Dergiler / İslam Tetkikleri Dergisi / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 2

Siyer İlminde Yeni Bir Anlatının İmkânı: Süleyman b. Tarhân’ın (öl. 143/760-61) Kitâbu Sîreti Rasûlillah’ında Hz. Peygamber’in Mekke’den Çıkışı

The Possibility of a New Narrative in the Sīra Tradition: The Prophet’s Departure from Mecca in Sulayman b. Tarhān’s (d. 143/760-61) Kitāb Sīrat Rasūl Allah

Saffet Kurt(ISTANBUL 29 MAYIS UNIVERSITY)0009-0001-4280-6550
Sayfa
431–449
Yayın Tarihi
2026-09-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Peygamber’in Mekke’den çıkışına dair siyer literatüründeki anlatıların tek tip olmadığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çalışma, 2021 yılında Rıdvân el-Hasrî tarafından İspanya’daki Escorial Manastırı’nda 1878 numarayla kayıtlı nüshada tespit edilerek neşredilen Süleyman b.
📊
Temel Bulgular & Veri:Tarhân’ın (öl. 143/760-61) Kitâbu Sîreti Rasûlillah adlı eserinde yer alan Hz.
💡
Sonuç & Katkı:Peygamber’in Mekke’den çıkışına dair siyer literatüründeki anlatıların tek tip olmadığını göstermektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2021 Verileri
⚙️Değişkenler:İslam Tarihi · Süleyman b. Tarhân · Kitâbu Sîreti Rasûlillah

Özet

Çalışma, 2021 yılında Rıdvân el-Hasrî tarafından İspanya’daki Escorial Manastırı’nda 1878 numarayla kayıtlı nüshada tespit edilerek neşredilen Süleyman b. Tarhân’ın (öl. 143/760-61) Kitâbu Sîreti Rasûlillah adlı eserinde yer alan Hz. Peygamber’in Mekke’den çıkışına dair rivayetleri incelemektedir. Günümüze nüsha olarak ulaşan en erken siyer kaynaklarından biri olan bu eser, yakın zamanda keşfedilmesiyle siyer anlatılarının yeniden değerlendirilmesine imkân tanımaktadır. Çalışmada, İbn Tarhân’ın aktardığı rivayetler, erken dönem siyer literatürünün temel kaynakları arasında yer alan Mûsâ b. Ukbe (öl. 141/758), İbn Hişâm (öl. 218/833), İbn Sa‘d (öl. 230/845), Belâzürî (öl. 279/892-93) ve Taberî’nin (öl. 310/923) nakilleriyle karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi çerçevesinde yürütülen makalede, karşılaştırmalı tarihsel analiz ve metin tenkidi yaklaşımlarından yararlanılmaktadır. Araştırma sonucunda, İbn Tarhân’ın hicret öncesi sürece ilişkin rivayetlerinin klasik siyer anlatılarından belirgin biçimde ayrıştığı tespit edilmektedir. Bu farklılıklar arasında Akabe Biatları sırasında “Şeytan” olarak nitelenen kişinin ses veya sûret olarak Münebbih b. el-Haccâc’a benzediğinin açıkça belirtilmesi, İkinci Akabe Biatı sonrasında müslümanlar ile müşrikler arasında üç aylık geçici bir antlaşmanın yapıldığına, müslümanların hicret sürecinin gizli değil, bu antlaşma çerçevesinde gerçekleştiğine ve Hz. Peygamber’in ilgili antlaşmanın bitmesiyle şehirden çıktığına dair rivayetlerin aktarılması öne çıkmaktadır. Ayrıca Taberî ve sonraki dönem siyer, hadis ile fıkıh âlimleri tarafından isnadsız olarak nakledilen ve klasik siyer kaynaklarında bulunmayan bazı metinlerin İbn Tarhân’ın eserinde yer aldığı belirlenmektedir. Bu bulgular, Hz. Peygamber’in Mekke’den çıkışına dair siyer literatüründeki anlatıların tek tip olmadığını göstermektedir. Sonuç olarak, erken döneme ait yazma eserlerin keşfi, mevcut siyer anlatılarının yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmakta, bazı rivayetlerin teyit edilmesini sağlamakta ve literatürdeki boşlukların doldurulmasına katkıda bulunmaktadır.

