Dergiler / İslami İlimler Dergisi / 2026 / Sayı: 42

Bir Şarkiyat Okulu Olarak Fransa Koleji: Le Collège de France-1530

The Collège de France as an Orientalist School: Le Collège de France - 1530

İsmail Metin(Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi)0000-0001-9456-0479
Hakan Temir(TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-4142-6310
Sayfa
15–37
Yayın Tarihi
2026-03-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Dolayısıyla bu çalışmada, Collège de France’ın tarihi, kuruluşu, işleyiş şekli ve faaliyet alanları tanıtıldıktan sonra özellikle bir şarkiyat kurumu olarak görev ve misyonu üzerinde durulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Collège de France, Fransa’daki en eski ve en saygın eğitim kurumlarından biri olarak kabul edilmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Dünya genelinde üniversitelerin öğrenci kabulleri, müfredatları, idari yapılanmaları ve öğrencilere sundukları diploma vb. seçenekleri büyük oranda benzer şekildedir.
💡
Sonuç & Katkı:Dolayısıyla bu çalışmada, Collège de France’ın tarihi, kuruluşu, işleyiş şekli ve faaliyet alanları tanıtıldıktan sonra özellikle bir şarkiyat kurumu olarak görev ve misyonu üzerinde durulmuştur.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tarih · Oryantalizm Çalışmaları · Paris

Özet

Collège de France, Fransa’daki en eski ve en saygın eğitim kurumlarından biri olarak kabul edilmektedir. Dünya genelinde üniversitelerin öğrenci kabulleri, müfredatları, idari yapılanmaları ve öğrencilere sundukları diploma vb. seçenekleri büyük oranda benzer şekildedir. Ancak Collège de France, yaklaşık beş asırdır Fransa’da hizmet veren bir yüksek öğretim kurumu olarak bilinenlerin ötesinde özgün bir yapıya sahiptir. Eğitim-öğretim tarihinde köklü bir kurumdur ve Kral I. François döneminde (1515-1547) tam olarak 24 Mart 1529 tarihinde Paris’te kurulmuştur. Latince yazılmış ve iddialı bir söylem olan “Her şeyi öğretir/Docet omnia” felsefesiyle ortaya çıkan kuruluş, ilk olarak “Kraliyet Okuyucuları Koleji/Collège des lecteurs royaux” adıyla Fransız dilbilimci, kütüphaneci ve hümanist Guillaume Budé’nin (1467-1540) önerisiyle şekillenmiştir. Hizmet vermeye başladığı günden itibaren herkese açık olan bu üniversitenin puan şartı ve müfredat zorunluluğu olmadığı gibi diploma verme gayesi de bulunmaz. Kapılarını her yaştan insana açan Kolej’in görünürdeki ilk amacı Fransız okur-yazarları daha fazla bilinçlendirerek entelektüel vatandaş yetiştirmektir. Sonrasında çağın ihtiyacı olan dil konusuna önem vererek şarkiyatçılığı da ihmal etmeyip Doğu’yla bütünleşmek, ilerleyen safhalarda Doğu’nun kaderini belirlemek ve muhtemelen onun zenginliklerinden mahrum kalmamaktır. Söz konusu amaç doğrultusunda hareket eden Kolej’de kuruluş aşamasında sayısal derslerin yanında Yunanca ve Latince öğretilmiş olsa da bu durum, henüz sadece bir başlangıç adımıdır. 1538 yılına gelindiğinde Arapça ve İbranice okutmanı olarak atanan Guillaume Postel’in (1510-1581) Arapça grameri hazırlaması ile birlikte öğretilen dillerin sayısı artmıştır. Burada Arapça kürsüsünde ders verenler, Kral adına Arapça, Türkçe, Farsça ve Tatarca resmi tercüman olarak da görev yapmışlardır. Böylece Kolej, kurulduğu ilk yıllardan itibaren devlet politikası ve ilmi çevreyle iç içe, yeni öğrenim alanlarını araştıran bir merkez olmuştur. 1587 yılına gelindiğinde Fransız hekim, Arap uzmanı ve diplomat Arnoult de Lisle’nin (1556-1613) çalışma ve çabalarıyla Arapça artık kesin bir şekilde müfredata girmiştir. 1646 yılından sonra Farsa ve Türkçe de müfredata eklenmiştir. Doğu’daki hâkim dil olan Arapça’nın yanında Müslüman ülkelerin yerel dilleri de ihmal edilmemiştir. 19. yüzyılda Fransız sömürgeciliğinin gelişmesiyle birlikte kurum, Oryantalist çalışmaların merkezlerinden birisi olmuştur. Kurumun halka açık bir üniversite oluşu, bunun sağladığı avantajlar ve işleyiş yapısı kabaca bilinmekle birlikte şarkiyat alanındaki hizmetleri Türkçe literatürde çok fazla işlenmemiştir. Dolayısıyla bu çalışmada, Collège de France’ın tarihi, kuruluşu, işleyiş şekli ve faaliyet alanları tanıtıldıktan sonra özellikle bir şarkiyat kurumu olarak görev ve misyonu üzerinde durulmuştur.

