Dergiler / Ombudsman Akademik / 2026 / Sayı: ÖZEL SAYI 3 (AİLE) Özel Sayı

ULUSLARARASI HUKUK VE AB HUKUKUNDA MÜLTECİLİK VE KADINA YÖNELİK ŞİDDETİN ÖNLENMESİ PERSPEKTİFİNDEN ABAD’IN 16 OCAK 2024 TARİHLİ VE C 621/21 SAYILI KARARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Evaluation of the CJEU's Decision Dated 16 January 2024 and Numbered C 621/21 From the Perspective of Refugees and Prevention of Violence Against Women in International and EU Law

Ahmet Ulutaş(ADALET BAKANLIĞI-DIŞ İLİŞKİLER VE AB GENEL MÜDÜRLÜĞÜ)0000-0001-5529-3048
Sayfa
483–539
Yayın Tarihi
2025-11-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Karara konu olayda başvuranın Türk vatandaşı olması hususu göz önüne alındığında, kararın Türkiye bakımından da önem taşıdığı akla gelmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kadına yönelik şiddet, son derece karmaşık ve ciddiyetle ele alınması gereken bir olgudur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmada esas itibarıyla ABAD’ın gerek bu alanda ilk olması nedeniyle gerekse meseleyi ele alış tarzı itibarıyla önem taşıyan 16 Ocak 2024 tarihli ve C 621/21 sayılı kararı ele alınarak incelenmiş ve incelemenin arkasından da anılan kararın Türkçe çevirisine yer verilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Karara konu olayda başvuranın Türk vatandaşı olması hususu göz önüne alındığında, kararın Türkiye bakımından da önem taşıdığı akla gelmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Kadına Yönelik Şiddet · Mültecilik · Uluslararası Koruma

Özet

Kadına yönelik şiddet, son derece karmaşık ve ciddiyetle ele alınması gereken bir olgudur. Şiddetin çok sayıda amacı olabilmekle birlikte genellikle baskın amacının, genel olarak kadının davranışlarını korkuya dayalı olarak kontrol etmek olduğu belirtilmektedir. Bu çalışmada esas itibarıyla ABAD’ın gerek bu alanda ilk olması nedeniyle gerekse meseleyi ele alış tarzı itibarıyla önem taşıyan 16 Ocak 2024 tarihli ve C 621/21 sayılı kararı ele alınarak incelenmiş ve incelemenin arkasından da anılan kararın Türkçe çevirisine yer verilmiştir. Söz konusu kararda ABAD, 1951 tarihli Sözleşme’deki belirli bir sosyal gruba mensubiyeti nedeniyle baskı ve zulüm altında bulunan veya bundan haklı olarak korkan kişi değerlendirmesine tabi tutulan başvuranın, belirli koşullar altında cinsiyete dayalı şiddetin mağduru olması ve olayı çevreleyen koşullar göz önüne alındığında söz konusu testi geçtiğine karar vermiştir. Burada başvuranın sırf kadın olmasının her durumda anılan testi geçtiği anlamına gelmeyeceğine işaret eden ABAD’ın kategorik değerlendirme yerine olay bazlı bireysel değerlendirmeler ve bilhassa da olayı çevreleyen koşulların tekil olarak analize tabi tutulması suretiyle şiddet mağduru kadının mültecilik başvurusunun haklı olarak görülebileceğine işaret ettiği anlaşılmaktadır. Keza, anılan karar bağlamında, Afgan kadınların yaptığı başvuru çerçevesinde yakın zamanda ABAD tarafından verilen benzer bir karara da kapsam ve sınırlılıklar içinde değinilmiştir. ABAD’ın incelenen kararı, yaptığı analizler ve tespitler bağlamında ilk olması ve yeni dönemdeki bakış açısını göstermesi bakımından da önem taşımaktadır. Karara konu olayda başvuranın Türk vatandaşı olması hususu göz önüne alındığında, kararın Türkiye bakımından da önem taşıdığı akla gelmektedir.

