Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular: İncelenen 44 tezin 39'u (%88,6) yüksek lisans, 5'i (%11,4) ise doktora tezidir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Amaç: Bu çalışma, Türkiye'de 2020-2025 yılları arasında tamamlanan Montessori odaklı lisansüstü tezlerdeki araştırma eğilimlerini incelemeyi ve bunların disiplin, yöntem ve katılımcı özelliklerini belirlemeyi amaçlamıştır. Yöntem: Çalışmada betimsel doküman analizi yöntemi kullanılmış ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilen tam metin tezlerden oluşturulan bir veri seti esas alınmıştır. Mükerrer kayıtlar çıkarılmış ve dahil edilen tüm tezler tam metinleri üzerinden yeniden kontrol edilmiştir. Nihai çalışma grubu, 44 özgün lisansüstü tezden oluşmuştur. Şeffaflığı artırmak amacıyla; belirleme, uygunluk değerlendirmesi ve raporlama süreçlerinde ilgili PRISMA-ScR ilkeleri esas alınmıştır. Bulgular: İncelenen 44 tezin 39'u (%88,6) yüksek lisans, 5'i (%11,4) ise doktora tezidir. En büyük disiplin alanını Eğitim Bilimleri (n = 21, %47,7) oluştururken, bunu Mimarlık/Tasarım (n = 9, %20,5) ve Sağlık/Psikoloji/Çocuk Gelişimi (n = 6, %13,6) alanları izlemiştir. En fazla sayıda tez 2021 (n = 11) ve 2023 (n = 10) yıllarında tamamlanmıştır. İnsan katılımcıların yer aldığı çalışmalarda en sık temsil edilen gruplar öğretmenler/eğitimciler ile okul öncesi veya erken çocukluk dönemi çocukları olmuş; bazı tezler ise binalar, ürünler, belgeler ve insan dışı diğer analiz birimlerine odaklanmıştır. En yaygın yöntem nitel araştırma olup, bunu sırasıyla deneysel, yarı deneysel ve tek denekli çalışmalar; doküman, tasarım, mimari ve meta-analiz çalışmaları; karma yöntem çalışmaları; ve tarama, ilişkisel ve karşılaştırmalı nicel çalışmalar izlemiştir. Sonuç: Bulgular, Türkiye'de Montessori odaklı lisansüstü araştırmaların önemli ölçüde disiplin ve yöntem çeşitliliği sergilediğini göstermektedir. Bununla birlikte, araştırmaların belirli disiplin alanlarında ve çalışma gruplarında yoğunlaştığı görülmekte; bu durum, gelecekteki Montessori araştırmalarında daha geniş bir disiplin temsili ve daha fazla çeşitliliğe ihtiyaç duyulduğuna işaret etmektedir.
Abstract
Purpose: This study aimed to examine research trends in Montessori-focused postgraduate theses completed in Türkiye between 2020 and 2025 and to identify their disciplinary, methodological, and participant-related characteristics. Method: The study employed descriptive document analysis and was based on a thesis-level dataset constructed from full-text theses available through the National Thesis Center of the Council of Higher Education (YÖK). Duplicate records were removed, and all included theses were rechecked against their full texts. The final corpus consisted of 44 unique postgraduate theses. Relevant PRISMA-ScR principles informed the identification, eligibility assessment, and reporting process to enhance transparency. Findings: Of the 44 theses, 39 were master’s theses (88.6%) and five were doctoral dissertations (11.4%). Education Sciences constituted the largest disciplinary field (n = 21, 47.7%), followed by Architecture/Design (n = 9, 20.5%) and Health/Psychology/Child Development (n = 6, 13.6%). The highest number of theses were completed in 2021 (n = 11) and 2023 (n = 10). Among studies involving human participants, teachers/educators and preschool or early-childhood children were the most frequently represented groups, while some theses focused on buildings, products, documents, and other non-human units of analysis. Qualitative research was the most common methodological approach, followed by experimental, quasi-experimental, and single-subject studies; document-, design-, architectural-, and meta-analytic studies; mixed-method studies; and survey, correlational, and comparative quantitative studies. Conclusion: The findings indicate that Montessori-focused postgraduate research in Türkiye demonstrates substantial disciplinary and methodological diversity. However, research remains concentrated in particular disciplinary fields and study groups, suggesting a need for broader disciplinary representation and greater diversity in future Montessori research.