KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Yükseköğretim ve Bilim Dergisi / 2025 / Cilt: 15 Sayı: 3

Yeniliklerin Yayılması Teorisi Bağlamında İletişim Fakültesi Öğrencilerinin Yapay Zekâya Yönelik Tutumları

In the Context of the Diffusion of Innovations Theory Communication Faculty Students’ Attitudes Toward Artificial Intelligence

Habibe Akçay Bekiroğlu(GIRESUN UNIVERSITY)0000-0001-9521-915X
Sayfa
436–445
Yayın Tarihi
2025-12-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgulara göre öğrencilerin bireysel yenilikçilik puan ortalaması 51.51 olup, bu sonuç onların “sorgulayıcı” kategorisinde yer aldığını ve yenilikçilik düzeylerinin düşük olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı, iletişim fakültesi öğrencilerinin bireysel yenilikçilik düzeyleri ile yapay zekâya yönelik tutumları arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma, bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 326 öğrenciyle yürütülmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgulara göre öğrencilerin bireysel yenilikçilik puan ortalaması 51.51 olup, bu sonuç onların “sorgulayıcı” kategorisinde yer aldığını ve yenilikçilik düzeylerinin düşük olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Yapay zekâ · Yeniliklerin yayılması · İletişim fakültesi öğrencileri

Özet

Bu çalışmanın amacı, iletişim fakültesi öğrencilerinin bireysel yenilikçilik düzeyleri ile yapay zekâya yönelik tutumları arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Araştırma, bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 326 öğrenciyle yürütülmüştür. Veriler, Türkçeye uyarlanmış ve güvenirliği kanıtlanmış “Yapay Zekâya Karşı Genel Tutumlar Ölçeği” ve “Bireysel Yenilikçilik Ölçeği” ile toplanmıştır. Bulgulara göre öğrencilerin bireysel yenilikçilik puan ortalaması 51.51 olup, bu sonuç onların “sorgulayıcı” kategorisinde yer aldığını ve yenilikçilik düzeylerinin düşük olduğunu göstermektedir. Yapay zekâya yönelik genel tutum ortalaması ise 64.81 ± 10.84 bulunmuştur. Pozitif tutum puanı (42.15 ± 7.67) negatif tutum puanından (22.65 ± 6.35) yüksektir. Bu da öğrencilerin yapay zekâya karşı daha çok olumlu bir yaklaşım sergilediğini ortaya koymaktadır. Ayrıca iki ölçek arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<.001). Bu sonuca göre öğrencilerin bireysel yenilikçilik düzeyleri, yapay zekâya karşı tutumlarını olumlu yönde etkiliyor olsa da, bireysel yenilikçilik düzeylerinin düşük olması ve bireysel yenilikçilikte “sorgulayıcı” kategorisinde yer almaları, bir yenilik olarak yapay zekâya karşı şüpheci yaklaştıkları ve risk almaktan çekinen bir yaklaşım benimsediklerini göstermektedir

Abstract

The aim of this study is to reveal the relationship between the individual innovativeness levels of communication faculty students and their attitudes toward artificial intelligence. The research was conducted with 326 students studying at a state university. Data were collected using the “General Attitudes Toward Artificial Intelligence Scale” and the “Individual Innovativeness Scale,” both adapted into Turkish and proven reliable. According to the findings, the average score of the students’ individual innovativeness was 51.51, which shows that they are in the “skeptical” category and that their level of innovativeness is low. The general attitude toward artificial intelligence had an average score of 64.81 ± 10.84. The positive attitude score (42.15 ± 7.67) was higher than the negative attitude score (22.65 ± 6.35). This indicates that students displayed a more positive approach toward artificial intelligence. In addition, a positive and significant relationship was found between the two scales (p<.001). Accordingly, although students’ individual innovativeness levels positively affect their attitudes toward artificial intelligence, their low innovativeness levels and placement in the “skeptical” category show that they approach artificial intelligence as a novelty with caution and are reluctant to take risks.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bekiroğlu, H. A. (2025). Yeniliklerin Yayılması Teorisi Bağlamında İletişim Fakültesi Öğrencilerinin Yapay Zekâya Yönelik Tutumları. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, Cilt: 15 Sayı: 3, 436–445. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1613974

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (63)

