Dergiler / SineFilozofi / 2026 / Sayı: Özel Sayı: Sinematik Deneyim Özel Sayı

VR Film Nedir? Yönetmen Deneyimleri Üzerinden 360 Derece Video ile Karşılaştırmalı Bir Araştırma

What Is a VR Film? A Comparative Study of 360-Degree Video Based on Directors' Experiences

Kenan Subaşi(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ-CERRAHPAŞA)0000-0002-7416-3617
Alev Parsa(EGE ÜNİVERSİTESİ, İLETİŞİM FAKÜLTESİ)0000-0002-5849-4950
Elçin As(EGE ÜNİVERSİTESİ, GÜZEL SANATLAR TASARIM VE MİMARLIK FAKÜLTESİ)0000-0001-8838-291X
Sayfa
129–153
Yayın Tarihi
2026-10-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, VR filmin 360 derece video formatı ve geleneksel sinemayla yalnızca deneyim aygıtı kullanımı bakımından benzerlik gösterdiğine; bunun dışında üretim biçimi, yönetmenin konumu, izleyici otonomisi, duygusal katılım, algısal gerçekçilik, mekânsal deneyim, daldırma ve etkileşim düzeyi açısından belirgin farklılaşmalar bulunduğuna işaret etmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:21. yüzyılda gelişen bilişim, bilgisayar ve oyun teknolojileri, sinema literatürüne VR film olarak adlandırılan yeni bir hikâye anlatım formu kazandırmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ancak VR film, alan yazınında sıklıkla 360 derece video ile aynı kategoride değerlendirilmekte ve bu durum sürükleyici sinema araştırmalarında kavramsal bir belirsizliğe yol açmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, VR filmin 360 derece video formatı ve geleneksel sinemayla yalnızca deneyim aygıtı kullanımı bakımından benzerlik gösterdiğine; bunun dışında üretim biçimi, yönetmenin konumu, izleyici otonomisi, duygusal katılım, algısal gerçekçilik, mekânsal deneyim, daldırma ve etkileşim düzeyi açısından belirgin farklılaşmalar bulunduğuna işaret etmektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:10 katılımcı
⚙️Değişkenler:VR Film · 360 Derece Video · Sanal Gerçeklik Sineması

Özet

21. yüzyılda gelişen bilişim, bilgisayar ve oyun teknolojileri, sinema literatürüne VR film olarak adlandırılan yeni bir hikâye anlatım formu kazandırmıştır. Ancak VR film, alan yazınında sıklıkla 360 derece video ile aynı kategoride değerlendirilmekte ve bu durum sürükleyici sinema araştırmalarında kavramsal bir belirsizliğe yol açmaktadır. Bu araştırma, VR film ile 360 derece video ve geleneksel sinema arasındaki ayrımı, yönetmenlerin farklı sürükleyici deneyimlere ilişkin yaşantıları üzerinden karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda araştırma, VR film nedir? sorusunu teknolojik, deneyimsel ve anlatısal perspektiflerden ele almaktadır. Araştırma nitel araştırma yaklaşımı ve fenomenolojik desenle tasarlanmıştır. Araştırma grubunu, kurmaca ve belgesel kategorilerinde 360 derece video formatındaki yapımları, animasyon kategorisinde ise tam etkileşimli bir VR filmi deneyimleyen toplam 30 yönetmen oluşturmaktadır. Amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik ve ölçüt örnekleme teknikleri kullanılarak her kategoriden 10 katılımcıya ulaşılmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmış, elde edilen 1343 dakikalık ses kaydı 540 sayfalık metne dönüştürülmüştür. Veriler, anlatısal ve deneyimsel temalar altında betimsel analiz ve sabit karşılaştırmalı analiz yöntemleriyle çözümlenmiştir. Bulgular, VR filmin 360 derece video formatı ve geleneksel sinemayla yalnızca deneyim aygıtı kullanımı bakımından benzerlik gösterdiğine; bunun dışında üretim biçimi, yönetmenin konumu, izleyici otonomisi, duygusal katılım, algısal gerçekçilik, mekânsal deneyim, daldırma ve etkileşim düzeyi açısından belirgin farklılaşmalar bulunduğuna işaret etmektedir. Sonuç olarak bulgular, VR filmin 360 derece videodan ayrışan ve kendine özgü teknolojik, biçimsel ve anlatısal özelliklere sahip bağımsız bir anlatım mecrası olarak değerlendirilebileceğine işaret etmektedir.