Abstract

This study examines the reports concerning the Prophet Muhammad’s departure from Mecca as presented in Kitāb Sīrat Rasūl Allah by Sulayman b. Ṭarhān (d. 143/760-61), a work identified and edited in 2021 by Riḍwān al-Ḥasrī from manuscript no. 1878 preserved in the Escorial Monastery in Spain. As one of the earliest extant sīra sources, this recently discovered manuscript provides an important opportunity to reassess established narratives of the Prophet’s migration. The reports transmitted by Ibn Ṭarhān are comparatively analyzed alongside the accounts found in the principal early sīra sources, including Mūsā b. ʿUqba (d. 141/758), Ibn Hishām (d. 218/833), Ibn Saʿd (d. 230/845), al-Balādhurī (d. 279/892-893), and al-Ṭabarī (d. 310/923). Employing qualitative document analysis supported by comparative historical analysis and textual criticism, the study demonstrates that Ibn Ṭarhān’s accounts of the pre-Hijra period diverge significantly from the classical sīra narrative. Notable differences include reports explicitly stating that the “Satan” at the Pledges of ʿAqaba resembled Munabbih b. al-Ḥajjāj in voice or appearance; that Muslims and polytheists concluded a three-month agreement after the Second Pledge; that the Muslims’ migration occurred openly within its framework; and that the Prophet departed Mecca when the agreement expired. These findings indicate that the narratives of the Prophet’s departure from Mecca are neither uniform nor fixed and highlight the importance of newly discovered manuscripts for reassessing the sīra literature.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kurt, S. (2026). Siyer İlminde Yeni Bir Anlatının İmkânı: Süleyman b. Tarhân’ın (öl. 143/760-61) Kitâbu Sîreti Rasûlillah’ında Hz. Peygamber’in Mekke’den Çıkışı. İslam Tetkikleri Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 2, 431–449. https://ajindex.com/articles/1668789

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (76)

  1. Acar, Cafer. “Siyer Rivayetlerinde Bir Aktör Olarak İblis/Şeytan”. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 15/30 (2016), 311-338. https://doi.org/10.14395/hititilahiyat.285723
  2. Âcurrî, Ebû Bekr Muhammed b. Hüseyn b. Abdillâh el-Âcurrî. Kitâbü’ş-Şerî’a. thk. Abdullâh b. Umar b. Suleymân el-Demîcî. 5 cilt. Riyad: Dâru’l-Vatan, 1420/1999.
  3. Akarslan, Tuba. Rivâyetlerle Hicret Olayının Tahlili. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2012.
  4. Akdoğan, Muhammed. “Buhârî Sahîh’te Rivâyet İçin Likâ Şartı Arıyor Mu? Mu’temir b. Süleymân’ın Babası Süleymân b. Tarhân’dan Naklettiği Hadisler Örnekliğinde”. Dergiabant 13/2 (2025), 303-326. https://doi.org/10.33931/dergiabant.1736554
  5. Akyürek, Yakup. Siyer Edebiyatında Endülüs. İstanbul: Siyer Yayınları, 2023.
  6. Âmirî, Ebû Zekeriyyâ İmâdüddîn Yahyâ b. Ebî Bekr el-Âmirî. Behcetu’l-Mehâfil ve Buğyetu’l-Emâsil. 2 cilt. Beyrût: Dâru Sâdir, ts.
  7. Askalânî, İbn Hacer el-Askalânî. el-Ucâb fî Beyâni’l-Esbâb. thk. Abdulhakîm Muhammed el-Enîs. 2 cilt. Dammam: Dâru İbni’l-Cevzî, 1423/2002.
  8. Askalânî, İbn Hacer el-Askalânî. Fethu’l-Bârî bi-Şerhi Sahîhi’l-Buhârî. nşr. Muhibbüddîn el-Hatîb. 13 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Ma‘rife, 1379/1959.
  9. Bahar, Murat. “Süleyman b. Tarhân’ın Sîret’inde Vahyin Başlangıcı ve İlk Nâzil Olan Sûreler”. Hitit İlahiyat Dergisi 23/2 (2024), 585-609. https://doi.org/10.14395/hid.1525735
  10. Balcı, İsrafil. Vahyin Gölgesinde Siyer Mekke Dönemi. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2018.
  11. Bedrüddîn el-Aynî, Ebû Muhammed Bedrüddîn el-Aynî. Umdetü’l-kârî fî şerhi Sahîhi’l-Buhârî. 25 cilt. Beyrût: Dâru İhyâ’i’t-Turâsi’l-Arabî, 2001.