Abstract

Collège de France is one of the oldest and most prestigious public educational institutions in France. Worldwide, university admissions, curricula, administrative structures, and the degrees or diplomas offered to students are largely similar. However, a higher education institution that has been serving in France for nearly five centuries possesses a unique structure beyond the conventional. Le Collège de France, located in Paris, is a deeply rooted institution in the history of education and was founded during the reign of King Francis I (1515–1547) on March 24, 1529. Emerging with the Latin and ambitious motto “Docet omnia” (eaches everything), the institution was initially shaped under the name “Collège des lecteurs royaux / College of Royal Readers” upon the proposal of French linguist, librarian, and humanist Guillaume Budé (1467–1540). From the day it began serving, this university has been open to everyone, with no grade requirements, mandatory curriculum, or aim to award degrees. By welcoming people of all ages, the College’s apparent initial goal was to cultivate intellectual citizens by raising awareness among French literates. Subsequently, it emphasized the study of languages needed by the era, while not neglecting Oriental studies, aiming to engage with the East, influence its future, and potentially access its riches. Acting with this goal in mind, although mathematical courses were offered alongside Greek and Latin during the foundation period, this was merely an initial step. By 1538, the number of languages taught increased with the appointment of Guillaume Postel (1510–1581) as instructor of Arabic and Hebrew, preparing an Arabic grammar. Those who taught at the Arabic chair also served as official translators of Arabic, Turkish, Persian, and Tatar on behalf of the King. Thus, from its early years, the College became a center closely intertwined with state policy and the scholarly community, exploring new areas of learning. By 1587, through the work and efforts of French physician, Arabic expert, and diplomat Arnoult de Lisle (1556–1613), Arabic had become a permanent part of the curriculum. After 1646, Persian and Turkish were also added to the curriculum. In addition to Arabic, the dominant language of the East, the local languages of Muslim countries were not neglected. With the expansion of French colonialism in the 19th century, the institution became one of the centers of Orientalist studies. While the College’s status as a public university, its advantages, and operational structure are generally known, its contributions to Oriental studies are scarcely covered in Turkish literature. Therefore, in this study, after introducing the history, foundation, functioning, and areas of activity of the Collège de France, particular attention will be paid to its role and mission as an institution of Oriental studies

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Metin, İ., Temir, H. (2026). Bir Şarkiyat Okulu Olarak Fransa Koleji: Le Collège de France-1530. İslami İlimler Dergisi, Sayı: 42, 15–37. https://doi.org/10.34082/islamiilimler.1836858

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (50)