Abstract

Violence against women is a complex phenomenon that must be addressed with seriousness. While such violence may have various purposes, it is generally noted that its main aim is to control women’s behaviour via fear. This study primarily examines the judgment of the Court of Justice of the European Union (CJEU), dated January 16, 2024, Case C-621/21, which is important both because it is the first of its kind in this area and due to the manner in which it addresses the issue. Following the analysis, the study also includes a Turkish translation of the decision. In the judgment, the CJEU considered whether the applicant, who was assessed under the 1951 Convention as being under persecution or having a well-founded fear of persecution due to membership in a particular social group, could be recognized as a victim of gender-based violence under specific circumstances. The Court concluded that the applicant passed the relevant test in light of the surrounding conditions. However, the CJEU emphasized that merely being a woman does not automatically meet the threshold of the test; rather, it advocated for a case-by-case assessment based on the specific circumstances of each incident. This approach highlights that a woman who is a victim of violence may be legitimately granted refugee status depending on a thorough analysis of the individual situation. In this context, the study also briefly touches upon a similar recent decision by the CJEU involving applications by Afghan women, within the defined scope and limitations. The judgment analysed in this study is significant not only because it is the first of its kind but also because it reflects the current perspective of the CJEU. Given that the applicant in the case was a Turkish citizen, the decision also holds relevance for Türkiye.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ulutaş, A. (2025). ULUSLARARASI HUKUK VE AB HUKUKUNDA MÜLTECİLİK VE KADINA YÖNELİK ŞİDDETİN ÖNLENMESİ PERSPEKTİFİNDEN ABAD’IN 16 OCAK 2024 TARİHLİ VE C 621/21 SAYILI KARARININ DEĞERLENDİRİLMESİ. Ombudsman Akademik, Sayı: ÖZEL SAYI 3 (AİLE) Özel Sayı, 483–539. https://doi.org/10.32002/ombudsmanakademik.1697585

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (99)

  1. ADAOĞLU, Hacer Soykan (2006), AT Hukukunun Üye Ülkelerde Uygulanmasında Ulusal Mahkemeler ve ATAD İlişkisi, ATAUM Yayını, AÜ Basımevi, Ankara.
  2. AKSAR, Yusuf (2019), Teoride ve Uygulamada Uluslararası Hukuk Cilt: II, 5.Baskı, Seçkin, Ankara.
  3. ALEDO, Louis Antoine (2021), Le Droit International Public, 4e Edition, Dalloz, Paris.
  4. EDİZ, Ayşe ve Şenol ALTAN (2017), “Türkiye’de Kadına Yönelik Şiddet Üzerine Bir Alan Araştırması”, TBB Dergisi, (Özel Sayı), (ss.397-410).
  5. AMIRTHALINGAM, Kumaralingam (2013), “Women’s Rights, International Norms, and Domestic Violence: Asian Perspectives”, (in Dianne OTTO (Ed.), Gender Issues and Human Rights, Volume III, Elgar Research Collection, (ss.580-605)).
  6. AMTENBRINK, Fabian (2012), The European Court of Justice’s Approach to Primacy and European Constitutionalism-Preserving the European Constitutional Order? (in Hans W.MICKLITZ/ Bruno de WITTE (Eds), The European Court of Justice and the Autonomy of the Member States, Intersentia).
  7. ARMAĞAN, Servet (2006), İslâm Hukukunda Temel Hak ve Hürriyetler, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 6.Baskı, Ankara.
  8. ARSAVA, A.Füsun (1989), Roma Antlaşmasında Önkarar Prosedürü ve Bu Prosedür Çerçevesinde Doğan Sorunlar, ATAUM Yayını, AÜSBF ve Basın Yayın Yüksekokulu Basımevi, Ankara.
  9. ARSAVA, A.Füsun (2023), “Uluslararası Hukukun Anayasallaşması Sürecinde AB Örneği”, TBB Dergisi, Sayı: 165, (ss.303-318).
  10. ARSAVA, Füsun (2015), “Uluslararası Adalet Divanı Tarafından İnsan Haklarının Korunması”, (6) 21, TAAD.
  11. LENAERTS, Koen ve Dirk ARTS (1999), Procedural Law of the European Union, (in Robert BRAY, (Ed), Procedural Law of the European Union, Sweet & Maxwell).
