Dergiler / Ombudsman Akademik / 2025 / Sayı: 23

KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU TARAFINDAN ÖĞRETMENLERLE İLGİLİ VERİLEN KARARLARIN ANALİZİ

Analysis of Decisions Concerning Teachers Issued by the Public Ombudsman Institution

Özge Hanaşoğlu(Milli Eğitim Bakanlığı)0009-0005-9265-4160
Taner Atmaca(DÜZCE ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-9157-3100
Sayfa
87–115
Yayın Tarihi
2026-01-12
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu bulgu, değişen ekonomik koşullar ve güvencesiz istihdam biçimlerinin öğretmenlik mesleğinin statüsünü zayıflattığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye’de öğretmenlerin Kamu Denetçiliği Kurumu’na (KDK) yaptıkları başvuruları inceleyerek, eğitim sisteminde yönetsel adalet, mesleki güvence, bürokratik işleyiş ve hak arama kültürünün nasıl şekillendiğini ortaya koymaktır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma, 2017-2025 yılları arasında KDK’ya öğretmenler tarafından yapılan toplam 283 başvuruya ilişkin karar metinlerinin doküman incelemesi yöntemiyle analiz edilmesine dayanmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu bulgu, değişen ekonomik koşullar ve güvencesiz istihdam biçimlerinin öğretmenlik mesleğinin statüsünü zayıflattığını göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2017-2025 Verileri
⚙️Değişkenler:Kamu Denetçiliği Kurumu · Öğretmenlik Mesleği · Örgütsel Adalet

Özet

Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye’de öğretmenlerin Kamu Denetçiliği Kurumu’na (KDK) yaptıkları başvuruları inceleyerek, eğitim sisteminde yönetsel adalet, mesleki güvence, bürokratik işleyiş ve hak arama kültürünün nasıl şekillendiğini ortaya koymaktır. Çalışma, 2017-2025 yılları arasında KDK’ya öğretmenler tarafından yapılan toplam 283 başvuruya ilişkin karar metinlerinin doküman incelemesi yöntemiyle analiz edilmesine dayanmaktadır. Veriler KDK’nın resmî internet portalından “öğretmen” ve “öğretmenler” anahtar kelimeleriyle elde edilmiş, içerik analiziyle kategorilere ve temalara ayrılmıştır. Analiz sonucunda, öğretmen başvurularının büyük bölümünün “Özlük Hakları, Sosyal Güvence ve Mali Talepler” temasında yoğunlaştığı belirlenmiştir. Bu tema kapsamında, ücretli öğretmenlik dönemine ait sigorta ve prim tescili, ek ders ve tazminat ödemeleri ile hizmet süresi değerlendirmeleri en sık dile getirilen konular olmuştur. Bu bulgu, değişen ekonomik koşullar ve güvencesiz istihdam biçimlerinin öğretmenlik mesleğinin statüsünü zayıflattığını göstermektedir. İkinci en yaygın tema olan “Atama, Görevlendirme ve Mülakat Süreçleri” öğretmenlerin liyakat, adalet ve şeffaflık konularında yaşadığı güvensizlikleri yansıtmaktadır. KDK karar türleri incelendiğinde, tavsiye kararlarının (%48,8) en yüksek orana sahip olduğu görülmüş; bu da kurumun öğretmenlerle idare arasında arabulucu, çözüm odaklı ve “yumuşak hukuk” işlevi gördüğünü ortaya koymuştur.

Abstract

The primary aim of this study is to examine the complaints submitted by teachers to the Ombudsman Institution of Türkiye (Kamu Denetçiliği Kurumu-KDK) and to reveal how administrative justice, professional security, bureaucratic functioning, and the culture of rights-claiming are shaped within the Turkish education system. The research is based on the document analysis of 283 teacher-related cases submitted to the KDK between 2017 and 2025. Data were collected from the official portal of the Institution using the keywords “öğretmen” (teacher) and “öğretmenler” (teachers), and were analyzed through content analysis, resulting in the identification of major themes and categories. The analysis revealed that the majority of the complaints were concentrated under the theme “Employment Rights, Social Security, and Financial Demands.” Within this theme, issues such as the registration of social insurance and premium payments for contracted or hourly-paid teachers, additional lesson and compensation payments, and the recognition of service years were the most frequent. These findings indicate that changing economic conditions and precarious employment models have undermined the professional status of teaching. The second most frequent theme, “Appointments, Assignments, and Interview Processes,” reflected teachers’ perceptions of injustice and distrust concerning merit and transparency in administrative procedures. Regarding decision types, recommendation decisions (48.8%) constituted the largest proportion, suggesting that the KDK acts as a mediating, solution-oriented, and “soft law” mechanism between teachers and administrative authorities.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Hanaşoğlu, Ö., Atmaca, T. (2026). KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU TARAFINDAN ÖĞRETMENLERLE İLGİLİ VERİLEN KARARLARIN ANALİZİ. Ombudsman Akademik, Sayı: 23, 87–115. https://doi.org/10.32002/ombudsmanakademik.1817055