Abstract

Advances in information, computer, and gaming technologies in the twenty-first century have introduced a new storytelling form to the cinema literature, known as the VR film. However, the VR film is frequently categorized together with 360-degree video, which gives rise to conceptual ambiguity in immersive cinema research. This study aims to contribute to the field by examining the boundaries that distinguish the VR film from 360-degree video and traditional cinema. To this end, it addresses the question "What is a VR film?" from technological, experiential, and narrative perspectives. The study was designed within a qualitative approach and a phenomenological design. The research group consisted of directors who experienced films in the 360-degree video format in the fiction and documentary categories, and a fully-interactive VR film in the animation category. Using maximum variation and criterion sampling within purposive sampling, thirty participants were reached, ten from each category. Data were collected through semi-structured interviews; the resulting 1,343 minutes of audio were transcribed into 540 pages of text. The data were analyzed under narrative and experiential themes using descriptive analysis and the constant comparative method. The findings revealed that the VR film resembles 360-degree video and traditional cinema only in their shared viewing device; beyond this, it diverges markedly in production mode, the director's position, viewer autonomy, emotional engagement, perceptual realism, spatial experience, immersion, and interaction. Consequently, the findings suggest that the VR film can be regarded as an independent narrative medium with distinct technological, formal, and narrative characteristics.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Subaşi, K., Parsa, A., As, E. (2026). VR Film Nedir? Yönetmen Deneyimleri Üzerinden 360 Derece Video ile Karşılaştırmalı Bir Araştırma. SineFilozofi, Sayı: Özel Sayı: Sinematik Deneyim Özel Sayı, 129–153. https://doi.org/10.31122/sinefilozofi.1970367

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (31)

