Dergiler / Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi (TÜRKLAD) / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 1

GAGAUZCANIN YAZIM KURALLARI

Gagauz orthography

Sayfa
251–259
Yayın Tarihi
2026-06-20
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Metin, mevcut kuralların dilin ses yapısını genel olarak başarıyla yansıttığını belirtmekle birlikte özellikle birincil uzun ünlüler ve bazı ünsüzlerin gösterimi konusundaki eksikliklere dikkat çekerek bilimsel bir değerlendirme sunmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:"Gagauzcanın Yazım Kuralları" başlıklı çalışma, Gagauz yazı dilinin 19. yüzyıl sonunda V.
📊
Temel Bulgular & Veri:Moşkov’un derlemeleriyle başlayan tarihsel gelişimini ve 1957 yılında Moldova SSC döneminde resmiyet kazanan Kiril alfabesi temelli yazım sistemini detaylandırmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Metin, mevcut kuralların dilin ses yapısını genel olarak başarıyla yansıttığını belirtmekle birlikte özellikle birincil uzun ünlüler ve bazı ünsüzlerin gösterimi konusundaki eksikliklere dikkat çekerek bilimsel bir değerlendirme sunmaktadır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Yazım kuralları · Gagauz yazı dili · dilsel standartlaşma

Özet

"Gagauzcanın Yazım Kuralları" başlıklı çalışma, Gagauz yazı dilinin 19. yüzyıl sonunda V. A. Moşkov’un derlemeleriyle başlayan tarihsel gelişimini ve 1957 yılında Moldova SSC döneminde resmiyet kazanan Kiril alfabesi temelli yazım sistemini detaylandırmaktadır. Komrat ve Çadır-Lunga merkez lehçeleri esas alınarak oluşturulan bu sistem; Gagauz diline özgü sesleri karşılamak için eklenen özel harflerle fonetik, morfolojik ve etimolojik prensipler üzerine inşa edilmiş, Rusça ve Türkçe aracılığıyla giren Arapça-Farsça alıntıların yazım kurallarını standartlaştırmıştır. Metin, mevcut kuralların dilin ses yapısını genel olarak başarıyla yansıttığını belirtmekle birlikte özellikle birincil uzun ünlüler ve bazı ünsüzlerin gösterimi konusundaki eksikliklere dikkat çekerek bilimsel bir değerlendirme sunmaktadır.

Abstract

The work titled "Gagauz Orthography" details the historical development of the Gagauz literary language, which began in the late 19th century with the collections of V. A. Moşkov, and the Cyrillic-based writing system, which gained official status in 1957 during the Moldavian SSR period. Based on the central dialects of Komrat and Çadır-Lunga, this system was built upon phonetic, morphological, and etymological principles, incorporating special characters to represent sounds unique to the Gagauz language. It also standardized the spelling of loanwords that entered the language through Russian and Turkish (including loanwords of Arabic and Persian origin). While the text notes that the current rules generally reflect the language's phonetic structure successfully, it provides a scientific evaluation by highlighting deficiencies, particularly regarding the representation of primary long vowels and certain consonants.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Anonim (2026). GAGAUZCANIN YAZIM KURALLARI. Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi (TÜRKLAD), Cilt: 10 Sayı: 1, 251–259. https://doi.org/10.30563/turklad.1912585

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Dmitriyev, N. K. (1955). Gagauz Dilinde Uzun Ünlüler. Türk Dillerinin Karşılaştırmalı Grameri Üzerine Araştırmalar, Cilt 1. Moskova.
  2. Dmitriyev, N. K. (1962). Gagauz Etütleri. Türk Dillerinin Yapısı. Moskova.
  3. Koltsa, E. K. (1965). Alıntı Kelimelerin Fonetik Adaptasyonu (Gagauz Dili Materyali Temelinde). Limba şi literatura moldovenyaskä, 4, 51–58.
  4. Koltsa, E. K. (1966). Gagauz Dil Ortamında Slavca ve Moldovanca Sözcük Alıntılarının Morfolojik Adaptasyonu. Limba şi literatura moldovenyaskä, 3.
  5. Moşkov, V. A. (1895–1896). Gagauz Metinleri. Arkeoloji, Tarih ve Etnografya Cemiyeti Haberleri, Cilt XIII, Sayı II. Kazan.
  6. Moşkov, V. A. (1904a). Bessarabya Gagauzlarının Ağızları. Türk Boylarının Halk Edebiyatı Örnekleri, Cilt X. St. Petersburg.
  7. Moşkov, V. A. (1904b). Balkan Yarımadası’ndaki Türk Boyları (1903 gezisi raporu). Rus Coğrafya Cemiyeti Haberleri, Cilt III.
  8. Pokrovskaya, L. A. (1964). Gagauz Dilinin Grameri: Fonetik ve Morfoloji. Moskova.
  9. Pokrovskaya, L. A. (1958). Gagauz Dilinin Yazım Kuralları üzerine çalışmalar (ilgili bölümler). Kişinev.
  10. Tanasoğlu, D. N. (1959). Gagauz Dilinin Orfografiya Kuralları. Kişinev.