Dergiler / Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 13 Sayı: Din, Barış ve Çatışma Çözümü Özel Sayı

Kimin Hayatı Yas Tutulmaya Değer? Filistin-Ukrayna Bağlamında Yas Tutulabilirlik Hiyerarşisi, Teo-Politik Mekanizmalar ve Seçici Empati: Karşılaştırmalı Bir Sosyolojik Analiz

Whose Life is Grievable? The Hierarchy of Grievability, Theo-Political Mechanisms, and Selective Empathy in the Palestine-Ukraine Context: A Comparative Sociological Analysis

Muhammed Babacan(ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-8845-4677
Sayfa
78–96
Yayın Tarihi
2026-05-15
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, uluslararası hukukun tanınan özneleri korumak için seçici bir şekilde işlerlik kazandığını, ancak marjinalleştirilmiş olanları kalıcı bir istisna haline terk ettiğini ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Batı'nın Ukrayna ve Gazze işgallerine yönelik sergilediği farklı tutumlar, günümüz ahlaki zeminindeki derin tutarsızlığı ortaya çıkarmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu makale, bazı hayatları “değerli kurbanlar” olarak kutsayan, diğerlerini “çıplak hayat” statüsüne mahkûm eden sosyo-söylemsel ve teo-politik mekanizmaları sorgulayarak modern şiddetin tamamen seküler olmaktan ziyade sekülerleşmiş hayatta kalma teolojileriyle temelden iç içe olduğunu öne sürmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, uluslararası hukukun tanınan özneleri korumak için seçici bir şekilde işlerlik kazandığını, ancak marjinalleştirilmiş olanları kalıcı bir istisna haline terk ettiğini ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Din Sosyolojisi · Yas Tutulabilirlik · Seçici Empati

Özet

Batı'nın Ukrayna ve Gazze işgallerine yönelik sergilediği farklı tutumlar, günümüz ahlaki zeminindeki derin tutarsızlığı ortaya çıkarmaktadır. Söz konusu çifte standart, acının derecelendirildiği, yas tutulabilirlik hiyerarşisinin görünüşte sistematik mekanizmalar tarafından belirlendiği bir dünya inşa etmektedir. Evrensel insanlık onuru kavramı, bu ayrımcı bakış açısı karşısında hükümsüz kalmaktadır. Bu makale, bazı hayatları “değerli kurbanlar” olarak kutsayan, diğerlerini “çıplak hayat” statüsüne mahkûm eden sosyo-söylemsel ve teo-politik mekanizmaları sorgulayarak modern şiddetin tamamen seküler olmaktan ziyade sekülerleşmiş hayatta kalma teolojileriyle temelden iç içe olduğunu öne sürmektedir. Bu bağlamda, Rusya'nın “Russkiy Mir doktrini” ve İsrail'in “Amalek buyruğu”, etik kısıtlamaları aşarak kurumsallaşmış yıkımı teolojik bir buyruğa dönüştüren simetrik iktidar aygıtları olarak ortaya çıkmaktadır. İndirgemeci bir eşdeğerlikten kaçınmak amacıyla bu vakaların derin maddi farklılıkları da vurgulanmaktadır. Rusya örneği post-emperyal bir rövanşizmi yansıtırken, İsrail bağlamı yerleşimci-sömürgeciliğin ve