Dergiler / Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi / 2024 / Sayı: 54

Muhammed Fevzi Bâtûmî’nin Zikir ile İlgili Görüşleri

Muhammed Fevzi Bâtûmî's Views on Dhikr

Tuğba Görgün(Artvin Çoruh Üniversitesi)0000-0002-2374-6855
Sayfa
177–197
Yayın Tarihi
2024-12-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada Muhammed Fevzi Efendi’nin zikir ile ilgili görüşleri; zikir, zikrin âdâbları, kelime-i tevhid zikri, hatm-i hâcegân başlıkları altında incelenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Nakşibendi-Hâlidî meşâyihinden olan Muhammed Fevzi Bâtûmî (ö.1953), Ahmed Ziyâeddîn Gümüşhânevî (ö.1813-1894)’nin halifelerinden olan Şeyh Ömer Ziyâeddîn Dağıstânî (ö.1850-1920)’den icâzet alarak halifesi olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Üstadından icazeti 1921’li yıllarda almasına müteakip Eyüp’te bulunan Hacı Ali Tekkesi’nde irşad faaliyetleri yürütmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada Muhammed Fevzi Efendi’nin zikir ile ilgili görüşleri; zikir, zikrin âdâbları, kelime-i tevhid zikri, hatm-i hâcegân başlıkları altında incelenmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tasavvuf · Nakşibendîyye · Muhammed Fevzi Bâtûmî

Özet

Nakşibendi-Hâlidî meşâyihinden olan Muhammed Fevzi Bâtûmî (ö.1953), Ahmed Ziyâeddîn Gümüşhânevî (ö.1813-1894)’nin halifelerinden olan Şeyh Ömer Ziyâeddîn Dağıstânî (ö.1850-1920)’den icâzet alarak halifesi olmuştur. Üstadından icazeti 1921’li yıllarda almasına müteakip Eyüp’te bulunan Hacı Ali Tekkesi’nde irşad faaliyetleri yürütmüştür. Muhammed Fevzi Efendi, birçok Osmanlı meşâyıhi ve ârifleri gibi fazla tanınmayan manevî değerlerimizden biridir. Bâtûmî, Hulâsatu’t-Tasavvuf adlı eserinde tasavvufu “ilâhi ahlaklarla ahlaklanmak, kulluk sıfatlarıyla muttasıf olmak” olarak tanımlamaktadır. Bâtûmî eserinde müellif sûfîlerin şeriata bağlılıklarını yansıtan söz ve davranışlarına geniş yer verir. Zikirden maksadın zikredileni huzuru kalp ile zikretmek olduğunu ifade eden Muhammed Fevzi Efendi kişinin kurtuluşa ermesinin ancak Hak Teâlâ’yı çokça zikrederek mümkün olabileceğini ifade eder. İnsan zikir için uygun yer ve zaman aramaması gerektiğini ifade eden Bâtûmî, zikrin insanı faydası olmayan şeylerle vaktini zayi etmekten koruduğunu ifade eder. Ona göre insan gerek dili gerekse kalbi ile Hakk’ı zikredebilir. Bâtûmî, konuyu ele alırken zikrin anlamını ve uygulama yönünü işlemiştir. Bu çalışmada Muhammed Fevzi Efendi’nin zikir ile ilgili görüşleri; zikir, zikrin âdâbları, kelime-i tevhid zikri, hatm-i hâcegân başlıkları altında incelenmiştir.

Abstract

Muhammed Fevzi Bātūmī (d. 1953), a Naqshbandī-Khālidī shaikh, became a caliph after receiving his ijazah (licence) from Shaikh Ziyāeddīn Gümüşhānevī (1813-1894), one of the caliphs of Ömer Ziyāeddīn Dağıstānī (1850-1920). After receiving the ijazah from his master, in 1921, he carried out irshad (guidance) practices at Hacı Ali Tekke in the Eyüp district of İstanbul. Bātūmī is a spiritual figure who, like many of the Ottoman shaikhs and sages, is not well known. In his work Hulāsat al-Tasawwuf, Bātūmī defines Sufism as “to be clothed with divine morals and to be embodied with the attributes of servitude.” In his work, Bātūmī puts a great deal of emphasis on the words and behaviours of Sufi authors that reflect their adherence to Shari‘a. Referring to the purpose of dhikr as to remember the One with a peaceful heart, Muhammed Fevzi Efendi states that one can only attain salvation by constantly remembering Allah the Almighty. He also states that one should not look for a suitable time and place for dhikr, and that dhikr protects one from wasting one’s time on useless matters. According to him, a person can engage in dhikr of Allah with both the tongue and the heart. While addressing the subject, Bātūmī deals with the meaning and practical aspects of dhikr. This study examines Muhammed Fevzi Efendi’s views on dhikr under the headings of dhikr, etiquette of dhikr, dhikr of Tawhīd, and hatm-i hācegān, or the recitation of the names of the masters.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Görgün, T. (2024). Muhammed Fevzi Bâtûmî’nin Zikir ile İlgili Görüşleri. Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi, Sayı: 54, 177–197. https://doi.org/10.70951/tasavvufdergisi.1526560

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (30)