  12. ASLAN, M.Yasin (2008), “Savaş Hukukunun Temel Prensipleri”, TBB Dergisi, Sayı:79.
  13. ASLAN, İ.Yılmaz (1992), Avrupa Topluluğu Rekabet Hukuku, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü Yayını, Feryal Matbaacılık, Ankara.
  14. GEORGE, Stephen ve Ian BACHE (2001), Politics in the European Union, Oxford.
  15. BASEDOW, Jürgen (2012), The Judge’s Role in European Integration-The Court of Justice and Its Critics, (in Hans W.MICKLITZ/Bruno de WITTE (Eds), The European Court of Justice and the Autonomy of the Member States, Intersentia).
  16. JAKULEVIČIENĖ, Lyra ve Laurynas BIEKŠA (2022), “Trends in the Qualification of Asylum Claims Related to Gender-Based Violence Under International and European Law”, The International Journal of Human Rights”, 26.5, (ss.833-855).
  17. LENAERTS, Koen, Dirk ARTS ve Robert BRAY (1999), Procedural Law of the European Union, Sweet&Maxwell.
  18. BROWNLIE, Ian (2008), Principles of Public International Law, Oxford, 7 th Edition.
  19. BÜYÜKYILMAZ, Kezban (2024), “Avrupa Birliği’nde Sığınma Mevzuatı”, Karabük Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4.1, (ss.78-97).
  20. BOYLE, Alan ve Christine CHINKIN (2007), The Making of International Law, Oxford.
  21. CİĞER, Meltem İneli (2024), Uluslararası Hukuk, Avrupa Birliği Hukuku, Türk Hukuku ve Uygulamada: Göç Bağlamında İdari Gözetim Alternatifleri, Yetkin, Ankara.
  22. CİĞER, Meltem İneli (2018), Avrupa Birliği Adalet Divanı Kararları Işığında Terörizm ile İlişkisi Olan Kişilerin Mülteci Statüsünden Hariç Bırakılması”, İstanbul Hukuk Mecmuası, 76/2, (ss.667‒690).
  23. CİĞER, Meltem İneli (2018), “Silahlı Çatışma Durumlarında Ayrım Gözetmeyen Şiddet Hareketlerinden Kaçan Kişilerin Avrupa Birliği Hukuku ve Türk Hukukunda İkincil Korunması”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 20, Sayı:1, (ss.199-237).
  24. DEMİR, Ebru (2021), “The European Court of Human Rights’ Engagement with International Human Rights Instruments: Looking at the Cases of Domestic Violence”, The Age of Human Rights Journal, 17, (ss.79-96).
  25. DEYRA, Michel (2024), Droit International Public, Gualino, Paris.
  26. DOST, Süleyman (2018), “Uluslararası Bir İnsan Hakları Belgesi Olarak Arap İnsan Hakları Sözleşmesi”, TAAD, Yıl:9, Sayı:35, (ss.81-110).
  27. FOCARELLI, Carlo (2019), International Law, Edward Elgar Publishing, Cheltenham.
  28. GEMALMAZ, Mehmet Semih (2010), Ulusalüstü İnsan Hakları Hukukunun Genel Teorisine Giriş, Legal, İstanbul.
  29. ROBINSON, OF, TD FERGUS ve WM GORDON (2000), European Legal History: Sources and Institutions, Butterworths.
  30. BAYKAL, Sanem ve İlke GÖÇMEN (2021), Hâkim ve Savcılar için AB Hukuku El Kitabı, Adalet Bakanlığı Yayını, Ankara.
  31. THYM, Daniel ve Kay HAILBRONNER (Eds) (2021), EU Immigration and Asylum Law, 2nd Edition, Beck/Hart/Nomos.
  32. HENRIKSEN, Anders (2019), International Law, 2nd Edition, Oxford.
  33. JONG, Dennis de (2002), Asylum in Europe: Underpinning Parameters, (in Daniele JOLY (Ed), Global Changes in Asylum Regimes: Closing Doors, Palgrave Macmillan, NY).