demografik mühendisliğin yapısal dinamiklerine dayanmaktadır. Analiz, yapısal ırkçılığın yaşam ve ölüm üzerinde nasıl belirleyici bir rol oynadığını ve gruplar arası farklılaşan bir erken ölüm kırılganlığı yarattığını ortaya koymak amacıyla yas tutulabilirlik, dost/düşman ayrımı ve biyopolitika kavramlarını sentezlemektedir. Bahsi geçen biyopolitik süreç, kimin hayatta kalmasının mutlak bir zorunluluk olduğuna ve kimin yok edilmesinin meşru görüldüğüne karar verir. Ayrıca çalışma, medeniyetçilik ve istisna hali kavramlarından hareketle, belirli toplulukların hukukun koruyucu kalkanından dışlanırken onun şiddetine nasıl açık hale getirildiğini ortaya koymaktadır. Medyadaki söylemsel sınırları ve seçici hafızayı görünür kılmak için Batı'nın örtük biçimde beyaz Hristiyan normlarıyla şekillenen kimlik inşası da propaganda modelleri eşliğinde eleştirel bir okumaya tabi tutulmaktadır. Metodolojik düzlemde Karşılaştırmalı Eleştirel Söylem Analizi'ni (KESA) seyirci sosyolojisi ekseninde teo-politik bir soykütük okumasıyla bütünleştiren makale hem Rusya'nın hem de İsrail'in, toprakları kutsal mekanlara ve düşmanları “insan hayvanlar”a dönüştürmek için dini anlatıları nasıl seferber ettiğine dair yapısal bir simetriyi ortaya koyar. Buna karşılık, Batı’nın bu kurbanları temsil biçiminde radikal bir asimetri söz konusudur. Ukraynalılar karmaşık iç yaşamlarıyla tasvir edilerek “epidermal vatandaşlıktan” faydalanırken, Filistinliler ayırt edilemez bir kitleye indirgenmekte ya da antiseptik bir habercilikle sunulmaktadır. Pasifleştirme ve istatistiksel verilere indirgeme gibi dilsel araçlarla işleyen bu hesaplanmış strateji, sadece teknik bir haber dili tercihi olmanın ötesine geçerek kurbanın insan olma vasfını ve failliğini elinden almaktadır. Böylelikle olası bir kamusal öfkeyi ve ahlaki hesap verebilirlik mekanizmalarını daha baştan etkisizleştirmektedir. Jürgen Habermas gibi önde gelen entelektüellerin sergilediği seçici empati, Aydınlanma'nın doğuştan gelen onur vaadinin çöktüğünü işaret eder. Elde edilen bulgular, uluslararası hukukun tanınan özneleri korumak için seçici bir şekilde işlerlik kazandığını, ancak marjinalleştirilmiş olanları kalıcı bir istisna haline terk ettiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak insanlığın yas tutulabilir ve yas tutulamaz özneler olarak sınıflandırılması, çağdaş küresel siyasetin temel şiddet biçimlerinden birini oluşturmaktadır. Bu hiyerarşi sorgulanmadığı ve Filistinliler insan-hayvan ayrımı merceğinden algılandığı sürece Holokost sonrası benimsenen “Bir Daha Asla” sloganı ahlaki bir zorunluluk değil, devlet tarafından meşrulaştırılan yıkımı perdeleyen retorik bir ifadeye dönüşür. Bu eşitsizliği ele almak ise yası araçsallaştırarak bir tahakküm aygıtı kılan sekülerleşmiş teolojilere meydan okumayı gerektirir.