  1. Akpınar, Turgut. “Antoine Galland”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 13/337-338. İstanbul: TDV Yayınları, 1996.
  2. Albert, Luce Marchal. “La Dédicace Du de Philologia (1532) de Guıllaume Budé”. Bibliothèque d’Humanisme et Renaissance 67/1 (2005), 109-120.
  3. Ali, Amjad. “Antoine Isaac Silvestre de Sacy (1758-1838)”. Bulletin of the Institute of Islamic Studies 8-9 (1964), 31-48.
  4. Arıkan, Zeki. “Postel, Guillaume (Wilhelm)”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 34/333-334. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2007.
  5. Assis, André Koch Torres - Chaib, J. P. M. C. Ampère’s Electrodynamics. Canada: C. Roy Keys, 2015.
  6. Aydın, Cengiz - Görgün, Tahsin. “d’Herbelot, Barthélemy de Molainville”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 17/219-220. İstanbul: TDV Yayınları, 1998.
  7. Bilici, Faruk. “Ernest Renan”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 34/568-571. TDV Yayınları, 2007.
  8. Bilici, Faruk. “Louis Massignon”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 28/100-103. Ankara: TDV Yayınları, 2003.
  9. Bordonove, Georges. Louis XV Le Bien-Aimé. Paris: Pygmalion, 2013.
  10. Bourdieu, Pierre. Devlet Üzerine, College de France Dersleri (1989-1992). çev. Aslı Sümer. İstanbul: İletişim Yayınları, 2020.
  11. Calvet, Louis-Jean. “Antoine Meillet, la politique linguistique et l’Europe: les mains sales”. Plurilinguismes, 5 (1993).
  12. CdF, Collège de France. “Bibliothèques et archives”. Erişim 11 Kasım 2025. https://www.college-de-france.fr/fr/bibliotheques-et-archives
  13. CdF, Collège de France. “Brochure institutionnelle 2024”. Erişim 19 Kasım 2023. https://www.college-de-france.fr/sites/default/files/media/document/2024-09/Brochure-institutionnelle-2024-VF-planches.pdf
  14. CdF, Collège de France. “Enseigner la recherche en train de se faire”. Erişim 12 Kasım 2025. https://www.college-de-france.fr/fr
  15. CdF, Collège de France. “Henri Bergson”. Erişim 21 Aralık 2025. https://www.college-de-france.fr/en/chair/henri-bergson-modern-philosophy-statutory-chair/biography
  16. CdF, Collège de France. “Le Collège de France aujourd’hui”. Erişim 11 Kasım 2025. https://www.college-de-france.fr/fr/le-college/le-college-de-france-aujourd-hui
  17. CdF, Collège de France. “Toutes les chaires”. Erişim 12 Kasım 2025. https://www.college-de-france.fr/fr/le-college/toutes-les-chaires
  18. Centre V.L. Saulnier. Étienne Pasquier et ses Recherches de la France. Paris: Presses de l’École Normale Supérieure, 1991.
  19. Charle, Christophe - Telkès, Eva. Les professeurs du Collège de France-Dictionnaire biographique 1901-1939. Paris: Institut national de recherche pédagogique, 1988.
  20. Collège de France. “Guide du lecteur des bibliothèques”. Paris, 1999.
  21. Compagnon, Antoine vd. Le Collège de France Cinq siècles de libre recherche. Paris: Gallimard, 2015.
  22. Corvol, Pierre. “Le Collège de France, une institution d’exception”. Bulletin de l’Académie Nationale de Médecine 197/3 (2013), 763-767.
  23. CU, Columbia University. “Eldem, Edhem”. Erişim 21 Aralık 2025. https://history.columbia.edu/person/eldem-edhem/
  24. Dehérain, Henri. “Silvestre de Sacy et ses correspondants”. Extrait du Journal des Savants 1914- 1919, 1919. Du Vair, Guillaume. Le Collège royal de France. Paris: Macé Bovillette, 1944.