  34. KARAKAŞ, Yusuf (2002), Avrupa Birliği’nde Siyasal Entegrasyon, Siyasal, Ankara.
  35. KAYA, İslam Safa (2022), Uluslararası Hukuk Temel Bilgiler, Adalet, Ankara.
  36. ACER, Yücel ve İbrahim KAYA (2019), Uluslararası Hukuk Temel Ders Kitabı, 10.Baskı, Seçkin, Ankara.
  37. BEDERMAN, David J. ve Chimene I. KEITNER (2016), International Law Frameworks, 4th Edition, Foundation Press.
  38. KARAYİĞİT, Mustafa T. ve Merve KILIÇ (2021), The Legal Status and Protection of Climate Refugees in the EU, Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 11, Sayı:1, (ss.13-38).
  39. MANCINI, G.F (2000), Democracy and Constitutionalism in the European Union, Oxford.
  40. McCORMICK, John (2002), Understanding the European Union: A Concise Introduction, 2 nd Edition, Palgrave.
  41. McGIFFEN, Steven P (2001), The European Union: A Critical Guide, Pluto Press.
  42. MEIJ, Arjen (2013), Access to the European Union Courts, (in Marjolein Van ROOSMALEN/Ben VERMEULEN/Fried Van HOOF/Marten OOSTING (Eds), Fundamental Rights and Principles, Liber Amicorum Pieter Van Dijk, Intersentia).
  43. OBERLEITNER, Gerd (2015), Human Rights in Armed Conflict: Law, Practice, Policy, Cambridge.
  44. TAŞKIN, Damla ve Levent Ersin ORALLI (2025), “Avrupa’da Yeni Bir Sistem: Avrupa Birliği Göç ve İltica Paktı”, TESAM Akademi Dergisi, 12.1, (ss.67-95).
  45. ÖZBUDUN, Ergun (2019), Türk Anayasa Hukuku, Yetkin, Ankara.
  46. PAZARCI, Hüseyin (2012), Uluslararası Hukuk, 11.Baskı, Turhan, Ankara.
  47. PEERS, Steve (2024), “The new EU Asylum Laws: Taking Rights Half-Seriously”, Yearbook of European Law, 00, (ss.1-71).
  48. SAK, Yıldıray (2009), Birleşmiş Milletler Anti Terör Yaptırımlarının Temel Hak ve Özgürlüklere Aykırılığı ve Bireylerin Korunması: Uluslararası Hukuk ve Avrupa Birliği Hukuku, MHB, Cilt: 29, (ss.165-210).
  49. AYTAÇ, Serpil, Fatma Sert ETEMAN, Gülşen Çetin AYDIN, Bircan REÇBER ve Hayrettin Kemal SEZEN (2016), “Kadına Yönelik Şiddetin Dünü, Bugünü, Yarını: Kestirim Tabanlı Bir Araştırma”, Sosyoloji Konferansları, No: 54, (ss.275-297).
  50. SUR, Melda (2011), Uluslararası Hukukun Esasları, 5.Baskı, Beta, İstanbul.
  51. ŞİMŞEK, Galip Engin (2004), “The Legal Nature of the European Community”, MHB, Prof.Dr. Sevin Toluner’e Armağan, Yıl: 24, Sayı:1-2, (ss.675-690).
  52. TOPAL, Ahmet Hamdi (2019), Mülteci Hukuku ve Silahlı Çatışma Kaynaklı Sığınmacılar, Oniki Levha, İstanbul.
  53. TÜTÜNCÜ, Ayşe Nur (2019), İnsancıl Hukuka Giriş, 4.Baskı, Beta, İstanbul.
  54. TYAGI, Yogesh (2011), The UN Human Rights Committee, Cambridge.
  55. ULUTAŞ, Ahmet (2019), Birleşmiş Milletlerde İnsan Hakları Mekanizmaları ve Bireysel Başvuru Yolları, Adalet, Ankara.
  56. ULUTAŞ, Ahmet (2020), Mülteciler ile Sığınmacıların Adalete Erişimi Bağlamında BM İnsan Hakları Mekanizmaları ve Belgeleri, TAAD, Yıl: 11, Sayı: 42, (ss.615-634).