Abstract

The explicit difference in the West's reactions to the Russian invasion of Ukraine and the Israeli occupation of Gaza reveals a profound inconsistency in the contemporary moral landscape. Such a double standard constructs a world where suffering is graded and where the hierarchy of grievability is seemingly determined by systematic mechanisms. The concept of universal human dignity becomes ineffective in the face of this discriminatory perspective. By interrogating the socio-discursive and theo-political mechanisms that elevate some lives to “worthy victims” while condemning others to “bare life”, this article argues that modern violence is fundamentally intertwined with secularized survival theologies rather than being purely secular. In this sense, Russia’s “Russkiy Mir doctrine” and Israel’s “Amalek decree” emerge as symmetrical power apparatuses, transforming institutionalized destruction into a theological commandment by bypassing ethical constraints. To avoid a reductionist equivalence, we must acknowledge the profound material divergence between these cases. While the Russian case reflects post-imperial revanchism, the Israeli context is rooted in the structural dynamics of settler-colonialism and demographic engineering. The analysis synthesizes the concepts of grievability, the friend/enemy distinction, and biopolitics to expose how structural racism functions as a determinant of life and death, creating a group-differentiated vulnerability to premature death. This biopolitical process determines whose survival is an absolute necessity and whose erasure is permissible. Furthermore, by employing the frameworks of civilizationalism and the state of exception, the study elucidates how certain populations are excluded from legal protection while remaining subjected to its violence. The West’s identity construction, often implicitly defined by White Christian norms, is also critically examined alongside media propaganda models to highlight discursive boundaries and selective memory. Methodologically bridging Comparative Critical Discourse Analysis (CCDA) with a theo-political genealogy within the sociology of the spectator, the article uncovers a structural symmetry in how both Russia and Israel mobilise religious narratives to transform territories into sacred spaces and enemies into “human-animals”. Conversely, a radical asymmetry exists in the Western representation of their victims. While Ukrainians benefit from “epidermal citizenship”, portrayed with complex inner lives, Palestinians are reduced to an indistinguishable mass or described through antiseptic reporting. Operating through linguistic tools such as passivization and statistical reduction, this calculated strategy extends beyond a mere technical choice of reporting. It strips the victims of their humanity and agency, thereby preemptively paralyzing potential public outrage and mechanisms of moral accountability. The selective empathy exhibited by prominent intellectuals like Jürgen Habermas marks a collapse of the Enlightenment’s promise of inherent dignity. The findings reveal that international law is selectively activated to protect recognized subjects while abandoning the marginalized to a permanent state of exception. Consequently, the stratification of humanity into grievable and ungrievable subjects constitutes one of the fundamental forms of violence in contemporary global politics. As long as this hierarchy remains unquestioned and Palestinians are reduced to a human-animal distinction, the post-Holocaust pledge of “Never Again” functions not as a moral imperative, but as a rhetorical facade for state-legitimized destruction. Addressing this disparity requires challenging the secularized theologies that weaponize grief as an instrument of dominance.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Babacan, M. (2026). Kimin Hayatı Yas Tutulmaya Değer? Filistin-Ukrayna Bağlamında Yas Tutulabilirlik Hiyerarşisi, Teo-Politik Mekanizmalar ve Seçici Empati: Karşılaştırmalı Bir Sosyolojik Analiz. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 13 Sayı: Din, Barış ve Çatışma Çözümü Özel Sayı, 78–96. https://doi.org/10.51702/esoguifd.1878365

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (58)

  1. Agamben, Giorgio. Homo Sacer: Soverign Power and Bare Life. Stanford: Stanford University Press, 1998.
  2. Alaqad, Mohammed H. – Benelhadj, Fatma – Hashim, Haida Umiera. “Framing Resistance: Western Discourse, Double Standards, and the Dehumanization of Palestinians”. The International Journal of Palestine Studies 1/1 (July 2025): 1-22.
  3. Al Jazeera Staff. “‘Double Standards’: Western Coverage of Ukraine War Criticised”. Al Jazeera (February 27, 2022). Accessed December 22, 2025. https://www.aljazeera.com/news/2022/2/27/western-media-coverage-ukraine-russia-invasion-criticism
  4. Aktas, Alperen. “FACTBOX - Ukraine and Gaza wars compared”. Anadolu Agency (October 6, 2025). Accessed December 8, 2025. https://www.aa.com.tr/en/middle-east/factbox-ukraine-and-gaza-wars-compared/3709083
  5. Andrews, Naomi J. “Selective Empathy: Workers, Colonial Subjects, and the Affective Politics of French Romantic Socialism”. French Politics, Culture & Society 36/1 (Spring 2018): 1-25. https://doi.org/10.3167/fpcs.2018.360101
  6. Appleby, R. Scott. The Ambivalence of the Sacred: Religion, Violence, and Reconciliation. Lanham: Rowman & Littlefield Publishers, 2000.
  7. Aydınalp, Halil. “İntihar Eylemlerinde Dinin Anlamı ve Sınırları”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 37/2 (2009): 129-146.