  1. Bang, E., & Yildirim, C. (2018). Virtually empathetic?: Examining the effects of virtual reality storytelling on empathy. İçinde J. Y. C. Chen & G. Fragomeni (Ed.), Virtual, augmented and mixed reality: Interaction, navigation, visualization, embodiment, and simulation (ss. 290-298). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-91581-4_21
  2. Bazin, A. (1967). What is cinema? (C. 1). University of California Press.
  3. Belton, J. (2002). Digital cinema: A false revolution. October-Cambidge Massachusetts, 100, 98-114.
  4. Boeije, H. (2002). A purposeful approach to the constant comparative method in the analysis of qualitative interviews. Quality & Quantity, 36(4), 391-409. https://doi.org/10.1023/A:1020909529486
  5. Buyan, B. (2015). Hugo Münsterberg. İçinde Z. Özarslan (Ed.), Sinema kuramları-1 (2. bs, ss. 19-33). Su Yayınları.
  6. Chaurasia, H. K., & Majhi, M. (2026). Listening inside the sphere: User and practitioner perspectives on sound design in cinematic virtual reality (Cine-VR). Frontiers in Virtual Reality, 7. https://doi.org/10.3389/frvir.2026.1790470
  7. Cohen, J. (1960). A coefficient of agreement for nominal scales. Educational and Psychological Measurement, 20(1), 37-46. https://doi.org/10.1177/001316446002000104
  8. Creswell, J. W. (2012). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3. bs). Sage Publications.
  9. Ding, N., Zhou, W., & Fung, A. Y. H. (2018). Emotional effect of cinematic VR compared with traditional 2D film. Telematics and Informatics, 35(6), 1572-1579. https://doi.org/10.1016/j.tele.2018.04.003
  10. Dooley, K. (2017). Storytelling with virtual reality in 360-degrees: A new screen grammar. Studies in Australasian Cinema, 11(3), 161-171. https://doi.org/10.1080/17503175.2017.1387357
  11. Dooley, K. (2018). Scripting the virtual: Formats and development paths for recent Australian narrative 360-degree virtual reality projects. Journal of Screenwriting, 9(2), 175-189. https://doi.org/10.1386/josc.9.2.175_1
  12. Dooley, K. (2021). Cinematic virtual reality. Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-72147-3
  13. Erdikmen, A. (2013). Rudolf Julius Arnheim. İçinde Z. Özarslan (Ed.), Sinema kuramları-1 (C. 1, ss. 35-49). Su Yayınları.
  14. Glaser, B. G., & Strauss, A. L. (1967). The discovery of grounded theory: Strategies for qualitative research. Aldine.
  15. Gödde, M., Gabler, F., Siegmund, D., & Braun, A. (2018). Cinematic narration in VR–Rethinking film conventions for 360 degrees. İçinde Virtual, augmented and mixed reality: Interaction, navigation, visualization, embodiment, and simulation (LNCS C. 10910, ss. 184-201). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-91584-5_15
  16. Gruenewald, T., & Witteborn, S. (2022). Feeling good: Humanitarian virtual reality film, emotional style and global citizenship. Cultural Studies, 36(1), 141-161. https://doi.org/10.1080/09502386.2020.1761415
  17. Manovich, L. (2002). The language of new media. MIT Press.
  18. Mateer, J. (2017). Directing for cinematic virtual reality: How the traditional film director’s craft applies to immersive environments and notions of presence. Journal of Media Practice, 18(1), 14-25. https://doi.org/10.1080/14682753.2017.1305838
  19. Moustakas, C. (1994). Phenomenological research methods. Sage Publications. https://doi.org/10.4135/9781412995658
  20. Mulvey, L. (2006). Death 24x a second: Stillness and the moving image. Reaktion Books.
  21. Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (3. bs). Sage Publications.
  22. Sandelowski, M. (2001). Real qualitative researchers do not count: The use of numbers in qualitative research. Research in Nursing & Health, 24(3), 230-240. https://doi.org/10.1002/nur.1025
  23. Shafer, D. M., Carbonara, C. P., & Korpi, M. F. (2018). Exploring enjoyment of cinematic narratives in virtual reality: A comparison study. International Journal of Virtual Reality, 18(1), 1-18. https://doi.org/10.20870/IJVR.2018.18.1.2900
  24. Syrett, H., Calvi, L., & van Gisbergen, M. (2017). The Oculus Rift film experience: A case study on understanding films in a head mounted display. İçinde R. Poppe, J.-J. Meyer, R. Veltkamp, & M. Dastani (Ed.), Intelligent technologies for interactive entertainment (ss. 197-208). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-49616-0_19
  25. Tekindal, M., & Uğuz Arsu, Ş. (2020). Nitel araştırma yöntemi olarak fenomenolojik yaklaşımın kapsamı ve sürecine yönelik bir derleme. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 20(1), 153-172. https://izlik.org/JA57RB73XM
  26. Tong, L., Lindeman, R. W., & Regenbrecht, H. (2021). Viewer’s role and viewer interaction in cinematic virtual reality. Computers, 10(5), 66. https://doi.org/10.3390/computers10050066
  27. Tong, L., Lindeman, R. W., & Regenbrecht, H. (2022). Adaptive playback control: A framework for cinematic VR creators to embrace viewer interaction. Frontiers in Virtual Reality, 2. https://doi.org/10.3389/frvir.2021.798306
  28. Türkoğlu, N. (2011). Psikanaliz ve sinema üzerine. İçinde M. İri (Ed.), Sinema araştırmaları: Kuramlar, kavramlar, yaklaşımlar (2. bs, ss. 143-156). Derin Yayınları.
  29. Yağar, F., & Dökme, S. (2018). Niteliksel araştırmaların planlanması: Araştırma soruları, örneklem seçimi, geçerlik ve güvenirlik. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 1-9.
  30. Yu, Z., & Lo, C.-H. (2023). Mapping the viewer experience in cinematic virtual reality: A systematic review. PRESENCE: Virtual and Augmented Reality, 32, 205-229. https://doi.org/10.1162/pres_a_00409
  31. Zhang, Y., Zhou, H., Jiang, Z., Tang, Z., Luo, T., & Lei, Q. (2025). Exploring viewing modalities in cinematic virtual reality: A systematic review and meta-analysis of challenges in evaluating user experience. Proceedings of the ACM on Human-Computer Interaction, 9(2), 1-30. https://doi.org/10.1145/3710980