KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi / 2026 / Issue: 2

Bilişsel Davranışçı Terapiye Dayalı Geleneksel (Yüz Yüze)ve Web Tabanlı Siber Zorbalık Müdahale Psikoeğitim Programlarının Etkililiğinin İncelenmesi

Effectiveness of Traditional (Face to Face) and Web-Based Cyberbullying Psychoeducation Programs Based on Cognitive Behavioral Therapy

Ferhat Bayram(T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI)0000-0002-1711-7884
Bülent Gündüz(MERSIN UNIVERSITY)0000-0002-8451-816X
İlker Yakın0000-0003-2603-3778
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-03-18
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, hem geleneksel hem de web tabanlı programların siber zorbalık ve bilişsel çarpıtmaları azaltmada etkili olduğunu ve bu etkinin altı hafta sonra da sürdüğünü göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) temelli geleneksel (yüz yüze) ve web tabanlı psikoeğitim programlarının ergenlerin siber zorbalık düzeyleri ile bilişsel çarpıtmaları üzerindeki etkisini incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmada 9. ve 10. sınıftan 52 öğrenci, eşit sayıda dört gruba (geleneksel, web tabanlı, plasebo, kontrol) atanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, hem geleneksel hem de web tabanlı programların siber zorbalık ve bilişsel çarpıtmaları azaltmada etkili olduğunu ve bu etkinin altı hafta sonra da sürdüğünü göstermektedir.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Cognitive Behavioral Therapy (CBT) · Cyberbullying · Cognitive Distortions

Özet

Bu çalışma, Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) temelli geleneksel (yüz yüze) ve web tabanlı psikoeğitim programlarının ergenlerin siber zorbalık düzeyleri ile bilişsel çarpıtmaları üzerindeki etkisini incelemektedir. Çalışmada 9. ve 10. sınıftan 52 öğrenci, eşit sayıda dört gruba (geleneksel, web tabanlı, plasebo, kontrol) atanmıştır. Her iki müdahale programı dokuz oturum/modülden oluşmuş, eşdeğer içerikler sunulmuştur. Bulgular, hem geleneksel hem de web tabanlı programların siber zorbalık ve bilişsel çarpıtmaları azaltmada etkili olduğunu ve bu etkinin altı hafta sonra da sürdüğünü göstermektedir. Geleneksel grup, plasebo ve kontrol gruplarına kıyasla anlamlı düzeyde gelişim gösterirken, web tabanlı grup da kontrol grubuna göre benzer şekilde anlamlı fayda sağlamıştır. Müdahaleler arasında son test ve izleme testi sonuçlarında fark görülmemiştir; bu da iki programın eşit derecede etkili olduğunu ortaya koymuştur. Bu çalışma, BDT’yi temel alan, yalnızca siber zorbalara yönelik geliştirilen ve teknolojiyle uyumlu ilk web tabanlı müdahale programlarından biri olması açısından alanyazına özgün katkı sunmaktadır.