  8. Azzam, Abed. “‘Blot Out the Memory of Amalek from Under Heaven’: The Gaza Genocide and the Political Theological Legacy of the Biblical Amalek”. Analyse & Kritik 47/2 (2025): 407-425. https://doi.org/10.1515/auk-2025-2018
  9. Bacon, Edwin. “Metaphysical War? – Patriarch Kirill and Multi-Level Information Engagement Around the War in Ukraine”. Political Theology (October 13, 2025). https://doi.org/10.1080/1462317X.2025.2573609
  10. Bayoumi, Moustafa. “They are ‘Civilised’ and ‘Look Like Us’: The Racist Coverage of Ukraine”. The Guardian (March 2, 2022). Accessed December 19, 2025. https://www.theguardian.com/commentisfree/2022/mar/02/civilised-european-look-like-us-racist-coverage-ukraine
  11. Boltanski, Luc. Distant Suffering: Morality, Media and Politics. Trans. Graham Burchell. Cambridge: Cambridge University Press, 1999.
  12. Bradley, Arthur - Cerella, Antonio. “The Future of Political Theology and the Legacy of Carl Schmitt”. Journal for Cultural Research 20/3 (2016): 205-216. https://doi.org/10.1080/14797585.2016.1141837
  13. Brubaker, Rogers. Religious Dimensions of Political Conflict and Violence. San Domenico di Fiesole: European University Institute, 2016.
  14. Brubaker, Rogers. “Between Nationalism and Civilizationism: The European Populist Moment in Comparative Perspective”. Ethnic and Racial Studies 40/8 (2017): 1191-1226. https://doi.org/10.1080/01419870.2017.1294700
  15. Butler, Judith. Frames of War: When Is Life Grievable? London - New York: Verso, 2009.
  16. Cesari, Jocelyne. “Religion and Politics: What Does God Have to Do with It?”. Religion and Violence. ed. John L. Esposito. Basel: MDPI, 2016, 1-15.
  17. Chomsky, Noam. Hopes and Prospects. Chicago: Haymarket Books, 2010.
  18. De Vogli, Roberto. Selective Empathy: The West through the Gaze of Gaza. Leiden: Brill, 2026.
  19. Deitelholf, Nicole – Forst, Rainer – Günther, Klaus - Habermas, Jürgen. “Principles of solidarity. A statement”. Normative Orders (November 13, 2023). Accessed December 22, 2025. https://normativeorders.net/en/news/principles-of-solidarity-a-statement/
  20. Ersen, Enes T. “Ukraine-Russia war shows EU's hypocritical stance on refugees”. Anadolu Agency (September 14, 2022). Accessed December 20, 2025. https://www.aa.com.tr/en/russia-ukraine-war/ukraine-russia-war-shows-eus-hypocritical-stance-on-refugees/2684884
  21. Euro-Med Human Rights Monitor. “Europe’s Official, Media Handling of Ukrainian Crisis Exposes Deep-Rooted, Racist Policy against Non-Europeans”. Euro-Med Human Rights Monitor (March 1, 2022). Accessed December 20, 2025. https://euromedmonitor.org/en/article/4934/Europe%27s-official,-media-handling-of-Ukrainian-crisis-exposes-deep-rooted,-racist-policy-against-non-Europeans
  22. Fairclough, Norman L. Media Discourse. London: Arnold, 1995.
  23. Fassin, Didier. “The Rhetoric of Denial: Contribution to an Archive of the Debate about Mass Violence in Gaza”. Journal of Genocide Research (February 5, 2024). https://doi.org/10.1080/14623528.2024.2308941
  24. Foucault, Michel. ”Society Must Be Defended”: Lectures at the Collège de France, 1975-1976. ed. Mauro Bertani – Alessandro Fontana. trans. David Macey. New York: Picador, 2003.
  25. Ghabra, Haneen Shafeeq. “'This Isn’t a Place Like Iraq or Afghanistan': Coverage of the Russian Invasion of Ukraine and the Middle Eastern Other”. Critical Studies in Media Communication 41/5 (2024): 425-436. https://doi.org/10.1080/15295036.2024.2398187
  26. Gilmore, Ruth Wilson. Golden Gulag: Prisons, Surplus, Crisis, and Opposition in Globalizing California. Berkeley: University of California Press, 2007.
