Dergiler / Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi (TÜRKLAD) / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 1

ZƏLİMXAN YAQUBUN BƏDİİ YARADICILIĞININ JANR XÜSUSİYYƏTLƏRİ, PROBLEMATİKASI VƏ BƏDİİ DİLİ

Genre features, problems and artıstic language of Zelimkhan Yaqub's artistic creativity

Salide Şerifova(Azerbaycan Ulusal Bilimler Akademisi Nizami Genjavi Edebiyat Enstitüsü)0000-0001-8788-6366
Sayfa
9–23
Yayın Tarihi
2026-06-20
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bü “bədii körpü” dövlət sərhədlərinin məhdudlarını aşır, xalqımızın düşmənləri tərəfindən Borçalı azərbaycanlılarının fərqli bir etnos/subetnos kimi tədqim etməsinin qarşını alır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Zəlimxan Yaqubun əsərlərinin janrının dar çərçivəyə sığmadığı, həm lirik, həm də lirik-epik olması ilk növbədə diqqəti cəlb edir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Məsələn, “Əbədiyyət dastanı” poeması tədqiqatçılar tərəfindən elegiya kimi, nəsrlə nəzmin qarışığı şəklində təqdim edilən “Aşıq Hüseyn Saraçlı” əsəri dastan-roman kimi təqdim edilməkdədir.
💡
Sonuç & Katkı:Bü “bədii körpü” dövlət sərhədlərinin məhdudlarını aşır, xalqımızın düşmənləri tərəfindən Borçalı azərbaycanlılarının fərqli bir etnos/subetnos kimi tədqim etməsinin qarşını alır.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Sosrealizm dövrü · xalq ədəbiyyatı · Gürcüstan ədəbi mühiti

Özet

Zəlimxan Yaqubun əsərlərinin janrının dar çərçivəyə sığmadığı, həm lirik, həm də lirik-epik olması ilk növbədə diqqəti cəlb edir. Məsələn, “Əbədiyyət dastanı” poeması tədqiqatçılar tərəfindən elegiya kimi, nəsrlə nəzmin qarışığı şəklində təqdim edilən “Aşıq Hüseyn Saraçlı” əsəri dastan-roman kimi təqdim edilməkdədir. Z.Yaqubun bədii yaradıcılığının problematikası əsasən, şərti olaraq iki dövrü əhatə edir: Sosrealizm dövrünü əhatə edən ədəbiyyat və Müstəqillik dövrü Azərbaycan ədəbiyyatını. Müxtəlif tarixi dövrlərə aid olan bu bölgüdə də xalq ədəbiyyatına bağlılıq özünü qabarıq şəkildə büruzə verir. Şairin yaradıcılığının problematikasında xalqının tarixi milli mücadiləsini və azadlıq mübarizəsini əks etdirməsi əsas yer tutur. Doğma el-obaya bağlılıq, böyüydüyü doğma Gürcüstanını təbliğ etməsi də geniş yer tutmaqdadır. Qeyd etmək lazımdır ki, bir tərəfdən, sadə bədii dilə xas, lakin mürəkkəb janr formalarına üstünlük verən, o biri tərəfdən kütlə və saray şairlərinin yaradıcılığına xas xüsusiyyətləri özündə əks etdirən Zəlimxan Yaqubun bədii yaradıcılığı Azərbaycan ədəbiyyatında özünəməxsus yer tutur. Xalq poeziyasını, xüsusilə də aşıq poeziyasını müasir poetik düşüncə ilə poetik yaradıcılığında birləşdirmişdir. Şairin yaradıcılığındakı milli kimlik, Vətənə, Ana dilinə bağlılıq, mənəvi bütövlüyün tərənnümü və s. mövzular aktuallığını qorumaqdadır. Zəlimxan Yaqub yaradıcılığı Borçalı azərbaycanlılarının Azərbaycan bədii mühiti ilə birləşdırən “qırmızı körpü”lərindən biridir. Bü “bədii körpü” dövlət sərhədlərinin məhdudlarını aşır, xalqımızın düşmənləri tərəfindən Borçalı azərbaycanlılarının fərqli bir etnos/subetnos kimi tədqim etməsinin qarşını alır.