Abstract

This study investigates the effectiveness of traditional (face-to-face) and web-based psychoeducation programs grounded in Cognitive Behavioral Therapy (CBT) on adolescents’ levels of cyberbullying and cognitive distortions. A total of 52 high school students were assigned equally to four groups: traditional, web-based, placebo, and control. Both psychoeducation programs consisted of nine parallel sessions/modules, covering CBT principles, cyberbullying dynamics, cognitive distortions, and coping strategies. Quantitative analyses revealed that both traditional and web-based programs significantly reduced cyberbullying behaviors and cognitive distortions, with these effects sustained at a six-week follow-up. ANOVA and t-tests confirmed that the traditional group outperformed placebo and control groups, while the web-based group significantly differed from the control. However, no significant difference was found between traditional and web-based groups in post- and follow-up scores, indicating equal effectiveness. The study contributes to the literature by introducing a CBT-based web intervention specifically targeting cyberbullies—a first of its kind—and demonstrates the feasibility of scalable, tech-integrated school counseling approaches. The structured, interactive design of the web program enhanced participant engagement and skill generalization. Limitations include the lack of a web-based placebo group and inability to apply homework assignments online. Future research should expand the scope with mobile versions, parent modules, AI integration, and application across different age groups. These findings support embedding both intervention types in school curricula to improve accessibility, efficiency, and long-term outcomes in combating adolescent cyberbullying.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bayram, F., Gündüz, B., Yakın, İ. (2026). Bilişsel Davranışçı Terapiye Dayalı Geleneksel (Yüz Yüze)ve Web Tabanlı Siber Zorbalık Müdahale Psikoeğitim Programlarının Etkililiğinin İncelenmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Issue: 2. https://doi.org/10.14686/buefad.1721049

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (106)

  1. Abass, E. M. (2022). Structural model of causal relationships between each irrational thought psychological debility and cyber bullying among the students of the college of education Alexandria University. Journal of Scientific Research in Education, 23(1), 195-238. https://doi.org/10.21608/JSRE.2022.118586.1436
  2. Abeles, P., Verduyn, C., Robinson, A., Smith, P., Yule, W., & Proudfoot, J. (2009). Computerized CBT for adolescent depression (“Stressbusters”) and its initial evaluation through an extended case series. Behavioural and Cognitive Psychotherapy, 37(2), 151-165. https://doi.org/10.1017/S1352465808005067
  3. Ağır, M.S., & Yavuzer, H. (2018). Bilişsel çarpıtma ölçeğinin Türkçe formunun geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(26), 175-198. https://doi.org/10.29329/mjer.2018.172.10
  4. Alabi, Y. L., & Lami, M. M. (2015). Efficacy of client-centred and rational-emotive behaviour therapies in reducing bullying behaviour among in-school adolescents in Ilorin, Nigeria. International Journal of Instruction, 8(1), 61-74. https://doi.org/10.12973/iji.2015.815a
  5. American Educational Research Association (2011). Code of ethics. https://www.aera.net/About-AERA/AERA-Rules-Policies/Professional-Ethics
  6. American Psychological Association (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.). American Psychological Association.
  7. Arıcak, O., Kınay, H., & Tanrıkulu, T. (2012). Siber zorbalık ölçeğinin ilk psikometrik bulguları. HAYEF Journal of Education, 9(1), 101-114. https://dergipark.org.tr/en/pub/iuhayefd/issue/8796/109930
  8. Arıcak, T. (2015). Siber Alemin Avatar Çocukları: İnternet ve Gençlik İlişkisinin Bugünü ve Geleceği. Remzi Kitapevi.
  9. Aşantuğrul, N. (2020). Bilişsel-davranışçı yaklaşıma dayalı psikoeğitim programının ergenlerin sosyal medya bağımlılık düzeylerine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
  10. Aydın, A. (2006). Ergenlerde sosyal anksiyete belirtilerini azaltmaya yönelik bilişsel-davranışçı bir müdahale programının etkililiğinin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ege Üniversitesi.
  11. Aydın, A., Tekinsav-Sütcü, S., & Sorias, O. (2010). Ergenlerde sosyal anksiyete belirtilerini azaltmaya yönelik bilişsel-davranışçı bir grup terapisi programının etkililiğinin değerlendirilmesi. Türk Psikiyatri Dergisi, 21(1), 25-36. https://www.turkpsikiyatri.com/PDF/C21S1/03.pdf
  12. Bağatarhan, T. (2020). Lise öğrencilerinde internet bağımlılığını önlemeye yönelik bilişsel-davranışçı yaklaşıma dayalı psiko-eğitim programının geliştirilmesi ve etkililiğinin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
  13. Barak, A., Klein, B., & Proudfoot, J. G. (2009). Defining internet-supported therapeutic interventions. Annals of behavioral medicine, 38(1), 4-17. https://doi.org/10.1007/s12160-009-9130-7
  14. Beck, J. S. (2018). Bilişsel Davranışçı Terapi: Temelleri ve Ötesi (2. basım). (M. Şahin, Çev.). Nobel.
  15. Belsey, B. (2006). Bullying. org: A learning journey. Bulletin–Newfoundland and Labrador Teachers Association, 49(4), 20.
