamların nasıl ayrıldığını ve bu ayrımların kullanım örnekleriyle kaynak atıfları üzerinden nasıl desteklendiğini incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmanın birincil malzemesini 1885 tarihli fasiküldeki kök maddesi oluşturmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Çözümleme, Lane’in birinci kip altında “yazmak”, “farz kılmak” ve “bir araya getirmek” gibi anlam kümelerini önsözünde tanımladığı tam ayrılık işaretiyle (=) birbirinden ayırdığını, kullanım tanıklarının bu kümeler içinde anlamın sözdizimsel çerçevesini ve bağlamını belirginleştirdiğini, kaynak işaretlerinin genellikle tek tek açıklamalara bağlandığını, kaynak gösterilmeyen eklemelerin ise köşeli parantezle ayrıldığını göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Arapça sözlükçülük · Edward William Lane · k–t–b kökü

Özet

Bu makale, Edward William Lane’in An Arabic English Lexicon’ında k–t–b (كتب) kökü altında kaydedilen anlamların nasıl ayrıldığını ve bu ayrımların kullanım örnekleriyle kaynak atıfları üzerinden nasıl desteklendiğini incelemektedir. Araştırmanın birincil malzemesini 1885 tarihli fasiküldeki kök maddesi oluşturmaktadır. Kaynak kısaltmalarının karşılıkları, 1863 tarihli fasikülün önsözünden belirlenmektedir. İnceleme birimi, belirli bir Arapça biçime ait anlam açıklaması ve onunla ilişkilendirilebilen kullanım tanıkları ile kaynak işaretleridir. Çözümleme, aynı biçime ait kullanımların ayrı tanımlar hâlinde verilmesini, ortak bir açıklama altında toplanmasını ve örnekler aracılığıyla belirginleştirilmesini ele almaktadır. Kaynak işaretleri basılı metindeki konumlarına göre değerlendirilmekte, birden fazla açıklamayla ilişkilendirilebilen atıfların kapsamı belirsizlik derecesiyle birlikte kaydedilmektedir. Her yorum, ilgili basılı sayfa ve sütun bilgisiyle belgelenmektedir. Çözümleme, Lane’in birinci kip altında “yazmak”, “farz kılmak” ve “bir araya getirmek” gibi anlam kümelerini önsözünde tanımladığı tam ayrılık işaretiyle (=) birbirinden ayırdığını, kullanım tanıklarının bu kümeler içinde anlamın sözdizimsel çerçevesini ve bağlamını belirginleştirdiğini, kaynak işaretlerinin genellikle tek tek açıklamalara bağlandığını, kaynak gösterilmeyen eklemelerin ise köşeli parantezle ayrıldığını göstermektedir.

Abstract

This article examines how senses are distinguished under the root k–t–b (كتب) in Edward William Lane’s An Arabic English Lexicon and how usage examples and source references support them. The primary material is the root entry in the 1885 part, and source abbreviations are identified from the preface to the 1863 part. The unit of analysis is an individual sense explanation, together with any usage evidence and source markers that can be linked to it. The analysis considers whether uses of the same form are defined separately, grouped under a shared explanation, or distinguished through examples. Source markers are assessed by their placement in the printed entry, and uncertainty is recorded where a reference may apply to more than one explanation. Each interpretation is documented by printed page and column. The analysis shows that Lane separates clusters of senses under Form I, such as ‘writing’, ‘prescribing’ and ‘drawing together’, by the mark of complete dissociation (=) defined in his preface; that usage evidence clarifies the syntactic frame and context of senses; and that source markers are generally tied to individual explanations, whereas Lane’s unsourced additions are set apart in square brackets.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Garadaghli, V. (2026). Lane’in An Arabic English Lexicon’ında k–t–b (كتب) Maddesi: Anlam Ayrımları ve Kaynak Atıfları. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, Cilt: 13 Sayı: 5. https://ajindex.com/articles/1670648

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Acar, Ö. (2010). Çokanlamlılık-eşadlılık ikileminde iştirâk-i lâfzî. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 51(2), 241–270.
  2. Civelek, Y., & Timurtaş, A. (2025). Klasik Arap sözlüklerinde çok anlamlılık sorunu ve modern sözlüklere yansımaları. Disiplinler Arası Dil Araştırmaları, 1(1), 446–482.
  3. Garadaghli, V. (2024). The role of the Arabic in the development of linguistics. In the World of Science and Education, 48–52. https://doi.org/10.24412/3007-8946-2024-15-48-52
  4. Ghiat, H. (2025). Al istishrāq wa al-ṣināʿa al muʿjamiyya al-ʿarabiyya: Madd al Qāmūs li Līn namūdhajan. Knowledge Prospects Journal, 4(2), 143–153. https://doi.org/10.61850/kpj.v4i02.113 (Arabic).
  5. Lane, E. W. (1863). An Arabic English lexicon (Book I, Part 1). Williams and Norgate.
  6. Lane, E. W. (1885). An Arabic English lexicon (S. Lane Poole, Ed., Book I, Part 7). Williams and Norgate.
  7. Lew, R., Grzelak, M., & Leszkowicz, M. (2013). How dictionary users choose senses in bilingual dictionary entries: An eye tracking study. Lexikos, 23, 228–254. https://doi.org/10.5788/23-1-1213
  8. Sawalha, M. (2019). The design and the construction of the traditional Arabic lexicons corpus (the TAL Corpus). Modern Applied Science, 13(2), 95–115. https://doi.org/10.5539/mas.v13n2p95
  9. Sivkov, I. V. (2015). The concept of ministry in the Arabic political tradition: Its origin, development, and linguistic reflection. Journal of Arabic and Islamic Studies, 15, 227–244.
  10. Vrbinc, A., & Vrbinc, M. (2016). Illustrative examples in a bilingual decoding dictionary: An (un)necessary component? Lexikos, 26, 296–310. https://doi.org/10.5788/26-1-1348