Dergiler / HAFIZA / 2026 / Cilt: 7 Sayı: 1

Mutaşâbih Lafzî Âyetlerdeki Sarfî Yapıların Belagâtî Analizi" Nâzm Teorisi hakkında Uygulamalı Bir Çalışma

Rhetorical Analysis of Morphological Forms in the Verses of Phonetic Similarity "An Applied Study of the Theory of Composition"

Ömer Alali(ankara yıldırım beyazıt üniversitesi sosyal bilimler enstitüsü)0000-0002-8287-5251
Dergi
HAFIZA
Sayfa
66–79
Yayın Tarihi
2025-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sarf kalıplarının önemi, Abdülkâhir el-Cürcanî'nin Delâilü'l-İ'câz adlı eserinde belirginleşmiş, burada belagatın nazım teorisi açıklanmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Arap dili, köklü bir dil yapısına sahip olup, bir örneğin çok sayıda farklı anlam taşıyan örneklere dönüşmesini sağlar.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu özellikten dolayı "sarf" bilimi ortaya çıkmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Sarf kalıplarının önemi, Abdülkâhir el-Cürcanî'nin Delâilü'l-İ'câz adlı eserinde belirginleşmiş, burada belagatın nazım teorisi açıklanmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Arap Dili · Belagat · Müteşâbih Lafzî

Özet

Arap dili, köklü bir dil yapısına sahip olup, bir örneğin çok sayıda farklı anlam taşıyan örneklere dönüşmesini sağlar. Bu özellikten dolayı "sarf" bilimi ortaya çıkmıştır. Sarf, Arap dilinin temel bilimlerinden biri olup, "nahiv" ile birlikte belagat bilimlerinin temelini oluşturmuştur. Nahiv, kelimenin sonundaki harekeleri inceleyip, kelimenin cümle içindeki ilişkisini belirlerken, sarf, tek bir kelimenin yapısını, harfleri, harekeleri ve sessiz harfleri arasındaki ilişkiyi araştırır. Bu alana büyük bir ilgi gösterilmiş, özellikle sözlükler ve nahiv kitaplarında geniş yer bulmuştur. Daha sonra, sarf bilimi için özel eserler yazılmış ve kökleri güçlenmiş, dalları ise olgunlaşmıştır. Belagatçılar da bu konuya ilgi göstermiş ve sarfın belagat ile olan ilişkisini vurgulamışlardır. Ayrıca anlamın, sarfî yapının değişmesiyle değiştiğini belirterek, özellikle anlamın zor anlaşılabildiği Kuran’daki benzer kelimelerin doğru anlaşılabilmesi için bu yapının incelenmesi gerektiğini ifade etmişlerdir. Sarf kalıplarının önemi, Abdülkâhir el-Cürcanî'nin Delâilü'l-İ'câz adlı eserinde belirginleşmiş, burada belagatın nazım teorisi açıklanmıştır.

Abstract

The Arabic language is distinguished by being a morphological language, where a single model transforms into many examples with different meanings. This feature gave rise to the science of morphology (Sarf), which is one of the fundamental branches of linguistic sciences. Together with its counterpart, syntax "Nahw", morphology forms the primary foundation for the science of rhetoric "Balagha". While syntax studies the movement of the last letter of a word and defines its relation within the structure of speech, morphology examines the issues of a single word, including the relationships between its letters, its vowel markings, and its consonants. Morphology has received great attention since the beginning of linguistic documentation, particularly in dictionaries and syntax books. Later, special works were dedicated to it, solidifying its roots and completing its branches. It has also remained an area of interest for rhetoricians, who have noted its relationship with rhetoric, especially how the meaning changes with the alteration of the morphological structure. This has played an important role in understanding texts, particularly the similar-sounding Qur'anic verses that are difficult to comprehend without referring to their morphological structures. The importance of morphological structures was highlighted by Abd al-Qahir al-Jurjani in his book Delā'il al-I'jāz, where he explained the rhetorical theory of composition.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Alali, Ö. (2025). Mutaşâbih Lafzî Âyetlerdeki Sarfî Yapıların Belagâtî Analizi" Nâzm Teorisi hakkında Uygulamalı Bir Çalışma. HAFIZA, Cilt: 7 Sayı: 1, 66–79. https://doi.org/10.56671/hafizadergisi.1601597

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (3)

  1. Ahmed b. İbrâhîm, el-Hâşimî. Cevâhirü’l-Belâga. thk. Yusuf es-Sumaylî. Beyrut: el-Mektebetü’l-Asriyye, ts. Ahmed, el-Hemlâvî. Şeza’l-Urfi fi Fenni’s-Sarf. Beyrut: Müessesetü’r-Risale, 2013.
  2. Ali b. Muhammed, el-Cürcânî. et-Ta’rifêt. Beyrut: Dârû’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1983.
  3. Ebü’l-Bekâ el-Kefevî, Eyyüb b. Musa. el-Külliyyât. thk. Adnan Derviş. Beyrut: Müessesetü’r-Risale, ts.