  16. Berne, S., Frisén, A., & Kling, J. (2014). Appearance-related cyberbullying: A qualitative investigation of characteristics, content, reasons, and effects. Body image, 11(4), 527-533. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2014.08.006
  17. Bhat, C. S. (2008). Cyber bullying: Overview and strategies for school counsellors, guidance officers, and all school personnel. Journal of Psychologists and Counsellors in Schools, 18(1), 53-66. https://doi.org/10.1375/ajgc.18.1.53
  18. Briere, J. (2000). Cognitive Distortion Scales. PAR Psychological Assessment Resources.
  19. Buğa, A., & Hamamcı, Z. (2016). Bilişsel davranışçı yaklaşıma dayalı web tabanlı interaktif ve geleneksel psiko-eğitim programlarının çocukların bilişsel hatalarına ve psikolojik belirtilerine etkisi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 15(3), 783-809.
  20. Büyüköztürk, Ş. (2016). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı (22. basım). Pegem Akademi.
  21. Calear, A. L., Christensen, H., Mackinnon, A., Griffiths, K. M., & O'Kearney, R. (2009). The YouthMood Project: a cluster randomized controlled trial of an online cognitive behavioral program with adolescents. Journal of consulting and clinical psychology, 77(6), 1021-1032. https://doi.org/10.1037/a0017391
  22. Canoğulları Ayazseven, Ö. (2019). Ergenlerde problemli internet kullanımını önlemeye yönelik bilişsel-davranışçı temelli psikoeğitim çalışmasının etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Çukurova Üniversitesi.
  23. Canpolat, M. (2021). Psikolojik danışmanlık ve rehberlikte yapay zekâ kullanılabilirliği üzerine bir araştırma. Milli Eğitim Özel Eğitim ve Rehberlik Dergisi, 1(1), 1-25. https://dergipark.org.tr/en/pub/ozelegitimrehberlikdergisi/issue/65815/1024621
  24. Cross, D., Shaw, T., Hadwen, K., Cardoso, P., Slee, P., Roberts, C., & Barnes, A. (2016). Longitudinal impact of the Cyber Friendly Schools program on adolescents’ cyberbullying behavior. Aggressive behavior, 42(2), 166-180. https://doi.org/10.1002/ab.21609
  25. Cully, J. A., & Teten, A. L. (2008) A Therapist’s Guide To Brief Cognitive Behavioral Therapy. Huston, Department of Veterans Affairs South Central MIRECC.
  26. Çekiç, A. (2009). Grupla psikolojik danışma uygulamalarının ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin öfke ile başa çıkabilme becerilerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
  27. Çetin, B., Peker, A., Eroğlu, Y., & Çitemel, N. (2011). Interpersonal cognitive distortions as a predictor of cyber victimization and bullying: A preliminary report in adolescents. International Online Journal of Educational Sciences, 3(3), 1064-1080. https://doi.org/10.1037/t14017-000
  28. Dawson, B. D., & Trapp, R. G. (2001). Reading the medical literature: Basic & Clinical Biostatistics. Lange Medical Book. McGraw–Hill. Medical Publication Division, New York, 3, 7-9.
  29. Del Rey, R., Casas, J. A., & Ortega, R. (2016). Impact of the ConRed program on different cyberbulling roles. Aggressive behavior, 42(2), 123-135. https://doi.org/10.1002/ab.21608
  30. Doane, A. N. (2011). Testing of a brief ınternet cyberbullying prevention program in college students [Doctoral dissertation, Old Dominion University]. https://www.proquest.com/dissertations-theses/testing-brief-internet-cyberbullying-prevention/docview/898606244/se-2
  31. Ekinci, H. (2023). Ortaöğretim öğrencilerinde siber zorbalığın yordayıcıları olarak çevrimiçi ahlaki çözülme ve akılcı olmayan inançlar [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi.