  25. EB, Britannica. “Sylvain Lévi”. Erişim 21 Aralık 2025. https://www.britannica.com/biography/Sylvain-Levi
  26. Eribon, Didier. Michel Foucault. çev. Betsy Wing. Cambridge: Harvard University Press, 1992.
  27. Gadoffre, Gilbert. La Révolution Culturelle Dans la France des Humanistes. Cenevre: Droz, 1997.
  28. Gasnault, Pierre. Guillaume Budé. Paris: Bibliothèqve Nationale, 1968.
  29. Goujet, Claude Pierre. Mémoire historique et littéraire sur le Collège Royal de France. Paris: Augustin-Martin Lottin, 1758.
  30. Hugo, Victor. Œuvres Poétiques. ed. Pierre Albouy. Paris: Gallimard, 1964.
  31. Josefowicz, Diane Greco. “An Early Essay by Jean-François Champollion”. The Allure of the Ancient. 375-395. Leiden: Brill, 2022.
  32. Kallek, Cengiz. “Barbier de Meynard, Casimir Adrien”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 5/68-69. İstanbul: TDV Yayınları, 1992.
  33. Kavas, Ahmet. “Geçmişten Günümüze Fransız Şarkiyatçılığı ve Kurumları”. Oryantalizmi Yeniden Okumak Batı’da İslâm Çalışmaları Sempozyumu. 109-147. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2002.
  34. La Garanderie, Marie-Madeleine de. “Guillaume Bude, a Philosopher of Culture”. The Sixteenth Century Journal 19/3 (1988), 379-388.
  35. Leclant, M. Jean. “Discours”. Institut de France (Célébration du bicentenaire de l’École des Langues orientales) 1 (1995), 3-7.
  36. Lefranc, Abel. Histoire du Collège de France depuis son origine jusqu’à la fin du Premier. Paris: Hachette, 1893.
  37. Lefranc, M. Abel vd. Le Collège de France, 1530-1930. Paris: Presses universitaires de France, 1932.
  38. Mantran, Robert. “Fransa’da Türk İncelemeleri ve Türk tarihi Üzerine Araştırmalar”. Belleten 47/187 (1983), 869-876.
  39. Moubarac, Youakim. Verse et controverse. Paris: Beauchesne, 1971.
  40. NP, The Nobel Prize. “Nobel Prize in Chemistry 1935”. Erişim 21 Aralık 2025. https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1935/joliot-curie/biographical/
  41. Özaydın, Abdülkerim. “Caussin de Perceval, Armand Pierre”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 7/170. İstanbul: TDV Yayınları, 1993.
  42. Pouillon, François. “Enquêtes dans la bibliographie de Jacques Berque. Parcours d’histoire sociale”. Revue du monde musulman et de la Méditerranée n°83-84 (1997), 9-201.
  43. Riccardi, Theodore. “Sylvain Levi: The History of Nepal”. Jr. Kailash: A Journal of Himalayan Studies 3/1 (1975), 5-59.
  44. Rodinson, Maxime. Batıyı Büyüleyen İslâm. çev. Cemil Meriç. İstanbul: Pınar Yayınları, 1983.
  45. Said, Edward W. Orientalism. New York: Vintage Books A Division of Random House, 1979.
  46. Said, Edward W. Şarkiyatçılık, Batı’nın Şark Anlayışları. çev. Berna Ülner. İstanbul: Metis Yayınları, 2008.
  47. Sironval, Margaret. Éléments pour une biographie d’André Miquel. Lyon: MOM Éditions, 2001.
  48. Şeyban, Lütfi. Reconquista: Endülüs'te Müslüman-Hıristiyan İlişkileri. İstanbul: İz Yayıncılık, 2007.
  49. Temir, Hakan-Metin, İsmail. “Determination of the Establishment, Development and Activity Areas of the French Institute of Oriental Studies Inalco”. Cumhuriyet Theology Journal 27/3 (2023), 786-808. https://doi.org/10.18505/cuid.1344031.
  50. Voss, Susan M. “Claude Levi-Strauss: The Man and His Works”. The Nebraska Anthropologist 3 (1977), 21-38.