  1. Agarwal, R. & Prasad, J. (1997). The role of innovation characteristics and perceived voluntariness in the acceptance of information technologies. Decision Sciences, 28(3), 557-582.
  2. Ahmed Z, Bhinder K.K., Tariq A. (2022). Knowledge, attitude, and practice of artificial intelligence among doctors and medical students in Pakistan: a cross-sectional online survey. Annals of Medicine and Surgery, 76, 103493. https://doi.org/10.1016/j. amsu.2022.103493
  3. Akkaya, B., Özkan, A., & Özkan, H. (2021). Yapay zekâ kaygı (yzk) ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Alanya Akademik Bakış, 5(2), 1125-1146. https://doi. org/10.29023/alanyaakademik.833668
  4. Ary, D., Jacobs, L. C. & Razavieh, A. (1996). Introduction to research in education. Florida: Harcourt Brace College Publishers.
  5. Atasoy, I., Çetinkaya Özdemir, S., & Evli, M. (2023). Relationship between individual innovativeness and 21st century skills of nursing and midwifery students: A cross sectional study. Nurse Education Today, 126. https://doi.org/10.1016/j. nedt.2023.105830.
  6. Ayanwale, A. M., & Ndlovu, M. (2024). Investigating factors of students’ behavioral intentions to adopt chatbot technologies in higher education: Perspective from expanded diffusion theory of innovation. Computers in Human Behavior Reports, 14, 1-15 https://doi.org/10.1016/j.chbr.2024.100396
  7. Balaban, M. E., & Kartal, E. (2015). Veri madenciliği ve makine öğrenmesi. İstanbul: Çağlayan Kitabevi.
  8. Bankins, S., & Formosa, P. (2023). The ethical ımplications of artificial ıntelligence (AI) for meaningful work. Journal of Business Ethics, 185, 725-740. https://doi.org/10.1007/ s10551-023-05339-7
  9. Barnett, T., Pearson, A. W., Pearson, R., & Kellermanns, F. W. (2015). Five-factor model personality traits as predictors of perceived and actual usage of technology. European Journal of Information Systems, 24(4), 374–390. https://doi. org/10.1057/ejis.2014.10
  10. Boontarig, W. (2016). Effect of personality factors on attitude towards the adoption of health information via online social networking. ICSEC. https://doi.org/10.1109/ icsec.2016.7859897
  11. Büyüköztürk, Ş.; Çakmak, K. E.; Akgün, Ö. E.; Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2024). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. 35. Baskı, Ankara: Pagem Akademi.
  12. Can, A. A. (2020). Examination of the Relationship between Individual Innovativeness Levels and Professional Innovativeness Tendencies of Primary School Teacher Candidates. Malaysian Online Journal of Educational Technology, 8(1), 1-17. http:// dx.doi.org/10.17220/mojet.2020.01.001
  13. Cho, S., Mathiassen, L., & Gallivan, M. (2008). From adoption to diffusion of a telehealth innovation. Proceedings of the 41st Annual Hawaii International Conference on System Sciences. https://doi.org/10.1109/hicss.2008.177
  14. Cibaroğlu, M. O. & Yalçinkaya, B. (2019). Belge ve arşiv yönetimi süreçlerinde büyük veri analitiği ve yapay zekâ uygulamaları. Bilgi Yönetimi, 2(1), 44-58.
  15. Chiacchio, F., Petropoulos, G., & Pichler, D. (2018). The impact of industrial robots on EU employment and wages, A local labour market approach. Bruegel Working Paper Issue 02/18 April 2018.
  16. Cavusoglu, H., Hu, N., Li, Y.,& Ma, D., (2010). Information technology diffusion with influentials, Imitators, and Opponents. Journal of Management Information Systems, 27 (2), 305–334. https:// doi.org/10.2753/MIS0742-1222270210
  17. Çuhadar, C., Bülbül, C., & lgaz, G. (2013). Öğretmen adaylarının bireysel yenilikçilik özellikleri ile teknopedagojik eğitim yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. İlköğretim Online, 12(3), 797-807.
  18. Demir, K. (2006). Rogers’ın yeniliğin yayılması teorisi ve internetten ders kaydı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, (47), 367- 392.
  19. Eitel-Porter, R. (2021). Beyond the promise: implementing ethical AI. AI and Ethics,1, 73-80. https://doi.org/10.1007/s43681- 020-00011-6
  20. Erciyas, K. Ş, Cirban E. E., & Keten E. E. (2024). Relationship between individual innovativeness levels and attitudes toward artificial intelligence among nursing and midwifery students. Comput Inform Nurs, 1;42(11), 802-808. https://doi.org/10.1097/ CIN.0000000000001170
  21. Frankish, K. & Ramsey, W. M. (2014). The cambridge handbook of artificial Intelligence. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