  32. Erol, B. (2019). Bilişsel-davranışçı yaklaşıma dayalı psiko-eğitim programının ergenlerin problemli internet kullanım düzeylerine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
  33. Eschenbeck, H., Lehner, L., Hofmann, H., Bauer, S., Becker, K., Diestelkamp, S., & Salize, H. J. (2019). School-based mental health promotion in children and adolescents with StresSOS using online or face-to-face interventions: study protocol for a randomized controlled trial within the ProHEAD Consortium. Trials, 20, 1-12. https://doi.org/10.1186/s13063-018-3159-5
  34. Esposito, M. A. (2009). REBT with children and adolescents: A meta-analytic review of efficacy studies [Doctoral dissertation, St. John’s University]. https://www.proquest.com/dissertations-theses/rebt-with-children-adolescents-meta-analytic/docview/304997981/se-2
  35. Fallahi, V., Narimani, M., & Atadokht, A. (2022). The Structural Equation Modeling Role of Irrational Beliefs in Predicting Intermediate Cyber Bullying Experience: Difficulty in Emotion Regulation. Psychological Studies, 18(1), 39-53. https://doi.org/10.22051/PSY.2021.30477.2166
  36. Fives C. J., Kong, G., Fuller, J. R., & DiGiuseppe R. (2011). Anger, Aggression, and Irrational Beliefs in adolescents. Cognitive Therapy and Research, 35(3), 199– 208. https://doi.org/10.1007/s10608-009-9293-3
  37. Fraenkel, J. R. & Wallen, N. E. (1996). How to design and evaluate research in education. New York: McGraw-Hill.
  38. Fronczak, A. (2017). Aggression in Children in the Light of the Socio-Cognitive Theory. Resocjalizacja Polska, 13(1), 71-82. https://doi.org/10.22432/pjsr.2017.13.06
  39. Gerrits, R. S., van der Zanden, R. A., Visscher, R. F., & Conijn, B. P. (2007). Master your mood online: A preventive chat group intervention for adolescents. Australian E-Journal for the Advancement of Mental Health, 6(3), 152-162. https://doi.org/10.5172/jamh.6.3.152
  40. Ghasemi, A., & Zahediasl, S. (2012). Normality tests for statistical analysis: a guide for non-statisticians. International Journal of Endocrinology and Metabolism, 10(2), 486-489. https://doi.org/10.5812/ijem.3505
  41. Goonesekera, Y., & Donkin, L. (2022). A cognitive behavioral therapy chatbot (otis) for health anxiety management: Mixed methods pilot study. JMIR Formative Research, 6(10), 1-13. https://doi.org/10.2196/37877
  42. Gökmen, Ö. F. (2019). Örnek olay temelli sanal zorbalık ile ilgili kısa filmlerin ortaokul öğrencilerinin sanal zorba/mağdur, farkındalık, empati düzeylerine ve baş etme stratejilerini öğrenmelerine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Sakarya Üniversitesi.
  43. Hadiarawari, S. (2020). The effect of moral disengagement on cyberbullying behavior in adolescent social media users in makassar city [Master dissertation]. State University of Makassar.
  44. Hajzler, D. J., & Bernard, M. E. (1991). A review of rational-emotive education outcome studies. School Psychology Quarterly, 6(1), 27-49. https://doi.org/10.1037/h0088242
  45. Hamamcı, Z. (2003). Bilişsel davranışçı yaklaşımla bütünleştirilmiş psikodramanın temel inançlar üzerine etkisi. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 2(19), 7-13. https://doi.org/10.17066/pdrd.00263
  46. Hinduja, S., & Patchin, J. W. (2009). Bullying Beyond the Schoolyard: Preventing and Responding to Cyberbullying. Corwin Press.