  27. Grimm, Jannis J. – Könneker, Justus M. – Salehi, Mariam. “Hierarchies in Death: Coverage of Palestinian and Israeli Victims in the Context of October 7 and the War on Gaza”. Peacebuilding (October 4, 2025). https://doi.org/10.1080/21647259.2025.2569080
  28. Güngör, Özcan. İsrail’in Teo-Politiği Vadedilmiş Topraklar. DBY Yayınları, 2024.
  29. Habermas, Jürgen. “Europe’s Mistake”. Granta (July 23, 2023). Accessed December 22, 2025. https://granta.com/europes-mistake/
  30. Haynes, Jeffrey. “Introduction: Religion, Nationalism and Religious Nationalism”. The Routledge Handbook of Religion and Nationalism. ed. Jeffrey Haynes. London: Routledge, 2026, 19-30.
  31. Herman, Edward S. - Chomsky, Noam. Manufacturing Consent: The Political Economy of the Mass Media. New York: Pantheon Books, 1988.
  32. Hedges, Chris. “The Chris Hedges Report: Ukraine and the ‘Worthy’ and ‘Unworthy’ Victims of War”. The Real News Network (April 22, 2022). Accessed December 18, 2025. The Chris Hedges Report: Ukraine and the 'worthy' and 'unworthy' victims of war.
  33. Horsfjord, Vebjørn L. “Patriarch and Patriot: History in Patriarch Kirill’s Sermons in the First Year of the Full-Scale War in Ukraine”. Religion, State & Society 52/4 (2024): 367-382. https://doi.org/10.1080/09637494.2024.2353417
  34. Högback, Freja – Karhu, Sanna – Kauppinen, Lumi – Ääri, Helinä. “Unmasking The State of Israel’s Genocidal Tactics: Insights on Dehumanization, Anmalization, and Veganwashing. Eläimiksi” (November 21, 2023). Accessed December 20, 2025. Unmasking the State of Israel’s Genocidal Tactics: Insights on Dehumanization, Animalization, and Veganwashing -.
  35. ICJ, International Commission of Jurists. “United States/Palestine: The United States must cancel sanctions against leading Palestinian NGOs and ICC personnel”. (September 6, 2025). Accessed April 4, 2026. https://www.icj.org/resource-region/middle-east-and-north-africa/palestine/
  36. James, Paul. “Is it Genocide? Gaza, Ukraine, and Other Crimes Against Humanity”. Bioethical Inquiry 22 (2025): 37-45. https://doi.org/10.1007/s11673-024-10411-6
  37. Johnson, Adam. “Coverage of Gaza War in the New York Times and Other Major Newspapers Heavily Favored Israel, Analysis Shows”. The Intercept (January 9, 2024). Accessed December 22, 2025. https://theintercept.com/2024/01/09/newspapers-israel-palestine-bias-new-york-times/
  38. Juergensmeyer, Mark. “Entering the Mindset of Violent Religious Activists”. Religion and Violence. ed. John L. Esposito. 153-160. Basel: MDPI, 2016.
  39. Kim, Woochul. “Stereotypes of Muslim Refugees and New Depictions of Ukrainian Displaced People from Gender and Racial Perspectives”. Media, War & Conflict (2025): 1-20.
  40. Kuzio, Taras – Wawrzonek, Michał. Russia’s War on Ukraine: The Four Roots of Putin’s Invasion. Cambridge: Cambridge University Press, 2026.