  12. Belâzürî, Ebü’l-Hasen Ahmed b. Yahyâ el-Belâzürî. Ensâbü’l-eşrâf. thk. Riyâd ez-Ziriklî Suheyl Zekkâr. 13 cilt. Beyrût: Dâru’l-Fikr, 1417/1996.
  13. Bendenîcî, İbn Ebü’l-Yemân el-Bendenîcî. et-Takfiye fi’l-lüga. thk. Halîl İbrâhim el-Atıyye. Bağdad: Matba’atü’l-‘Ânî, 1396/1976.
  14. Biblâvî, Mahmûd Ali. Tarihü’l-hicreti’n-nebeviyye. Beyrût: Dârü’l-Kalem, 1406/1985.
  15. Câhiz, Ebû Osmân Amr b. Bahr b. Mahbûb el-Câhiz. Kitâbü’l-Hayevân. thk. Abdüsselâm Muhammed Hârûn. 7 cilt. Mısır: Mustafâ el-Bâbî el-Halebî, 1965/1384.
  16. Cemel, Ebû Muhammed Ahmed Abdülganî Muhammed en-Neculi Cemel. Hicretü’r-Resul ve sahabetuhu fi’l-Kur’ân ve’s-sünne. Kâhire: Dârü’l-Vefâ, 1409/1989.
  17. Cevherî, Ebû Nasr İsmail b. Hammâd el-Cevherî el-Fârâbî. Tâcü’l-luga ve sıhâhu’l-‘Arabiyye. thk. Ahmed Abdulgafûr Attâr. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-İlm li’l-Melâyîn, 1407/1987.
  18. Dûrî, Abdülaziz. İslam Tarih Yazıcılığı: Müslümanlarda Tarih İlminin Doğuşu. çev. Halil İbrahim Yılmaz - Halil İbrahim Hançabay - Muhammet Enes Midilli. İstanbul: Albaraka Yayınları, 2023.
  19. Dûrî, Ebû Ömer Hafs b. Ömer. Cüz’ün fîhi Kırâ’âtü’n-Nebî. nşr. Hikmet Beşîr Yâsîn. Medine: Mektebetü’d-Dâr, 1408/1988.
  20. Ebû Nuaym el-İsfahânî, Ebû Nuaym Ahmed b. Abdullah b. Ahmed el-İsfehânî. Delâ’ilü’n-nübüvve. thk. Muhammed Ravâs Kal‘acî, Abdülberr Abbas. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’n-Nefâis, 1406/1986.
  21. el-Bahrânî, Hâşim b. Süleymân. el-Burhân fî Tefsîri'l-Kur’ân. Nşr. Lecnetün mine’l-Ulemâ’ ve’l-Muhakkikîn el-Ehsâ’iyyîn. 8 Cilt. 2. bs. Beyrut: Muessesetü'l-A’lemî li’l-Matbû‘ât, 1427/2006.
  22. el-Ensârî, Abdülkuddus. Tarikü’l-hicreti’n-nebeviyye. Cidde: Metâbiu’r-Ravza, 1398/1978.
  23. el-Kâdî, Abdullah Hüseyin. Makkah to Madinah: A Photographic Journey of The Hijrah Route. Suudi Arabistan: Orient East, 2013.
  24. el-Kettânî, Muhammed b. Caʿfer. er-Risâletü’l-müstetrafe li-beyâni meşhûri kütübi’s-sünneti’l-müşerrefe. thk. Muhammed el-Muntasır b. Muhammed ez-Zemzemî. Beyrut: Dârü'l-Beşâ’iri’l-İslâmiyye, 6. Basım, 1421/2000.
  25. Elkoca, Eyüp. “Kayıp Siyer Literatürünün Yeniden İnşası”. Günümüz Siyer Problemleri-1: Siyer Kaynakları Tartışmalı İlmî Toplantısı. 40-41. İstanbul: İslâmî İlimler Araştırma Vakfı (İSAV), 2026.
  26. Elkoca, Eyüp. Hicrî Birinci Asırda Megâzî Belleği ve Aktarımı. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı, Doktora Tezi, 2025.