  47. Jolstedt, M., Ljótsson, B., Fredlander, S., Tedgård, T., Hallberg, A., Ekeljung, A., & Vigerland, S. (2018). Implementation of internet-delivered CBT for children with anxiety disorders in a rural area: a feasibility trial. Internet interventions, 12, 121-129. https://doi.org/10.1016/j.invent.2017.11.003
  48. Kağan, M. (2020). Akılcı duygusal davranışsal yaklaşıma dayalı akademik erteleme davranışını önleme programının etkililiğinin değerlendirilmesi. Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 38-59. https://dergipark.org.tr/en/pub/turksosbilder/issue/58519/827820
  49. Kağnıcı, E., & Koçtürk, N. (2023). İnternet tabanlı bilişsel davranışçı terapilerin çocuk popülasyonunda kullanımı: Bir gözden geçirme çalışması. Turkish Journal of Child & Adolescent Mental Health, 30(2), 105-116. https://doi.org/10.4274/tjcamh.galenos.2022.18189
  50. Karataş, K., & Sönmez, N. (2019). Lise öğrencilerinin rehberlik hizmetlerine ve rehber öğretmene ilişkin algılarının incelenmesi: metaforik bir analiz. Journal of Theoretical Educational Science, 12 (3), 915-934. https://doi.org/10.30831/akukeg.454144
  51. Keshavarz, A., Akbarzadeh, R., & Kimiaee, S. A. (2012, Mayıs, 5-6). Effectiveness of cognitive behavioral group interventions on the self concept runaway girls.[Sözlü sunum]. International Conference on Education and Management Innovation, Kuala Lumpur, Malaysia
  52. Kocatürk, M., & Türk-Kurtça, T. (2020). Moral Disengagement, Attitudes towards Violence and Irrational Beliefs as Predictors of Bullying Cognition in Adolescence. International Education Studies, 13(10), 47-59. https://doi.org/10.5539/ies.v13n10p47
  53. Kołakowski A., 2013, Diagnoza Zaburzeń Zachowania. A. Kolakowski (Ed.), Zaburzenia Zachowania U Dzieci. Teoria I Praktyka (ss. 18-42) içinde. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
  54. Kostić-Opsenica, J., & Panić, T. P. (2017). Internet and mental health of adolescents. Zbornik radova Filozofskog fakulteta u Prištini, (47-3), 197-216. https://doi.org/10.5937/ZRFFP47-14986
  55. Kowalski, R. M., Limber, S. P., & Agatston, P. W. (2008). Cyber Bullying: Bullying in the Digital Age. Blackwell Publishing. https://doi.org/10.1002/9780470694176
  56. Lee, M. S., Zi-Pei, W., Svanström, L., & Dalal, K. (2013). Cyber bullying prevention: intervention in Taiwan. Plos one, 8(5), 1-6. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0064031
  57. Lindsay, G. (1988). Strengthening the Counseling Profession Via Computer Use: Responding to the Issues. Science and Children, 35(5), 325-30. https://www.learntechlib.org/p/140491/.
  58. Makarushka, M.M. (2011). Efficacy of an internet-based intervention targeted to adolescents with subthreshold depression [Doctoral dissertation]. University of Oregon. https://www.proquest.com/docview/907553934?sourcetype=Dissertations%20&%20Theses
  59. Mark, L., & Ratliffe, K. T. (2011). Cyber Worlds: New playgrounds for bullying, Computers in the Schools, 28, 92–116. https://doi.org/10.1080/07380569.2011.575753
  60. Menesini, E., Nocentini, A., & Palladino, B. E. (2012). Noncadiamointrappola!(Let’s Not Fall Into the Trap!) Online and Offline Peer Led Models Against Bullying and Cyberbullying. In ICA (International Communication Association) Annual Conference-Abstract Book (pp. 41-41). International Communication Association ICA.
  61. Mennuti, R. B., Chrıstner, R. W., & Freeman, A. (2006). An İntroduction to A School-Based Cognitivebehavioral Framework. B. Mennuti, A. Freeman ve R. W. Christner (Ed.), Cognitive Behavioral Interventions In Educational Settings (ss. 3-24) içinde. Rosemary, Routledge.
