Dergiler / Yükseköğretim ve Bilim Dergisi / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 2

Üniversite Öğrencilerinde Algılanan Stres Yükü: İlişkili Faktörler ve Başa Çıkma Stratejilerinin İncelenmesi

Perceived Stress Burden Among University Students: An Analysis of Associated Factors and Coping Strategies

Osman Büyükalaylı(Zonguldak İl Sağlık Müdürlüğü)0000-0002-7267-0885
Merve Bektaş(Konyaaltı İlçe Sağlık Müdürlüğü)0000-0002-6300-547X
Nur Banu Taşova(ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI)0009-0000-0681-1638
Didem Uğurcan Serbest(ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI)0009-0001-8892-5678
Mehmet Ali Kurçer(BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI)0000-0003-2672-1079
Sayfa
368–376
Yayın Tarihi
2026-08-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuçlar, üniversite öğrencilerinde stresi azaltmak için hem kadın ve düşük gelirli öğrencilere yönelik hedefli kurumsal/maddi desteklerin sağlanması hem de öğrencilerin problem çözme ve olumlu değerlendirme gibi koruyucu başa çıkma becerilerini geliştirecek müdahalelerin eş zamanlı olarak hayata geçirilmesi gerektiğini göstermektedir

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Üniversite eğitimi, artan akademik beklentiler, ekonomik kaygılar ve sosyal sorumluluklar nedeniyle genç yetişkinler için yüksek stres barındıran kritik bir geçiş dönemidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu bağlamda, çalışmamız üniversite öğrencilerinde algılanan stresin yaygınlığını, stresi tetikleyen sosyodemografik faktörleri ve öğrencilerin kullandıkları başa çıkma stratejilerini çok boyutlu olarak incelemeyi amaçlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuçlar, üniversite öğrencilerinde stresi azaltmak için hem kadın ve düşük gelirli öğrencilere yönelik hedefli kurumsal/maddi desteklerin sağlanması hem de öğrencilerin problem çözme ve olumlu değerlendirme gibi koruyucu başa çıkma becerilerini geliştirecek müdahalelerin eş zamanlı olarak hayata geçirilmesi gerektiğini göstermektedir
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Algılanan stres · Stresle başa çıkma · Üniversite öğrencisi

Özet

Üniversite eğitimi, artan akademik beklentiler, ekonomik kaygılar ve sosyal sorumluluklar nedeniyle genç yetişkinler için yüksek stres barındıran kritik bir geçiş dönemidir. Yönetilemeyen stres, öğrencilerin hem akademik başarılarını hem de genel psikolojik iyi oluşlarını ciddi şekilde tehdit eden önemli bir halk sağlığı sorunudur. Bu bağlamda, çalışmamız üniversite öğrencilerinde algılanan stresin yaygınlığını, stresi tetikleyen sosyodemografik faktörleri ve öğrencilerin kullandıkları başa çıkma stratejilerini çok boyutlu olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kesitsel çalışmaya çok aşamalı küme örnekleme yöntemiyle belirlenen 17-25 yaş aralığındaki 620 öğrenciden oluşan bir örneklem katılmış ve çalışma mükerrer katılımları önlemek amacıyla çevrimiçi anket aracılığıyla yürütülmüştür. Ankette sosyodemografik özellikler, stres kaynakları, arzu edilen olanaklar, hobiler ve algılanan stres düzeyleri hakkında veri toplanmıştır. Algılanan stres ve başa çıkma mekanizmalarını ölçmek için sırasıyla Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) ve Stresle Başa Çıkma Ölçeği kullanılmıştır. Katılımcıların %92’sinin orta veya yüksek düzeyde stres düzeyine sahip olduğu görülmüştür. Tek değişkenli analizlerde, kadınların (p=0,012) ve yetersiz gelire sahip öğrencilerin (p<0,001) stres düzeylerinin anlamlı ölçüde yüksek olduğu saptanmıştır. Çoklu doğrusal regresyon analizinde, başa çıkma stratejileri kontrol edildiğinde de bu sosyodemografik risklerin bağımsız tahmin edici gücünü koruduğu saptanmıştır; erkek olmak (B= -1,414; p=0,006) ve yeterli gelire sahip olmak (B= -2,705; p<0,001) daha düşük stres puanlarıyla ilişkili bulunmuştur. Ayrıca olumlu yeniden değerlendirme (B=-0,337; p<0,001) ve mantıksal analiz/problem çözme (B=0,353; p<0,001) stratejilerini daha aktif kullanan öğrencilerin stres düzeylerinin anlamlı şekilde daha düşük olduğu belirlenmiştir. Öğrenciler tarafından sınavlar, projeler, dersler ve ekonomik kaygılar en yaygın stres kaynakları olarak bildirilmiştir. Sonuçlar, üniversite öğrencilerinde stresi azaltmak için hem kadın ve düşük gelirli öğrencilere yönelik hedefli kurumsal/maddi desteklerin sağlanması hem de öğrencilerin problem çözme ve olumlu değerlendirme gibi koruyucu başa çıkma becerilerini geliştirecek müdahalelerin eş zamanlı olarak hayata geçirilmesi gerektiğini göstermektedir