  27. el-Meclisî, Muhammed Bâkır. Bihâru’l-envâr. 110 Cilt. 2. bs. Beyrut: Muessesetü’l-Vefâ, 1403/1983.
  28. ez-Ziriklî, Hayrüddîn b. Mahmûd b. Muhammed. el-A‘lâm: Kâmûsü Terâcim li-Eşheri’r-Ricâl ve’n-Nisâ’ mine’l-‘Arab ve’l-Müsta‘rebîn ve’l-Müsteşrikîn 8 Cilt. Beyrut: Dârü'l-‘İlm li'l-Melâyîn, 15. Basım, 2002.
  29. Fâkihî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İshâk el-Fâkihî. Ahbâru Mekke fî kadîmi’d-dehr ve hadîsihi. thk. Abdulmelik Abdullâh Dehîş. 5 cilt. Beyrut: Dâru Hadar, 1414/1993.
  30. Fayda, Mustafa. “Siyer Sahasındaki İlk Telif Çalışmaları”. Bir Bilim Olarak Siyer ve Kaynakları. ed. Adnan Demircan. 9-21. İstanbul: Siyer Yayınları, 2014.
  31. Ghazi, Mahmood Ahmad. The Hijrah: Its Philosophy and Message for The Modern Man. Lahor: Islamic Book Foundation, 1401/1981.
  32. Guillaume, Alfred. The Life of Muhammad. New York: Oxford University Press, 1998.
  33. Halebî, Ebü’l-Ferec Nûrüddîn Alî b. İbrâhîm el-Halebî. İnsânü’l-‘uyûn fî sîreti’l-emîni’l-me’mûn. 3 cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, t.y.
  34. Halîfe b. Hayyât. Tabakâtu Halîfe b. Hayyât. thk. Suheyl Zekkâr. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1414/1993.
  35. Halîl b. Ahmed, Ebû Abdirrahmân el-Halîl b. Ahmed b. Amr b. Temîm el-Ferâhîdî. Kitâbü’l-‘Ayn. thk. İbrahim es-Sâmerrâ’î Mehdî el-Mahzûmî. 8 cilt. Beyrût: Mektebetu’l-Hilâl, 1988.
  36. Heyle bnt. Muhammed el-Hüseynân. “el-Mu’temir b. Süleymân ve merviyyâtuhu el-müntekadatü fi’s-Sahîhayn”. Mecelletü’z-Zehrâ 34 (2024), 726-782.
  37. Horovitz, Josef. İslami Tarihçiliğin Doğuşu: İlk Siyer-Meğazi Eserleri ve Müellifleri. çev. Ramazan Altınay - Ramazan Özmen. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2019.
  38. İbn Düreyd, Ebû Bekr Muhammed b. el-Hasen b. Düreyd el-Ezdî. el-Cemhere. thk. Remzî Munîr Ba‘lebekkî. 3 Cilt. Beyrut: Dâru’l-İlm li’l-Melâyîn, 1408/1987.
  39. İbn Fâris, Ebü’l-Hüseyn Ahmed b. Fâris el-Kazvînî. Muʿcemü mekāyîsi’l-luğa. thk. Abdüsselâm Muhammed Hârûn. 6 Cilt. Dımaşk: İttihâdu’l-Kuttâbi’l-Arab, 1423/2002.
  40. İbn Hişâm, Ebû Muhammed Cemâlüddîn Abdülmelik b. Hişâm b. Eyyûb el-Himyerî el-Meâfirî el-Basrî el-Mısrî. es-Sîretü’n-nebeviyye. thk. Mustafa es-Sekkā vd. 4 cilt. Mısır: Mustafâ el-Bâbî el-Halebî, 2. Basım, 1375/1955.
  41. İbn İshak, Muhammed b. İshâk. Kitâbü’s-Siyer ve’l-meğâzî. thk. Süheyl Zekkâr. Beyrût: Dârü’l-Fikr, 1978.
  42. İbn İshak, Muhammed b. İshâk. Sîretü İbn İshâk el-müsemmâ bi-Kitâbi’l-Mübtede’ ve’l-meb‘as ve’l-meğâzî. thk. Muhammed Hamîdullah. Rabat: Ma‘hedü’d-Dirâsât ve’l-Ebhâs li’t-Ta‘rîb, 1396/1976.