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (60)

  1. ADA, Ş., Durdağı Akan, Ahmet Ayık, İsa Yıldırım, Sinan Yalçın (2013). “Öğretmenlerin Motivasyon Etkenleri”, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt:17, Sayı:3, ss.151-166.
  2. AKAN, Elif, Abdulhak Halim Ulaş (2023). “Öğretmenlerin Motivasyonunu Etkileyen Faktörleri Ele Alan Çalışmalara Genel Bir Bakış: Bir Meta Sentez Çalışması”, TEBD, Cilt:21, Sayı:3, ss.1453-1472.
  3. ALÇIN, Ayşe Aslı (2025). “Türk Hukukunda İyi İdarenin Tesisinde Kamu Denetçiliği Kurumunun Rolü”, İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt:12, Sayı: 1, ss.1-31.
  4. ASHKANASY, Neal M, Gavin J. Nicholson (2003). “Climate of Fear in Organizational Settings: Construct Definition, Measurement and A Test Of Theory”. Australian Journal of Psychology, Cilt:55, Sayı:1, ss.24-29.
  5. ASLANARGUN, Engin, Taner Atmaca (2017). “Okul Müdürlüğü Atamalarında İdari Yargının İptal Gerekçeleri ve Öne Çıkan Hususlar”, Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt:5, Sayı: 10, ss.545-559.
  6. ATEŞ, Hamza, Göçke Ceren Buyruk (2018). “Bir İyi Yönetişim İlkesi Olarak Katılımcılık ve Türk Kamu Yönetiminde Katılımcılığın Konumu”, Ombudsman Akademik, Cilt:1, ss.81-98.
  7. ATMACA, Taner (2020). “Öğretmenlerin Toplumsal Saygınlık ve İmajlarına Olumsuz Etki Eden Faktörlerin İncelenmesi”, Yaşadıkça Eğitim, Cilt:34, Sayı:1, ss.152-167.
  8. BAKIRCI, H., Yılmaz Özkan, Caner Özdemir (2023). “Öğretmenlik Meslek Kanunu Hakkında Sınıf Öğretmenlerinin Görüşleri”, E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, Cilt: 14, Sayı:4, ss.325-343.
  9. BAKIRCI, Hasan, Ümit Şahin, Faruk Kayman (2025). “Branş Öğretmenlerinin Yeni Mülakat Sistemine Yönelik Görüşleri”, Eğitim Bilim ve Araştırma Dergisi, Cilt:6, Sayı:2, ss.182-210.
  10. BAŞ, Bayram, Merve Hülya Kibar Furtun, Firdevs Kapusızoğlu, Emine Ulu-Aslan (2023). “Öğretmenlik Kariyer Basamakları ve Yazılı Sınavına İlişkin Türkçe Öğretmenlerinin Görüşleri: Neyi, Nasıl Algılıyor, Yorumluyor ve Öneriyorlar?”, Ana Dili Eğitimi Dergisi, Cilt:11, Sayı:1, ss.159-177.
  11. BAUMAN, Z. (2019). Akışkan Modernite, Çev. Sinan Okan Çavuş, Can Yayınları, İstanbul.
  12. BİNBİR, Ümit, Gökhan Arastaman (2024). “Eğitim Hakkı İhlallerine İlişkin Öğrenci ve Öğretmen Görüşleri: Bir Durum Çalışması”, TEBD, Cilt:22, Sayı:1, ss.612-641.
  13. BOWEN, Glenn A. (2009). “Document Analysis as a Qualitative Research Method”, Qualitative Research Journal, Cilt:9, Sayı:2, ss.27-40.
  14. BUCK, Trevor, Richard Kirkham, Brian Thompson (2011). The Ombudsman Enterprise And Administrative Justice. Routledge, London.
  15. CANAT-SÜREKLİ, Nilüfer (2025). “Kamu yönetiminin denetlenmesi ve Kamu Denetçiliği Kurumu Kararları”, Ombudsman Akademik, Cilt:22, ss. 315-346.
  16. CİNGİ, Pembe Gül (2024). “İyi Yönetişim İlkeleri Çerçevesinde Türkiye’de Kamu Denetçiliği Kurumu: Literatür İncelemesi”, Premium E-Journal of Social Sciences (PEJOSS), Cilt:8, Sayı:45, ss.1088-1098.