  62. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2020, Ağustos). Rehberlik ve psikolojik danişma hizmetleri etik yönergesi. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2020_08/31230349_RPDH_Etik_Yonergesi_.pdf
  63. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2022, Kasım). Ortaöğretim sınıf rehberlik etkinlikleri I. cilt. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_02/14142542_ortaogretimsinifrehberliketkinlikleri.pdf
  64. Moreno-Derks, M. (2017). Examining the ımpact of a web-based psychoeducational ıntervention for parents of children experiencing cyberbullying [Doctoral dissertation]. John F. Kennedy University. https://www.proquest.com/docview/2207614447?sourcetype=Dissertations%20&%20Theses
  65. Murdock, N. L. (2014). Psikolojik Danışma ve Psikoterapi Kuramları: Olgu Sunumu Yaklaşımıyla (F. Akkoyun, Çev.). Nobel Yayınevi.
  66. Nocentini, A., Zambuto, V., & Menesini, E. (2015). Anti-bullying programs and Information and Communication Technologies (ICTs): A systematic review. Aggression and Violent Behavior, 23, 52-60. https://doi.org/10.1016/j.avb.2015.05.012
  67. Norcross, J. C., Hedges, M., & Prochaska, J. O. (2002). The face of 2010: A Delphi poll on the future of psychotherapy. Professional Psychology: Research and Practice, 33(3), 316-322. https://doi.org/10.1037/0735-7028.33.3.316
  68. O'Connor, T. G., & Creswell, C. (2005). Cognitive-behavioural therapy for children and adolescents. Psychiatry, 4(9), 123-125. https://doi.org/10.1383/psyt.2005.4.9.123
  69. O'Kearney, R., Gibson, M., Christensen, H., & Griffiths, K. M. (2006). Effects of a cognitive behavioural internet program on depression, vulnerability to depression and stigma in adolescent males: a school‐based controlled trial. Cognitive behaviour therapy, 35(1), 43-54. https://doi.org/10.1080/16506070500303456
  70. Opora R., 2010, Resocjalizacja: Wychowanie i psychokorekcja nieletnich niedostosowanych społecznie. Oficyna Wydawnicza “Impuls”.
  71. Özer, Ö., & Ceyhan, A. (2021). Kendi kendine yardım temelli çevrimiçi psikososyal destek platformunun geliştirilmesi. Afet ve Risk Dergisi, 4(2), 371-386. https://doi.org/10.35341/afet.986848
  72. Pennant, M. E., Loucas, C. E., Whittington, C., Creswell, C., Fonagy, P., Fuggle, P., & Group, E. A. (2015). Computerised therapies for anxiety and depression in children and young people: a systematic review and meta-analysis. Behaviour research and therapy, 67, 1-18. https://doi.org/10.1016/j.brat.2015.01.009
  73. Podina, I. R., Mogoase, C., David, D., Szentagotai, A., & Dobrean, A. (2016). A meta-analysis on the efficacy of technology mediated CBT for anxious children and adolescents. Journal of Rational-Emotive & Cognitive-Behavior Therapy, 34, 31-50. https://doi.org/10.1007/s10942-015-0228-5
  74. Price, M., & Dalgleish, J. (2010). Cyberbullying: Experiences, impacts and coping strategies as described by Australian young people. Youth Studies Australia, 29(2), 51-59. https://search.informit.org/doi/10.3316/ielapa.213627997089283
  75. Rauen, K., Vetter, S., Eisele, A., Biskup, E., Delsignore, A., Rufer, M., & Weidt, S. (2020). Internet cognitive behavioral therapy with or without face-to-face psychotherapy: A 12-weeks clinical trial of patients with depression. Frontiers in Digital Health, 2, 1-10. https://doi.org/10.3389/fdgth.2020.00004
  76. Renati, R., Berrone, C., & Zanetti, M. A. (2012). Morally disengaged and unempathic: Do cyberbullies fit these definitions? An exploratory study. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 15(8), 391-398. https://doi.org/10.1089/cyber.2012.0046
  77. Riaz, S., & Bano, Z. (2018). Development and psychometric properties of moral disengagement scale for adolescents. Pakistan Journal of Psychology, 49(1), 3- 22. https://www.pjpku.com/index.php/pjp/article/view/27
  78. Robson, C., & Witenberg, R. T. (2013). The influence of moral disengagement, morally based self-esteem, age, and gender on traditional bullying and cyberbullying. Journal of School Violence, 12(2), 211-231. https://doi.org/10.1080/15388220.2012.762921
  79. Salem, A. A. M. S., Al-Huwailah, A. H., Abdelsattar, M., Al-Hamdan, N. A. H., Derar, E., Alazmi, S., Al-Diyar, M. A., & Griffiths, M. D. (2023). Empathic skills training as a means of reducing cyberbullying among adolescents: An empirical evaluation. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(3), 1846. https://doi.org/10.3390/ijerph20031846
  80. Sampson Jr, J. P., Kolodinsky, R. W., & Greeno, B. P. (1997). Counseling on the information highway: Future possibilities and potential problems. Journal of Counseling & Development, 75(3), 203-212. https://doi.org/10.1002/j.1556-6676.1997.tb02334.x
  81. Schultze-Krumbholz, A., Wölferm, R., Jäkel, A., Zagorscak, P., & Scheithauer, H. (2012, Haziran, 28-29). Prevention of ciberbullying in Germany-the medienhelden program [Sözlü sunum]. International Conference on Cyberbullying, Paris, Fransa.