  41. Levy, Yagil. “Dehumanization of Disregard: The Case of Gaza”. Middle East Policy 32 (2025): 3-15.
  42. Maalej, Zouheir A. - Zibin, Aseel. “Metaphors They Kill by: Dehumanization of Palestinians by Israeli Officials and Sympathizers”. International Journal of Arabic-English Studies 25/1 (2025): 1-21. https://doi.org/10.33806/ijaes.v25i1.693
  43. Mayaleh, Asala – Hamamra, Bilal – Gould, Rebecca Ruth. “The Hierarchy of Victims: Media Coverage and the Limits of Euro-American Solidarity”. Journal of Intercultural Studies 46/1 (2025): 172-190. https://doi.org/10.1080/07256868.2024.2374557
  44. Mehla, Akshra - Mehla, Lakshay. “The Palestinian Homo Sacer: Examining the Disparity Towards Casualties of Israel/Palestine and Russia/Ukraine Wars”. Media Asia (July 2025): 1-9. https://doi.org/10.1080/01296612.2025.2534811
  45. Meienberger, Alexander. “The Concept of the “Russkiy Mir”: History of the Concept and Ukraine”. Euxeinos 13/35 (2023): 15-29. https://doi.org/10.55337/35.QLPT4607
  46. Menefee, Maisha. “American Bias in Political Journalism: Via the Israel-Hamas War and the Russo-Ukrainian War”. MUNDI 4/1 (2025): 162-176.
  47. Midlarsky, Manus I. “Origins and Consequences of Extremist Religious Zionist Settlements on the West Bank”. Religions 16 (2025): 1-15.
  48. MFA, Israel Ministry of Foreign Affairs. “Statement by PM Netanyahu”. (October 2023). Accessed April 4, 2026. https://www.gov.il/en/pages/statement-by-pm-netanyahu-28-oct-2023
  49. Omer, Atalia. “Turning Palestine into a Terra Nullius: On Amalek and 'Miracles'“. Journal of Genocide Research (May 2025): 1-23. https://doi.org/10.1080/14623528.2025.2504737
  50. Orzechowski, Marcin. “Russkiy Mir (Russian World): An Exemplification of All-Russian Nationalism. The Strategy of Neo-Imperial Expansionism of the Russian Federation in Regional and Global Dimensions”. Polish Political Science Yearbook 53/3 (2024): 21-34.
  51. Putin, Vladimir. “On the Historical Unity of Russians and Ukrainians”. Official Internet Resources of the President of Russia (July 12, 2021). Accessed April 4, 2026. http://en.kremlin.ru/events/president/news/66181
  52. Rancière, Jacques. The Politics of Aesthetics: The Distribution of the Sensible. trans. Gabriel Rockhill. London: Continuum, 2004.
  53. Shalhoub-Kevorkian, Nadera. “Sacralized Politics: The Case of Occupied East Jerusalem”. When Politics are Sacralized: Comparative Perspectives on Religious Claims and Nationalism. ed. Nadim N. Rouhana – Nadera Shalhoub-Kevorkian. 134-158. Cambridge: Cambridge University Press, 2021.
  54. Sweida-Metwally, Samir. “Islamophobia: The Discursive Apparatus of Israel’s Genocide in Gaza, Palestine”. Critical Sociology (2025): 1-25.
  55. Vancauwenberghe, Nadja. “Why won’t my German friends and colleagues speak up against Israel’s war crimes in Gaza?”. The Left Berlin (December 09, 2025). Accessed December 28, 2025. https://theleftberlin.com/taz-war-crimes-gaza/
  56. Van Dijk, Teun A. “Critical Discourse Analysis and Nominalization: Problem or Pseudo-Problem?”. Discourse & Society. 19/6 (2008): 821-828.
  57. Weckman, Albert. “Wartime Solidarity and Sense of Belonging to Europe: Public Support for Military Aid to NATO Allies under Attack”. European Security (October 22, 2025): 1-21. https://doi.org/10.1080/09662839.2025.2560406
  58. Zhdanova, Natalia. “From the Pulpit to the Propaganda Machine: Tracing the Russian Orthodox Church’s Role in Putin’s War”. Reuters Institute for the Study of Journalism (February 6, 2024). Accessed December 10, 2025. https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/pulpit-propaganda-machine-tracing-russian-orthodox-churchs-role-putins-war