Dergiler / SineFilozofi / 2026 / Sayı: Özel Sayı: Sinematik Deneyim Özel Sayı

Sessizliğin Fenomenolojisi ve Sinematik Tecrübe: Bal ve Ahlat Ağacı Üzerine Bir İnceleme

The Phenomenology of Silence and Cinematic Experience: An Analysis of Bal and The Wild Pear Tree

Sayfa
111–128
Yayın Tarihi
2026-10-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Her iki filmde de sessizlik anlamın oluşumuna bütünüyle katılırken, Ahlat Ağacı ayrıca konuşmanın sürdüğü anlarda da söylenmeyenler üzerinden sessizliğin tecrübe edilebildiğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Maurice Merleau-Ponty’nin varoluşçu fenomenolojisinden hareketle sinema ile sessizlik arasındaki ilişkiyi Semih Kaplanoğlu’nun Bal (2010) ve Nuri Bilge Ceylan’ın Ahlat Ağacı (2018) filmleri üzerinden ele almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ancak düşünür açısından sessizliğin ne anlama geldiğini değerlendirebilmek için, onun fenomenolojik bakış açısının ayırt edici yönlerinden biri olan beden ile algı arasındaki ilişkiyi incelemek gerekir.
💡
Sonuç & Katkı:Her iki filmde de sessizlik anlamın oluşumuna bütünüyle katılırken, Ahlat Ağacı ayrıca konuşmanın sürdüğü anlarda da söylenmeyenler üzerinden sessizliğin tecrübe edilebildiğini göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2010 Verileri
⚙️Değişkenler:Fenomenoloji · Sessizlik · Bal

Özet

Bu çalışma, Maurice Merleau-Ponty’nin varoluşçu fenomenolojisinden hareketle sinema ile sessizlik arasındaki ilişkiyi Semih Kaplanoğlu’nun Bal (2010) ve Nuri Bilge Ceylan’ın Ahlat Ağacı (2018) filmleri üzerinden ele almaktadır. Merleau-Ponty’nin fenomenolojisinde sessizlik önemli bir yere sahiptir. Ancak düşünür açısından sessizliğin ne anlama geldiğini değerlendirebilmek için, onun fenomenolojik bakış açısının ayırt edici yönlerinden biri olan beden ile algı arasındaki ilişkiyi incelemek gerekir. Bu bağlamda sessizlik, insanın bedensel olarak dünyaya açılması, dünyayı algılaması ve anlamla ilişkilidir. Vivian Sobchack’ın Merleau-Ponty’den hareketle geliştirdiği fenomenolojik sinema yaklaşımı da film ile seyirci arasındaki ilişkiyi bedensel bir tecrübe olarak değerlendirmeye imkân tanır. Bu arka planla birlikte çalışmada, Bal ve Ahlat Ağacı filmlerinde sessizliğin farklı anlatım biçimleri aracılığıyla seyirciye açılan algısal ve tecrübi yönü incelenmektedir. Fenomenolojiye dayalı nitel film çözümlemesi yöntemini benimseyen çalışmada sessizlik, karakterlerin dünyayla kurduğu ilişki ve seyircinin filmi yaşayan beden aracılığıyla algılaması bağlamında ele alınmaktadır. Bu açıdan söz konusu filmlerde sessizliğin insanın dünyada bulunma hâlinin sinematik olarak tecrübe edilmesine imkân veren temel anlatım biçimlerinden biri olduğu görülmüştür. Her iki filmde de sessizlik anlamın oluşumuna bütünüyle katılırken, Ahlat Ağacı ayrıca konuşmanın sürdüğü anlarda da söylenmeyenler üzerinden sessizliğin tecrübe edilebildiğini göstermektedir. Bu bağlamda bu çalışmada sessizlik, sesin ya da sözün yokluğuyla sınırlı kalmayan, insanın dünyayla kurduğu bedensel, algısal ve varoluşsal ilişkinin sinemada ifade edilmesine ve seyircinin bu ilişkiye bedensel ve algısal olarak katılmasına imkân veren fenomenolojik bir tecrübe alanı olarak değerlendirilmiştir.

Abstract

This study examines the relationship between cinema and silence through Semih Kaplanoğlu’s Bal ( Honey , 2010) and Nuri Bilge Ceylan’s Ahlat Ağacı ( The Wild Pear Tree , 2018), drawing on Maurice Merleau-Ponty’s existential phenomenology. Silence is important in Merleau-Ponty’s phenomenology. To evaluate what silence means for the thinker, we must examine the relationship between body and perception, a distinctive aspect of his perspective. Silence relates to the human being’s bodily opening onto the world, perception, and meaning. Vivian Sobchack’s phenomenological cinema, related to Merleau-Ponty, also helps us understand the relationship between film and spectator as a bodily experience. The study examines the perceptual and experiential dimensions of different modes of silence in Bal and Ahlat Ağacı . Using qualitative film analysis grounded in phenomenology, the study examines silence in relation to the characters’ relationship with the world and the spectator’s lived-body perception of the film. The analysis shows that in these films, silence functions as a fundamental expression that enables the human mode of being-in-the-world to be experienced cinematically. While silence fully participates in meaning-making in both films, The Wild Pear Tree further shows that silence can also be experienced through what remains unsaid, even when speech continues. In this context, the study approaches silence as a phenomenological field of experience, not limited to the absence of sound or speech. Still, it enables cinema to express the embodied, perceptual, and existential relationship between the human being and the world while also allowing the spectator to participate in this relationship bodily and perceptually.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Öztürk, R. (2026). Sessizliğin Fenomenolojisi ve Sinematik Tecrübe: Bal ve Ahlat Ağacı Üzerine Bir İnceleme. SineFilozofi, Sayı: Özel Sayı: Sinematik Deneyim Özel Sayı, 111–128. https://doi.org/10.31122/sinefilozofi.1969909