  1. Aclûnî, Ebü'l-Fidâ İsmâîl b. Muhammed b. Abdilhâdî Cerrâhî. Keşfu’l Hafâ. 2.Cilt. Beyrut: Dâru’l- Kütübi’l- İlmiyye, 1985.
  2. Bâtûmî, Muhammed Fevzi Şerif, Hulâsatu’t –Tasavvuf. Şam: Matbatu’l İttihâd Eş’ Şerkî bi Dimeşk, 1951.
  3. Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. Hüseyn b. Alî, Şuabu’l İmân, ter. Hüseyin Yıldız, İstanbul: Ocak Yayıncılık, 2003.
  4. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu‘fî el-Buhârî. Sahihü’l-Buhârî. Beyrut: Dâru’l Kütübi’l-İlmiyye, 2001.
  5. Bursevî, İsmail Hakkı, Rûhu’l-Beyân Tefsiri, ter. İbrahim Tüfekçi, İstanbul: Erkam Yayınları, 2016.
  6. Cezûlî, Ebu Abdullah Süleyman, Delâil-i Hayrât, ter. İbrahim Tozlu, İstanbul: Semerkand Yayınları, 2009.
  7. Deylemî, Ebû Mansûr Şehredâr b. Şîrûye b. Şehredâr. Firdevsu’l Ahbâr,(1-5). Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l Arabî, 1987.
  8. Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş‘as b. İshâk es-Sicistânî el-Ezdî. Sünen-i Ebu Davud. Beyrut: Dâru’l- Kütübi’l- İlmiyye, 2002.
  9. Ejder, Ö. Faruk. Muhammed Fevzi El Bâtûmî’nin Tasavvufî Görüşleri ve “Hulâsatu’t-Tasavvuf” Adlı Risâlesi. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2017.
  10. Gündüz, İrfan, Gümüşhânevî Ahmed Ziyâüddîn Hayatı-Eserleri-Tarîkat Anlayışı ve Hâlidiyye Tarîkatı. İstanbul: İbn Haldun Üniversitesi Yayınları, 2020.
  11. Herevî, Hâce Abdullah Ensârî, Kitâbu Menâzili’s-Sâirîn. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1988.
  12. İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd Mâce el-Kazvînî. Sünen-i İbn-i Mâce. Beyrut: Dâru’l- Kütübi’l- İlmiyye, 2009.
  13. Kara, Mustafa, Tasavvuf ve Tarikatlar Tarihi. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2019.
  14. Kelâbâzî, Ebû Bekir Muhammed, Doğuş Devrinde Tasavvuf Taarruf, ter. Süleyman Uludağ. İstanbul: Dergâh Yayınları, 1992.
  15. Kur’ân-ı Kerîm Meâli, çev. Hayrettin Karaman, Ali Özek, İbrâhim Kâfi Dönmez, Mustafa Çağrıcı, Sadrettin Gümüş, Ali Turgut, Ankara: TDV Yayınları, 2023.
  16. Kübra, Necmüddin, Tasavvufî Hayat, ter. Mustafa Kara, İstanbul: Dergâh Yayınları, 1980.
  17. Münâvî, Zeynüddin Muhammed Abdürrauf b. Tacülarifin b. Ali, Feyzü’l-Kâdir. 5-6. Cilt. Beyrut: Dâru’l- Kütübi’l-İlmiyye, 2012.
  18. Müslim, El-İmam el-Hâfız Huccetu’l-İslâm İbnu’l-Haccac el-Kuşeyri en-Nişaburî. Sahih Muslim. Beyrut: Dâru’l Fikr, 2003.
  19. Okudan, Rıfat, “Tasavvufun Meseleleri”, Tasavvuf El Kitabı, ed. Kadir Özköse. 420-421. Ankara: Grafiker Yayınları, 2014.
  20. Öngören, Reşat, “Hatm-i Hâcegân”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 16/476-477. İstanbul: TDV Yayınları, 1997.
  21. Öngören, Reşat, “Zikir”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 44/409-412. İstanbul: TDV Yayınları, 2013.
  22. Özköse, Kadir, “Tarîkatların Ortak Unsurları”, Tasavvuf El Kitabı, ed. Kadir Özköse. Ankara: Grafiker Yayınları, 2014.
  23. Serrâc, Ebû Nasr, İslâm Tasavvufu: El-Lümâ’, çev. Hasan Kâmil Yılmaz. İstanbul: Erkam Yayınları, 2016.
  24. Şevkânî, Muhammed b. Ali b. Muhamed, Fethu’l-Kadîr. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2007.
  25. Taberânî, Ebu’l-Kasım Süleyman b. Ahmed b. Eyyüp. Mu’cemu’l Evsat. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1995.
  26. Tehânevî, Muhammed Ali b. Ali, Keşşâfu Istılâhâti’l-Funûn. 2. Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2006.
  27. Tenik, Ali, Göktaş, Vahit, Allah’la Varolmanın Yolu Zikir, İstanbul: Erkam Yayınları, 2015.
  28. Tirmizî, Ebu İsa Muhammed bin İsa İbni’d-Dahhak. Sünen-i Tirmizi. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1996.
  29. Tosun, Necdet, Zikir ve Tefekkür. İstanbul: Semerkand Yayınları, 2021.
  30. Uludağ, Süleyman, Tasavvuf Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2012.