  57. ULUTAŞ, Ahmet (2023), Uluslararası Örgütler Hukuku, Adalet, Ankara.
  58. ULUTAŞ, Ahmet (2023), Uluslararası Hukuk Perspektifinden Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesi Konusundaki Bölgesel ve Küresel Düzenlemeler ile Yeni Çareler, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (İMHFD), Cilt: 8, Sayı:1, (ss.179-207).
  59. ULUTAŞ, Ahmet (2024), Gazze’deki Soykırım İddiaları Bağlamında Birleşik Krallık’ın Gambiya/Myanmar Davasına Müdahale Başvurusu, Ombudsman Akademik, Özel Sayı: 2, (ss.587-622).
  60. AKKAŞ, İbrahim ve Zeki UYANIK (2016), “Kadına Yönelik Şiddet”, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 6 (1), (ss.32-42).
  61. ÜNAL, Şeref (2005), Uluslararası Hukuk, Yetkin, Ankara.
  62. ÜNAL, Şeref (2005), Avrupa Birliği Hukukuna Giriş, Yetkin, Ankara.
  63. WAHL, Rainer (2008), Europeanisation Beyond Supremacy, (in Jan WOUTERS/Andre NOLLKAEMPER/Erika de WET (Ed), The Europeanisation of International Law, Asser Press).
  64. WALLACE, Helen (2000), The Institutional Setting: Five Variations on a Theme, (in Helen WALLACE/William WALLACE (Eds), Policy Making in the European Union, Oxford, 4 th Edition).
  65. WEATHERILL, Stephen (2016), Cases and Materials on EU Law, 12th Edition, Oxford.
  66. WITTE, Bruno de (2011), The Use of the ECHR and Convention Case Law by the European Court of Justice, (in Patricia POPELIER/Catherine Van de HEYNING/Piet Van NUFFEL (Eds), Human Rights Protection in the European Legal Order: The Interaction between the European and the National Courts, Intersentia).
  67. WOLTJER, Aleidus (2013), The European Court of Human Rights and the Court of Justice of the European Union: An Imperfect Match? Interaction Between both Courts in the Field of Immigration Law, (in Marjolein Van ROOSMALEN/Ben VERMEULEN/Fried Van HOOF/Marten OOSTING (Eds), Fundamental Rights and Principles, Liber Amicorum Pieter Van Dijk, Intersentia).
  68. ELEKTRONİK KAYNAKLAR
  69. Türk Dil Kurumu Sözlükleri; https://sozluk.gov.tr/; Erişim: 08.06.2024.
  70. European Parliament resolution of 5 May 2022 on the impact of the war against Ukraine on women (2022/2633(RSP))”;https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2022-0206_EN.html; Erişim: 08.06.2024.
  71. International standards; https://www.ohchr.org/en/special-procedures/sr-violence-against-women/international-standards; Erişim: 08.06.2024.
  72. Articles 2, 3 and 14, Equal Access to Justice in the Case-Law of the European Court of Human Rights on Violence against Women, Research Division, Council of Europe/European Court of Human Rights, 2015, s.20; https://rm.coe.int/equal-access-to-justice-in-the-case-law-on-violence-against-women-befo/1680ac787c; Erişim: 08.06.2024.
  73. The Cairo Declaration of the Organization of Islamic Cooperation on Human Rights; https://www.oic-oci.org/upload/pages/conventions/en/CDHRI_2021_ENG.pdf; Erişim: 08.06.2024.
  74. OIC Human Rights Related Instruments and Texts; https://www.oic-iphrc.org/en/data/docs/ legal_instruments/OIC_ HRRIT/ 385106.pdf; Erişim: 08.06.2024.
  75. Avrupa Birliği Adalet Divanı; https://www.ab.gov.tr/avrupa-birligi-adalet-divani_45632.html; Erişim: 08.06.2024.
  76. Court of Justice of the European Union (CJEU); https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/institutions-and-bodies/search-all-eu-institutions-and-bodies/court-justice-european-union-cjeu_en; Erişim: 08.06.2024.