  22. Geçikli, E. (2022). Individual innovativeness levels of science teacher candidates. International Journal of Education, 11(1), 187-200. https://doi.org/10.34293/education.v11iS1- Dec.6097
  23. Hagerty, A., & Rubinov, I. (2019). Global AI Ethics: A Review of the Social Impacts and Ethical Implications of Artificial Intelligence. ArXiv, abs/1907.07892. https://doi.org/10.48550/arXiv.1907.07892
  24. Hietschold, N.; Reinhardt, R., & Gurtner, S. (2020). Who put the “NO” in innovation? Innovation resistance leaders’ behaviors and self-identities. Technological Forecasting and Social Change, 1-21. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2020.120177
  25. Hoerup, S. L. (2001). Diffusion of an Innovation: Computer Technology. Integration and the role of collaboration (Unpublished dissertation). Faculty of the Virginia Polytech-nic Institute and State University, Blacksburg, Virginia.
  26. Huo, W., Yuan, X., Li, X. Luo, W., Xie, J., & Shi, B. (2023). Increasing acceptance of medical AI: the role of medical staff participation in AI development. International Journal of Medical Informatics, 175, 1-10. https://doi.org/10.1016/j.ijmedinf.2023.105073
  27. Hurt, H. T., Joseph, K., & Cook, C. D. (1977). Scales for the measurement of innovativeness. Human Communication Research, 4, 58-65.
  28. İslamoğlu, A.H. (2009). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. İstanbul: Beta Yayınevi.
  29. Kaplan A., Haenlein M. (2019). Siri, Siri, in my hand: Who’s the fairest in the land? On the interpretations, illustrations, and implications of artificial intelligence. Business Horizons, 62, 15- 25. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2018.08.004
  30. Kapoor, K.K, Williams, M.D., Dwivedi Y.K., & Lal, B. (2011). An analysis of existing publications to explore the use of the diffusion of innovations theory and innovation attributes. World Congress on Information and Communication Technologies. https://doi.org/10.1109/wict.2011.6141249
  31. Kılıç, S.(2016). Cronbach’ın alfa güvenirlik katsayısı. Journal of Mood Disorders, 6(1), 47-48.
  32. Kılıçer, K., & Odabaşı, H. F. (2010). Bireysel yenilikçilik ölçeği (BYÖ): Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38(38), 150-16.
  33. Kaya F, Aydin F, Schepman A, Rodway P, Yetişensoy O, & Demir Kaya M. (2024). The roles of personality traits, AI anxiety, and demographic factors in attitudes toward artificial intelligence. International Journal of Human–Computer Interaction, 40(2), 497-514. https://doi.org/10.1080/10447318.2022.2151730
  34. Kim J., Merrill Jr K., & Collins C. (2021). AI as a friend or assistant: The mediating role of perceived usefulness in social AI vs. functional AI. Telematics and Informatics, 64, 101694. https:// doi.org/10.1016/j.tele.2021.101694
  35. Law, K., & Breznik, K. (2017). Impacts of innovativeness and attitude on entrepreneurial intention: among engineering and nonengineering students. International Journal of Technology and Design Education, 27 (4), 683- 700, https://doi.org/10.1007/ s10798-016-9373-0
  36. Lu, J., Yao, J. E.,& Yu, C. (2005). Personal innovativeness, social influences and adoption of wireless Internet services via mobile technology. The Journal of Strategic Information Systems, 14(3), 245-268, https://doi.org/10.1016/j.jsis.2005.07.003.
  37. Mcquail, D., & Windahl, S. (1993). İletişim Modelleri, (Çev. Mehmet Küçükkurt), Ankara: İmaj Yayınları. Monga, M., Edwards, N.C, Rojanasarot, S, Patel, M, Turner E,
  38. White J, & Bhattacharyya S. (2024) Artificial intelligence in endourology: maximizing the promise through consideration of the principles of diffusion of ınnovation theory. Journal of Endourology, 38 (8), 755-762, https://doi.org/10.1089/ end.2023.0680
  39. Moldovan, S., Goldenberg, J., (2004). Cellular automata modeling of resistance to ınnovations: effects and solutions. Technol Forecast Soc Change, 71 (5), 425–442.
  40. Moore, G. & Benbasat, I. (1991). Development of an instrument to measure the perceptions of adopting an information technology innovation. Information Systems Research, 2(3), 192-222.
  41. Muralidhar, D. (2024). Operationalizing user-inclusive transparency in artificial ıntelligence systems. Proceedings of the AAAI Conference on Artificial Intelligence, https://doi.org/10.1609/ aaai.v38i21.30401
  42. Nabiyev, V.V. (2005). Yapay zekâ (2. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  43. Neudert, L. M., Knuutila, A., & Howard, P. N. (2020). Global attitudes towards AI, machine learning & automated decision making: Implications for involving artificial intelligence in public service and good governance. UK: Oxford Internet Institute.