  43. İbn Kayyim el-Cevziyye, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ebî Bekr b. Eyyûb ez-Züra‘î ed-Dımaşkî el-Hanbelî. Zâdü’l-me‘âd fî hedyi hayri’l-‘ibâd. 5 Cilt. Riyad: Dâru ‘Atâ’âti’l-‘İlm; Beyrut: Dâru İbn Hazm, 3. Basım, 1440/2019.
  44. İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ’ İmâdüddîn İsmâîl b. Şihâbiddîn Ömer b. Kesîr. el-Bidâye ve’n-nihâye. thk. Abdullâh b. Abdi’l-Muhsin et-Turkî. 20 cilt. Gîze: Dâru Hicr, 1418/1997.
  45. İbn Nâsırüddin, Ebû Bekr Şemsüddîn Muhammed b. Abdillâh el-Kaysî. Câmi‘u’l-âsâr fî’s-Siyer ve Mevlidi’l-Muhtâr. thk. Ebû Ya’kûb Neş’et Kemâl. 8 Cilt. Katar: Dâru’l-Felâh, 1431/2010.
  46. İbn Sa’d, Ebû Abdillâh Muhammed b. Sa‘d. Kitâbü’t-Tabakâti’l-kebîr. thk. Ali Muhammed Ömer. 10 cilt. Kâhire: Mektebetu’l-Hancî, 1421/2001.
  47. İbn Sa’d, Ebû Abdillâh Muhammed b. Sa‘d. Resûlullah’ın Kutlu Sîreti. çev. Musa Kazım Yılmaz. İstanbul: Siyer Yayınları, 2015.
  48. İstemi, Fuat. Hicret Bağlamında Tarih ve Hadis Metodolojileri. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2017.
  49. Kastallânî, Ebü’l-Abbâs Ahmed b. Muhammed el-Kastallânî. el-Mevâhibü’l-ledünniyye bi’l-minahi’l-Muhammediyye. 3 Cilt. Kahire: el-Mektebetü't-Tevfîkiyye, ts.
  50. Kehhâle, Ömer Rızâ. Mu’cemü’l-müellifîn. 15 cilt. Beyrut: Dâru İhyâ’i’t-Turâsi’l-Arabî, 1406/1985.
  51. Köksal, M. Asım. Peygamberler Peygamberi Hazreti Muhammed ve İslâmiyet. İstanbul: Işık Yayınları, 2008.
  52. Maden, Ömer Faruk. 2./8. Asır Basra Ehl-i Hadîs’i: Kimlik, Yönelim ve Etkileşim. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2026.
  53. Mukâtil b. Süleymân, Ebü’l-Hasen Mukâtil b. Süleymân b. Beşîr el-Ezdî el-Belhî. Tefsîru Mukâtil b. Süleymân. thk. Abdullâh Mahmûd Şehâte. Beyrut: Dâr-u İhyâu’t-Turâs, 1423/2002.
  54. Mûsâ b. Ukbe, Ebû Muhammed Mûsâ b. Ukbe el-Medenî. el-Meğâzî’n-nebeviyye. thk. Hüseyin Murâdî Neseb. İran: Zevi’l-Kurbâ, 1424/2002.
  55. Mücâhid b. Cebr, Ebü’l-Haccâc Mücâhid b. Cebr el-Mekkî. Tefsîru Mücâhid. thk. Muhammed Abdü’s-Selâm Ebû’n-Nîl. Mısır: Dâru’l-Fikri’l-İslâmî, 1410/1989.
  56. Nar, Ali. Hicret. İstanbul: Elif Yayınları, 2002.
  57. Nassâr, Hüseyin. Neş’etü’t-Tedvîni’t-Târîhî ‘inde’l-Arab. 2. bs. Kahire: Mektebetü’n-Nahdati’l-Mısriyye, 1966.
  58. Nesâî, Ebû Abdurrahmân Ahmed b. Şuayb. el-Müctebâ: es-Sünenü’s-suğrâ. nşr. Heyet. 9 Cilt. Kahire: Dâru’t-Te’sîl, 1433/2012.
  59. Öz, Şaban. İlk Siyer Kaynakları ve Müellifleri. İstanbul: İSAR Vakfı Yayınları, 2008.