  77. OHCHR Juris Database; https://juris.ohchr.org/; Erişim: 08.06.2024.
  78. Human Rights Committee, “General Comment No.36, Article 6: Right to Life”; https://www.ohchr.org/en/treaty-bodies/ccpr/ general-comments; Erişim: 08.06.2024.
  79. Info Curia Case-law; https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid= 281302& pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=3327459; Erişim: 02.04.2024.
  80. Violence against Women: The Court Clarifies the Conditions for Qualifying for International Protection; https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2024-01/cp240007en.pdf; Erişim: 03.03.2025.
  81. Discriminatory Measures Adopted in Respect of Women by The Taliban Regime Constitute Acts of Persecution; https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2024-10/cp240167en.pdf; Erişim: 03.03.2025.
  82. “Violence Against Women Prevalence Estimates, 2018”; World Health Organization; https://www.who.int/publications/i/ item/9789240022256; Erişim: 13.04.2025.
  83. Catherine WARIN/Valeria ILAREVA; Vulnerability in the New Pact: An Empty Promise to Protect, or An Operational Concept?; https://eumigrationlawblog.eu/vulnerability-in-the-new-pact-an-empty-promise-to-protect-or-an-operational-concept/; Erişim: 11.05.2025.
  84. Pact on Migration and Asylum; https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/migration-and-asylum/pact-migration-and-asylum_en; Erişim: 11.05.2025.
  85. Daniel THYM (Ed); Pact on Migration and Asylum; https://eumigrationlawblog.eu/series-on-the-migration-pact-published-under-the-supervision-of-daniel-thym/; Erişim: 11.05.2025.
  86. Türk Dil Kurumu Sözlükleri; https://sozluk.gov.tr/; Erişim: 08.06.2024.
  87. European Parliament resolution of 5 May 2022 on the impact of the war against Ukraine on women (2022/2633(RSP))”;https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2022-0206_EN.html; Erişim: 08.06.2024.
  88. International standards; https://www.ohchr.org/en/special-procedures/sr-violence-against-women/international-standards; Erişim: 08.06.2024.
  89. Articles 2, 3 and 14, Equal Access to Justice in the Case-Law of the European Court of Human Rights on Violence against Women, Research Division, Council of Europe/European Court of Human Rights, 2015, s.20; https://rm.coe.int/equal-access-to-justice-in-the-case-law-on-violence-against-women-befo/1680ac787c; Erişim: 08.06.2024.
  90. OIC Human Rights Related Instruments and Texts; https://www.oic-iphrc.org/en/data/docs/ legal_instruments/OIC_ HRRIT/ 385106.pdf; Erişim: 08.06.2024.
  91. Avrupa Birliği Adalet Divanı; https://www.ab.gov.tr/avrupa-birligi-adalet-divani_45632.html; Erişim: 08.06.2024.
  92. Court of Justice of the European Union (CJEU); https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/institutions-and-bodies/search-all-eu-institutions-and-bodies/court-justice-european-union-cjeu_en; Erişim: 08.06.2024.
  93. OHCHR Juris Database; https://juris.ohchr.org/; Erişim: 08.06.2024.
  94. Human Rights Committee, “General Comment No.36, Article 6: Right to Life”; https://www.ohchr.org/en/treaty-bodies/ccpr/ general-comments; Erişim: 08.06.2024.
  95. Info Curia Case-law; https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid= 281302& pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=3327459; Erişim: 02.04.2024.
  96. Violence against Women: The Court Clarifies the Conditions for Qualifying for International Protection; https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2024-01/cp240007en.pdf; Erişim: 03.03.2025.
  97. Discriminatory Measures Adopted in Respect of Women by The Taliban Regime Constitute Acts of Persecution; https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2024-10/cp240167en.pdf; Erişim: 03.03.2025.
  98. “Violence Against Women Prevalence Estimates, 2018”; World Health Organization; https://www.who.int/publications/i/ item/9789240022256; Erişim: 13.04.2025.
  99. Catherine WARIN/Valeria ILAREVA; Vulnerability in the New Pact: An Empty Promise to Protect, or An Operational Concept?; https://eumigrationlawblog.eu/vulnerability-in-the-new-pact-an-empty-promise-to-protect-or-an-operational-concept/; Erişim: 11.05.2025.