Abstract

It is primarily noteworthy that Zelimkhan Yaqub’s works do not fit into a narrow genre framework but are both lyrical and lyrical-epic. For example, his poem “Epic of Eternity” is presented by researchers as an elegy, while his work “Aşıg Hüseyin Saraçlı”, which combines prose and verse, is presented as an epic novel. The subject matter of Zelimkhan Yaqub’s literary work can be conditionally divided into two periods: the period of Socialist Realism and the independence period of Azerbaijani literature. In this division, which is based on different historical periods, attachment to folk literature is clearly manifested. The main theme of the poet’s work is the reflection of his people’s national and freedom struggles. Attachment to his native land and people, as well as the promotion of his native Georgia, also occupies an important place. It should also be noted that Zelimkhan Yaqub’s literary work, which is marked, on the one hand, by simple artistic language and a preference for complex genre forms and, on the other hand, by features characteristic of folk and court poetry, occupies a unique place in Azerbaijani literature. Zelimkhan Yaqub’s literary work is one of the “red bridges” connecting the Azerbaijanis of Borchali to the Azerbaijani literary environment. This “artistic bridge” transcends the limits of state borders and prevents the enemies of our people from presenting the Azerbaijanis of Borchali as a distinct ethnic or sub-ethnic group.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Şerifova, S. (2026). ZƏLİMXAN YAQUBUN BƏDİİ YARADICILIĞININ JANR XÜSUSİYYƏTLƏRİ, PROBLEMATİKASI VƏ BƏDİİ DİLİ. Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi (TÜRKLAD), Cilt: 10 Sayı: 1, 9–23. https://doi.org/10.30563/turklad.1845673

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Çobanova, A. (2025). Zəlimxan Yaqub yaradıcılığının poetikası. Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün təqdim edilmiş dissertasiya. Bakı.
  2. Sazla, sözlə çağlayan, daşan şair. (2020). Zəlimxan Yaqubun 70 illik yubileyi münasibətilə mərkəzi kitabxanaların uşaq şöbələri, MKS-nin şəhər, qəsəbə, kənd kitabxana filialları üçün hazırlanmış metodik vəsait. Bakı: F.Köçərli a. Respublika Uşaq Kitabxanası.
  3. Şərifova, S. (2018). Akademik İsa Həbibbəylinin elmi tədqiqatlarının əsas istiqamətləri. S.Şərifova. Klassiklər və müasirlər söz müstəvisində. Bakı, “Elm və təhsil”.
  4. Şərifova, S. (2018). Klassiklər və müasirlər söz müstəvisində. Bakı, “Elm və təhsil”.
  5. Şərifova, S. (2022). Müstəqillik dövrü Azərbaycan ədəbiyyatında Qarabağ mövzusunu əks etdirən əsərlərin janr xüsusiyyəti, problematikası, obrazları və bədii dili. Bakı, “Elm və Təhsil”.
  6. Şərifova, S. (2025). Çanakkale Savaşı'nın Azerbaycan edebiyatındaki sanatsal yansıması. 9. Uluslararası Türklerin Dünyası Sosyal Bilimler Sempozyumu bildirileri. I cild. Ankara.
  7. Yaqub, Z (2006). Suç mənim. Z.Yaqub. Seçilmiş əsərləri. İki cilddə. II cild. Bakı, “Şərq-Qərb”.
  8. Yaqub, Z. (2006). Atatürk köşkündə keçən günlərim. Z.Yayub. Seçilmiş əsərləri. İki cilddə. II cild. Bakı, “Şərq-Qərb”.
  9. Yaqub, Z. (2006). Bakıdan gəlmişəm, Şəhriyar babam. Z.Yaqub. Seçilmiş əsərləri. İki cilddə. II cild. Bakı, “Şərq-Qərb”.
  10. Yaqub, Z. (2006). Borçalı deyilən. Z.Yaqub. Seçilmiş əsərləri. İki cilddə. II cild. Bakı, “Şərq-Qərb”.
  11. Yaqub, Z. (2006). Dəli olmağıma bir addım qalıb. Z.Yaqub. Seçilmiş əsərləri. İki cilddə. II cild. Bakı, “Şərq-Qərb”.
  12. Yaqub, Z. (2006). Göyçə dərdi. Z.Yaqub. Seçilmiş əsərləri. İki cilddə. II cild. Bakı, “Şərq-Qərb”.
  13. Yaqub, Z. (2006). Qoy yatım, yuxudan qaldırma məni. Z.Yaqub. Seçilmiş əsərləri. İki cilddə. II cild. Bakı, “Şərq-Qərb”.
  14. Yaqub, Z. (2006). Seçilmiş əsərləri. II cilddə. I c. Bakı, “Şərq-Qərb”.
  15. Yaqub, Z. (2006). Seçilmiş əsərləri. II cilddə. II c. Bakı, “Şərq-Qərb”.
  16. Yaqub, Z. (2006). Şeirimiz. Z.Yaqub. Seçilmiş əsərləri. İki cilddə. II cild. Bakı, “Şərq-Qərb”.
  17. Yaqub, Z. (2011). Biz niyə sevməyək bir-birimizi. Bakı, “Çaşoğlu”.
  18. Bu gecə yuxuma girmişdi Şuşa. (2026, 16 Ocak). Erişim adresi: https://1905.az/bu-gecə-yuxuma-girmisdi-susa-zəlimxan-yaqub/
  19. “ÇANAQQALA TÜRK MİLLƏTİNİN YENİLMƏZLİK SİMVOLUDUR” – Möhtəşəm qələbədən 107 il ötür. (2026, 16 Ocak). Erişim adresi: https://qafqaz.media/az/canaqqala-turk-milltinin-yenilmzlik-simvoludur-mohtsm-qlbdn-107-il-otur.html