Abstract

Unmanaged stress during university transitions is a critical public health issue threatening students’ academic success and well-being. This study examines the prevalence of perceived stress, its sociodemographic determinants, and the coping strategies utilized by students. This cross-sectional study included a sample of 620 students aged 17-25, selected using a multi-stage cluster sampling method, and was conducted via an online survey with single entries to prevent duplicate entries. The survey collected data on sociodemographic characteristics, stress sources, desired facilities, hobbies, and perceived stress levels. The Perceived Stress Scale (PSS) and Coping with Stress Scale were used to measure perceived stress and coping mechanisms, respectively. It was observed that 92% of the participants had moderate or high levels of stress. In univariate analyses, stress levels were significantly higher among female students (p=0.012) and those with insufficient income (p<0.001). In the multivariate regression analysis, coping system control conditions also retained the independent predictive power of these sociodemographic risks; being male (B=-1.414; p=0.006) and having sufficient income (B=2.705; p<0.001) were associated with lower stress scores. Furthermore, it was determined that those who were more active in positive re-evaluation (B=-0.337; p<0.001) and analysis/problem separation (B=0.353; p<0.001) strategies had significantly lower stress points. Exams, projects, solutions, and economic anxieties were identified as common sources of stress by students. The results suggest that targeted institutional/material support for both women and low-income groups should continue in universities to reduce stress, and that interventions that enhance protective performance skills such as problem-solving and positive re-evaluation simultaneously strengthen resilience to life.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Büyükalaylı, O., Bektaş, M., Taşova, N. B., Serbest, D. U., Kurçer, M. A. (2026). Üniversite Öğrencilerinde Algılanan Stres Yükü: İlişkili Faktörler ve Başa Çıkma Stratejilerinin İncelenmesi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 2, 368–376. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1891625

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (33)