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (24)

  1. Adak, H. &. Akser, M., (2023). On land, memory, and masculinity: Unearthing silences around myths of Gallipoli in Nuri Bilge Ceylan’s ahlat ağacı (the wild pear tree). New Perspectives on Turkey,, 69, 74–91. https://doi.org/10.1017/npt.2023.9.
  2. Akdaş, C. (2017). “A Ay” ve “Bal” filmlerinde çocuğun ölüm kavramını nasıl anlamlandırdığı üzerine. Kesit Akademi Dergisi, 3(7), s. 316–336.
  3. Aytaş, S. (2025). Ahlat ağacında mekân, zaman ve beden deneyimi: Fenomenolojik bir film analizi. Selçuk İletişim, 18(Sinema Özel Sayısı), 179-205. https://doi.org/10.18094/josc.1809175.
  4. Balázs, B. (1952). Theory of the film: Character and growth of a new art. Dennis Dobson Ltd. Bindeman, S. L. (2017). Silence in philosophy, literature, and art. Brill.
  5. Ceylan, N. B. (Yöneten). (2018). Ahlat Ağacı [Sinema Filmi].
  6. Chion, M. (2019). Audio-vision: Sound on screen. (C. Gorbman, Çev.) Columbia University Press.
  7. Fielding, H. A. (2009). Maurice Merleau-Ponty. F. Colman (Dü.) içinde, Film, theory and philosophy: The key thinkers (s. 81-90). Acumen Publishing.
  8. Kaplanoğlu, S. (Yöneten). (2010). Bal [Sinema Filmi].
  9. Liktor, C. (2020). Wild pear trees, patrimonial legacies: Father-son relationship in Nuri Bilge Ceylan’s the wild pear tree. CINEJ Cinema Journal, 8(2), 119–149. https://doi.org/10.5195/cinej.2019.233.
  10. Merleau-Ponty, M. (2019). The film and the new psychology. C. Kul-Want (Dü.) içinde, Philosopher on film from Bergson to Badiou: A critical reader (s. 97-112). Columbia University Press.
  11. Merleau-Ponty, M. (1964). Signs. (R. C. McCleary, Çev.) Northwestern University Press.
  12. Merleau-Ponty, M. (1968). The visible and the invisible. Northwestern University Press.
  13. Merleau-Ponty, M. (1973). The prose of the world. (C. Lefort, Dü., & J. O’Neill, Çev.) Northwestern University Press. Merleau-Ponty, M. (2005). Phenomenology of perception. (C. Smith, Çev.) Routledge.
  14. Merleau-Ponty, M. (2012). Göz ve tin (3. baskı). (A. Soysal, Çev.) Metis.
  15. Morrey, D. (2006). Bodies that matter: Vivian Sobchack's carnal thoughts. Film-Philosophy, 10(2), s. 11-22.
  16. Morsch, T. (2010). Filmische Erfahrung im Spannungsfeld zwischen Körper, Sinnlichkeit und Ästhetik. montage AV, 19(1), 55–78.
  17. O’Rawe, D. (2006). The great secret: Silence, cinema and modernism. Screen, 47(4), 395–405.
  18. Sobchack, V. (1992). The address of the eye: A phenomenology of film experience. Princeton University Press.
  19. Sobchack, V. (2004). Carnal thoughts: Embodiment and moving image culture. University of California Press.
  20. Şan, E. (2022). Çağdaş Fransız felsefesi ve fenomenoloji hareketi (2. baskı). Pinhan Yayıncılık.
  21. Şan, E. (2024). Sanat Felsefesinin Hikâyesi; Mağara Resimlerinden Dijital İmajlara. Ketebe.
  22. Töle, H. M. (2019). Ahlat Ağacı ve var-kalma çabası. SineFilozofi, (Özel Sayı 1) s. 5-25. https://doi.org/10.31122/sinefilozofi.517688.
  23. Toadvine, T. (2008). The reconversion of silence and speech. Tijdschrift voor Filosofie, 70(3), s. 457–477.
  24. Yalçın, A. (2019). Semih Kaplanoğlu’nun Yumurta (2007), Süt (2008) ve Bal (2010) üçlemesinde minimalizm. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 48, s. 442–477.