  60. Saklan, Bilal. “Süleyman b. Tarhân”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Erişim 3 Haziran 2026. https://islamansiklopedisi.org.tr/suleyman-b-tarhan
  61. Saraçoğlu, Tuba Nur. “Siyer Edebiyatı Bağlamında Hâce Muhammed Lutfî’nin Mevlid ve Mi’râciye’si”. Eskiyeni 53 (2024), 803–831. https://doi.org/10.37697/eskiyeni.1402320
  62. Sezgin, Fuat. Târîhu’t-Turâsi’l-Arabî. çev. Mahmûd Fehmî Hicâzî. Riyad: Câmiatü’l-İmâm Muhammed b. Suûd el-İslâmiyye, 1411/1991.
  63. Sıbt İbnü’l-Cevzî, Ebü’l-Muzaffer Şemsüddîn Yûsuf b. Kızoğlu. Mir‘âtü’z-zamân fî târîhi’l-a‘yân. thk. Muhammed Berekât. 23 cilt. Dımaşk: Dâru’r-Risâleti’l-Âlemiyye, 1434/2013.
  64. Süleyman b. Tarhân, Ebü’l-Mu‘temir Süleymân b. Tarhân et-Teymî. Kitâbü Sîreti Rasûlillâh. thk. Rıdvân el-Hasrî. Riyad: Merkezu Meliki’l-Faysal li’l-Buhûs ve’d-Dirâsâti’l-İslâmiyye, 1443/2021.
  65. Şâmî, Muhammed b. Yûsuf eş-Şâmî. Sübülü’l-Hüdâ ve’r-Reşâd fî Sîreti Hayri’l-‘İbâd. thk. Âdil Ahmed, Alî Muhammed Mu’avvid. 12 cilt. Beyrût: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1414/1993.
  66. Şeşen, Ramazan. Müslümanlarda Tarih-Coğrafya Yazıcılığı. İstanbul: İSAR Vakfı Yayınları, 1998.
  67. Taberî, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Cerîr et-Taberî. Târîhu’r-Rusul ve’l-Mülûk. 11 cilt. Beyrût: Dâru’t-Turâs, 1387/1967.
  68. Topal, Hüseyin. “Tâbiîn Dönemi Tefsir Kaynağı Olarak Süleyman b. Tarhân’ın Kitābu Sīreti Rasūlillāh’ı”. Mîzânü’l-Hak: İslami İlimler Dergisi 17 (Aralık 2023), 371-406. https://doi.org/10.47502/mizan.1355446
  69. Vâkıdî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Ömer el-Vâkıdî. Kitâbü’l-Meğâzî. thk. Alfred von Kremer. Kalküta: Baptist Mission, 1856.
  70. Watt, W. Montgomery. “Hid̲j̲ra”. Encyclopaedia of Islam New Edition Online (EI-2 English). Erişim 19 Mart 2025. https://referenceworks.brill.com/display/entries/EIEO/SIM2860.xml?rskey=NH3snf&result=2&ebody=full-html
  71. Wüstenfeld, Ferdinand. Die Geschichtschreiber der Araber und ihre Werke. Göttingen: Dieterich’sche Verlagsbuchhandlung, 1882.
  72. Yahyâ b. Sellâm, Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Sellâm b. Ebî Sa‘lebe et-Teymî. Tefsîru Yahyâ b. Sellâm. thk. Hind Şelebî. 2 cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1425/2004.
  73. Yıldıran Sarıkaya, Meliha. Osmanlı Siyer Edebiyatında Hicret-i Nebî. İstanbul: Çamlıca Yayınları, 2023.
  74. Zehebî, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed. Târîhu’l-İslâm. thk. Beşâr ‘Avâd Ma‘rûf. 15 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Garbi’l-İslâmî, 1424/2003.
  75. Zemahşerî, Ebü’l-Kâsım Mahmûd b. Ömer ez-Zemahşerî. el-Fâîk fî Garîbi’l-Hadîs. thk. Ali Muhammed el-Bicâvî, Muhammed Ebü’l-Fazl. 4 cilt. Beyrut: Dârü’l-Ma’rife, 1364/1945.
  76. İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ’ İmâdüddîn İsmâîl b. Şihâbiddîn Ömer b. Kesîr. el-Bidâye ve’n-nihâye. thk. Abdullâh b. Abdi’l-Muhsin et-Turkî. 20 cilt. Gîze: Dâru Hicr, 1418/1997.