  1. Alsaleem, M. A., Alsaleem, S. A., Al Shehri, S., Awadalla, N. J., Mirdad, T. M., Abbag, F. I., & Mahfouz, A. A. (2021). Prevalence and correlates of university students’ perceived stress in southwestern Saudi Arabia. Medicine, 100(38), e27295.
  2. American College Health Association. (2019). National College Health Assessment II: Spring 2019 reference group executive summary. ACHA.
  3. Anwer, S., Manzar, M. D., Alghadir, A. H., Salahuddin, M., & AbdulHameed, U. (2020). Psychometric analysis of the perceived stress scale among healthy university students. Neuropsychiatric Disease and Treatment, 16, 2389–2396.
  4. Aslan, Ş. (2008). Bireylerarası çatışmayı çözümleme yöntemlerinin algılanan stres düzeyiyle ilişkilerinin araştırılması. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2008(2), 303–323.
  5. Ballı, A. İ. K., & Kılıç, K. C. (2016). Stresle başa çıkma yöntemleri ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(3), 273–286.
  6. Baltaş, Z., Atakuman, Y., & Duman, Y. (1998, July). Standardization of the perceived stress scale: Perceived stress in Turkish middle managers [Paper presentation]. Stress and Anxiety Research Society 19th International Conference, İstanbul, Turkey.
  7. Çalışkan, S., Aydoğan, S., Işıklı, B., Metintaş, S., Yenilmez, F., & Yenilmez, Ç. (2018). Üniversite öğrencilerinde algılanan stres düzeyi ve ilişkili olabilecek faktörlerin değerlendirilmesi. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, 3(2), 39–49.
  8. Cohen, S., Kamarck, T., & Mermelstein, R. (1994). Perceived stress scale. In S. Cohen, R. C. Kessler, & L. U. Gordon (Eds.), Measuring stress: A guide for health and social scientists (Vol. 10). Oxford University Press.
  9. Denovan, A., Dagnall, N., Dhingra, K., & Grogan, S. (2019). Evaluating the Perceived Stress Scale among UK university students: Implications for stress measurement and management. Studies in Higher Education, 44(1), 120–133.
  10. Eskin, M., Harlak, H., Demirkıran, F., & Dereboy, Ç. (2013). Algılanan stres ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Güvenirlik ve geçerlik analizi. New/Yeni Symposium Journal, 51(3), 132–140.
  11. Field, A. (2024). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (5th ed.). Sage Publications.
  12. Gallup. (2019). Gallup global emotions. Gallup.
  13. George, D., & Mallery, P. (2024). IBM SPSS statistics 29 step by step: A simple guide and reference. Routledge.
  14. Ghasemi, A., & Zahediasl, S. (2012). Normality tests for statistical analysis: A guide for non-statisticians. International Journal of Endocrinology and Metabolism, 10(2), 486–489.
  15. Graves, B. S., Hall, M. E., Dias-Karch, C., Haischer, M. H., & Apter, C. (2021). Gender differences in perceived stress and coping among college students. PLOS ONE, 16(8), e0255634.
  16. Hammad, M. A. (2016). Future anxiety and its relationship to students’ attitude toward academic specialization. Journal of Education and Practice, 7(15), 54–65.
  17. Johari, F. A., Jalil, A. A. A., & Afendi, N. S. H. N. (2022). Perceived stress, causes of stress and coping strategies among UniKL RCMP undergraduate students during COVID-19 pandemic. Asian Journal of Medicine & Health Sciences, 5(2), 88–97.
  18. Lazarus, R. S., & DeLongis, A. (1983). Psychological stress and coping in aging. American Psychologist, 38(3), 245–254.
  19. Lee, B., & Jeong, H. I. (2019). Construct validity of the perceived stress scale (PSS-10) in a sample of early childhood teacher candidates. Psychiatry and Clinical Psychopharmacology, 29(1), 76–82.
  20. Mahmud, S., Mohsin, M., Dewan, M. N., & Muyeed, A. (2023). The global prevalence of depression, anxiety, stress, and insomnia among general population during COVID-19 pandemic: A systematic review and meta-analysis. Trends in Psychology, 31(1), 143–170.
  21. Manzar, M. D., Salahuddin, M., Peter, S., Alghadir, A., Anwer, S., Bahammam, A. S., & Pandi-Perumal, S. R. (2019). Psychometric properties of the perceived stress scale in Ethiopian university students. BMC Public Health, 19(1), 41.
  22. Misra, R., & McKean, M. (2000). College students’ academic stress and its relation to their anxiety, time management, and leisure satisfaction. American Journal of Health Studies, 16(1), 41–51.
  23. Moos, R. H. (1993). Coping responses inventory: Professional manual. Psychological Assessment Resources.
  24. National Institute of Mental Health. (2019). 5 things you should know about stress (NIH Publication No. 19-MH-8109). U.S. Department of Health and Human Services, National Institutes of Health.
  25. Roberti, J. W., Harrington, L. N., & Storch, E. A. (2006). Further psychometric support for the 10-item version of the perceived stress scale. Journal of College Counseling, 9(2), 135–147.
  26. Savcı, M., & Aysan, F. (2014). Üniversite öğrencilerinde algılanan stres düzeyi ile stresle başa çıkma stratejileri arasındaki ilişki. International Journal of Turkish Education Sciences, 2014(3), 44–56.
  27. Shah, M., Hasan, S., Malik, S., & Sreeramareddy, C. T. (2010). Perceived stress, sources and severity of stress among medical undergraduates in a Pakistani medical school. BMC Medical Education, 10(1), 2.
  28. Sharp, J., & Theiler, S. (2018). A review of psychological distress among university students: Pervasiveness, implications and potential points of intervention. International Journal for the Advancement of Counselling, 40(3), 193–212.
  29. Shaw, M. P., Peart, D. J., & Fairhead, O. J. W. (2017). Perceived stress in university students studying in a further education college. Research in Post-Compulsory Education, 22(3), 442–452.
  30. Smith, K. J., Rosenberg, D. L., & Timothy Haight, G. (2014). An assessment of the psychometric properties of the perceived stress scale-10 (PSS 10) with business and accounting students. Accounting Perspectives, 13(1), 29–59.
  31. Tabachnick, B. G., Fidell, L. S., & Ullman, J. B. (2019). Using multivariate statistics (7th ed.). Pearson.
  32. Tavolacci, M. P., Ladner, J., Grigioni, S., Richard, L., Villet, H., & Dechelotte, P. (2013). Prevalence and association of perceived stress, substance use and behavioral addictions: A cross-sectional study among university students in France, 2009–2011. BMC Public Health, 13(1), 724.
  33. World Health Organization. (2023). What is stress? World Health Organization.