  82. Sorrentino, A., Baldry, A. C., & Farrington, D. P. (2018). The efficacy of the Tabby improved prevention and intervention program in reducing cyberbullying and cybervictimization among students. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(11), 158-171. https://doi.org/10.3390/ijerph15112536
  83. Sourander, A., Klomek, A. B., Ikonen, M., Lindroos, J., Luntamo, T., Koskelainen, M., & Helenius, H. (2010). Psychosocial risk factors associated with cyberbullying among adolescents: A population-based study. Archives of General Psychiatry, 67(7), 720-728. https://doi.org/10.1001/archgenpsychiatry.2010.79
  84. Stallard, P., Richardson, T., Velleman, S., & Attwood, M. (2011). Computerized CBT (Think, Feel, Do) for depression and anxiety in children and adolescents: outcomes and feedback from a pilot randomized controlled trial. Behavioural and Cognitive Psychotherapy, 39(3), 273-284. https://doi.org/10.1017/S135246581000086X
  85. Szász-Janocha, C., Vonderlin, E., & Lindenberg, K. (2021). Treatment outcomes of a CBT-based group intervention for adolescents with Internet use disorders. Journal of Behavioral Addictions, 9(4), 978-989. https://doi.org/10.1556/2006.2020.00089
  86. Şahan Yılmaz, B., & Duy, B. (2013). Psiko-eğitim uygulamasının kız öğrencilerin benlik saygısı ve akılcı olmayan inançları üzerine etkisi. Turkish Psychological Counseling & Guidance Journal, 4(39), 68-81. https://www.ajindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423931699.pdf
  87. Şahin, M., & Akbaba, S. (2017). Okulda ve Sanal Ortamda Zorbalık ve empati. Nobel Yayın Dağıtım.