  44. Nomura, T., Suzuki, T., Kanda, T. & Kato, K. (2006). Measurement of anxiety toward robots. The 15th IEEE International Symposium on Robot and Human Interactive Communication, 372–377. https://doi.org/10.1109/ROMAN.2006.314462
  45. Nor, K.M.D., Pearson, J.M. & Ahmad, A. (2010). Adoption of internet banking: theory of the diffusion of innovation. International Journal of Management Studies, 17 (1), 69–85.
  46. Ong, J. W., Poong, Y. S. & Ng, T. H. (2008). 3G services adoption among university students: Diffusion of innovation theory. Communications of the IBIMA, 3(16), 114–121.
  47. Özdamar, K. (1999). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi. Eskişehir: Kaan Kitabevi.
  48. Öztırak, M. (2023). A study on the impact of artificial intelligence anxiety on the innovation-oriented behaviours of employees. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 10(2), 267- 286. https://doi.org/10.17541/optimum.1255576
  49. Öztürk, H. (2019). Individual Innovativeness Levels of University Student, Türk Spor ve Egzersiz Dergisi, 21(3), 481-489. https:// doi.org/10.15314/tsed.599424
  50. Park, J., & Woo, S. E. (2022). Who likes artificial intelligence? Personality predictors of attitudes toward artificial intelligence. The Journal of Psychology, 156(1), 68–94. https://doi.org/10. 1080/00223980.2021.2012109
  51. Rogers, E.M. (2003). Diffusion of Innovations, New York, NY: Free Press.
  52. Rohilla, S, Mukteshawar, R. & Mishra, A. (2022). Diffusion and Adoption of Innovations, In book: Advantages in Agricultural Extension (17-34), Editör: Shyam Ranjan Kumar Singh ve Uttam Kumar Tripathi, New Delhi: AkiNik Publications.
  53. Schepman, A., & Rodway, P. (2020). Initial validation of the general attitudes towards Artificial Intelligence Scale. Computers in Human Behavior Reports, 1, 100014. https://doi.org/10.1016/j. chbr.2020.100014
  54. Sekaran, U. (1992). Research methods for business: A skill building approach, (7th edition pdf). New York: Wiley & Son, Inc.
  55. Sindermann, C., Yang, H., Elhai, J. D., Yang, S., Quan, L., Mi, L., & Montag, C. (2020). Acceptance and fear of artificial ıntelligence: Associations with personality in a German and a Chinese sample. Discover Psychology, 2, 1–12. https://doi. org/10.1007/s44202-022-00020-y
  56. Sheng H.& Chen Y. (2020). An Empirical Study on Factors influencing Users’ Psychological Reactance to Artificial Intelligence Applications. 7th International Conference on Information Science and Control Engineering (ICISCE). https://doi. org/10.1109/icisce50968.2020.00058
  57. Tai, M. C. T. (2020). The impact of artificial intelligence on human society and bioethics, Tzu Chi Medical Journal, 32(4), 339–343. https://doi.org/10.4103/tcmj.tcmj_71_20
  58. Tosuntaş, Ş.B., & Çubukçu, Z. (2019). Yeniliklerin yayılması teorisi bağlamında öğretmen adaylarının bulut teknolojisi kullanımlarını etkileyen faktörler, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Dergisi, 20, 1-20. https://doi.org/10.17494/ ogusbd.
  59. Wang, J.; Liu, F.; Li L. ve Zhang, J. (2022). More than innovativeness: Comparing residents’ motivations for participating renewable energy communities in different innovation segments. Renewable Energy, 197, 552-563. https://doi.org/10.1016/j. renene.2022.07.141
  60. Wu, K., & Tsang, P.C. (2024). Intersection of artificial ıntelligence and medical education. Proceedings of the AAAI Conference on Artificial Intelligence, 38(21), 23684-23685. https://doi. org/10.1609/aaai.v38i21.30525
  61. Yi, M., Fiedler, K., & Park, J. (2006). Understanding the Role of Individual Innovativeness in the Acceptance of IT‐Based Innovations: Comparative Analyses of Models and Measures. Decision Sciences, 37(3), 393-426. https://doi.org/10.1111/ j.1540-5414.2006.00132.x
  62. Zhang X., Yu, P., Yan, J., & Spil, I. T. A. M. (2015). Using diffusion of innovation theory to understand the factors impacting patient acceptance and use of consumer e-health innovations: a case study in a primary care clinic, BMC Health Services Research, 15(71), 1-15, https://doi.org/10.1186/s12913-015-0726-2.
  63. Öztırak, M. (2023). A study on the impact of artificial intelligence anxiety on the innovation-oriented behaviours of employees. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 10(2), 267- 286. https://doi.org/10.17541/optimum.1255576