  88. Tabachnick, B. G., Fidell, L. S., & Ullman, J. B. (2013). Using Multivariate Statistics (6. basım). Pearson.
  89. Tekgül, N. (2022). Ergenlerde bilişsel odaklı psikoeğitim programının kaygı düzeyi ve bilişsel hatalara etkisi. Turkish Journal of Child & Adolescent Mental Health, 29(2), 75-83. https://doi.org/10.4274/tjcamh.galenos.2021.39974
  90. Topçu-Uzer, Ç., & Tanrıkulu, İ. (2017). Siber zorbalığı önleme ve müdahale programları: ulusal bir alanyazın taraması. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(1), 1-17. https://doi.org/10.19171/uefad.323367
  91. Trip, S., Vernon, A., & McMahon, J. (2007). Effectiveness of rational-emotive education: A quantitative meta-analytical study. Journal of Cognitive & Behavioral Psychotherapies, 7(1), 81- 93. https://eds.p.ebscohost.com/eds/pdfviewer/pdfviewer?vid=0&sid=e8230083-70c6-4449-a05e-941189d8d41b%40redis
  92. Troop-Gordon, W. (2017). Peer victimization in adolescence: The nature, progression, and consequences of being bullied within a developmental context. Journal of Adolescence, 55, 116-128. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2016.12.012
  93. Tuzgöl-Dost, M. (2020). Okul psikolojik danışmanlarına göre ilkokullardaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin durumu ve sorunları. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(76), 1673-1690. https://doi.org/10.17755/esosder.715029
  94. Türk, F., & Hamamcı, Z. (2016). Bilişsel-davranışçı yaklaşıma dayalı olarak uygulanan öfke kontrolü programlarının etkililiğinin değerlendirilmesi: Bir meta-analiz çalışması. The Journal of International Social Research, 9(43), 1522-1531. https://doi.org/10.17719/jisr.20164317723
  95. Türk, F., Buğa, A., Çekiç, A., & Hamamcı, Z. (2018). Bilişsel davranışçı yaklaşıma dayalı grup müdahalelerinin çocuk ve ergenlerin işlevsel olmayan düşünceleri üzerindeki etkisi: Meta-analiz çalışması. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 8(49), 45-61. https://dergipark.org.tr/en/pub/tpdrd/issue/40627/487342
  96. Türkçapar, M. H. (2018). Bilişsel Davranışçı Terapi: Temel İlkeler ve Uygulama. Epsilon Yayınevi.
  97. Vigerland, S., Lenhard, F., Bonnert, M., Lalouni, M., Hedman, E., Ahlen, J., & Ljótsson, B. (2016). Internet-delivered cognitive behavior therapy for children and adolescents: a systematic review and meta-analysis. Clinical Psychology Review, 50, 1-10. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2016.09.005
  98. Weck, F., Neng, J., Richtberg, S., Jakob, M., & Stangier, U. (2015). Cognitive therapy versus exposure therapy for hypochondriasis (health anxiety): A randomized controlled trial. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 83(4), 665-676. https://doi.org/10.1037/ccp0000013
  99. Wuthrich, V. M., Rapee, R. M., Cunningham, M. J., Lyneham, H. J., Hudson, J. L., & Schniering, C. A. (2012). A randomized controlled trial of the Cool Teens CD-ROM computerized program for adolescent anxiety. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 51(3), 261 270. https://doi.org/10.1016/j.jaac.2011.12.002
  100. Wysocka E. (2013). Społeczno-Kulturowe Wyznaczniki Agresji Młodzieży – Próba Systematyzacji. D. Borecka-Biernat, D. Wydawnictwo (Ed.), Zachowania Agresywne Dzieci i Młodzieży - Uwarunkowania Oraz Możliwości Przezwyciężania (ss. 13-34) içinde. Difin.
  101. Yaman, E., Eroğlu, Y., & Peker, A. (2011). Başa Çıkma Stratejileriyle Okul Zorbalığı ve Siber Zorbalık. Kaknüs Yayınları.
  102. Yavuz, R., & Polat, Ü. (2024). Psikolojik danışmanların okullarda karşılaşılan sorunlara ilişkin görüşleri (Manisa İl Örneği). Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 212-238. https://doi.org/10.55107/turksosbilder.1402569
  103. Ybarra, M. L., & Mitchell, K. J. (2004). Online Aggressor/Targets, Aggressors, and Targets: A Comparison of Associated Youth Characteristics. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 45(7), 1308-1316. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.2004.00328.x
  104. Yeşilyaprak, B. (2009). Türkiye’de psikolojik danışma ve rehberlik alanının geleceği: Yeni açılımlar ve öngörüler. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 42(1), 193-213. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000001187
  105. Yüksel, K. (2018). Bilişsel davranışçı temelli siber zorbalık önleme programının etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gaziantep üniversitesi
  106. Zhang, C., Yang, L., Liu, S., Xu, Y., Zheng, H., & Zhang, B. (2021). One-week self-guided ınternet cognitive behavioral treatments for ınsomnia in adults with situational ınsomnia during the covid-19 outbreak. Frontiers in Neuroscience, 14, 1-9. https://doi.org/10.3389/fnins.2020.622749