  17. COŞKUN, Abdullah, Erdal Toprakçı (2024). “Türkiye Cumhuriyeti Danıştay’ının Eğitim ile İlgili Kararlarının İncelenmesi”, Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi, Cilt:8, Sayı:1, ss.138-158.
  18. CRESWELL, John W., Cherly N. Poth (2018). Qualitative Inquiry and Research Design Choosing among Five Approaches. SAGE.
  19. DADAŞ, Emre, Dursun Çelik (2024). “Kamu Denetçiliği Kurumunun Görev Alanına Dair Bir Değerlendirme”, Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt:14, Sayı:2, ss.1061-1088.
  20. DALY, Stephen (2016). “Oversight of HMRC Soft Law: Lessons From the Ombudsman”, Journal of Social Welfare and Family Law, Cilt:38, Sayı:3, ss.343-360.
  21. DEMİRKOL, İslam Safa (2014). “Kamu Denetçisi (Ombudsman) Kurumunun Etkinliğinin Sağlanması ve Yargıyla İlişkisi Hakkında Kıyaslamalı Bir Çalışma Taslağı”, İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi, Cilt:15, Sayı: 2, ss.73-99.
  22. EFE, Haydar, Murat Demirci (2013). Ombudsmanlık Kavramı ve Türkiye’de Kamu Denetçiliği Kurumundan Beklentiler. Sayıştay Dergisi, Cilt:90, ss.49-72.
  23. ELMACI, Davut, Bilgen Kıral (2022). “Necessity, Dissuasive, and Effects of Teachers’ Discipline Punishments From Principals’ Perspectives”, Psycho-Educational Research Reviews, Cilt:11, Sayı:2, ss.38-53.
  24. EREN, Abdurrahman (2011). “National Human Rights Institutional Models in Comparative Law and The Case of Turkey”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt:15, Sayı:3, ss.165-198.
  25. EVERS, Maxine, Patty Kamvounias (2025). “Ombudsmen and Australian Universities: Learning From Student Complaints”, Journal of Higher Education Policy and Management, Cilt:47, Sayı:3, ss.249-265.
  26. HOYLE, Eric (2001). “Teaching: Prestige, Status and Esteem: Prestige, Status and Esteem”, Educational Management & Administration, Cilt:29, Sayı:2, ss.139-152.
  27. İŞ, Abdulğafur ve Fırat Birel (2022). “Öğretmenlik Meslek Kanununa İlişkin Öğretmen Görüşlerinin Değerlendirilmesi” Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt:21, Sayı:84, ss.1967-1990.
  28. KAHRAMAN, Mehmet, Ali Burak Balkan (2020). “Kamu Denetçiliği Kurumu Kararlarında Denetim Ölçütü Olarak Kullanılan İyi Yönetim İlkeleri”, Ombudsman Akademik, Cilt:12, ss.71-101.
  29. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (2025). “Karar Arama”, https://www.ombudsman.gov.tr/AnaSayfa/BasvuruYaparkenNelereDikkatEdilmeli (Erişim tarihi: 08.08.2025).
  30. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU KANUNU (2012). “6328 Numaralı Kanun”, Erişim: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6328.pdf (Erişim tarihi: 08.08.2025).
  31. KARASOY, Hasan Alpay (2015). “Ombudsman in Turkey: Its Contributions and Criticism”, European Scientific Journal, Cilt:11, Sayı:22, ss.46-59.
  32. KAYA, Metin (2019). “Eğitim Kurumlarında Şikâyet Yönetimi: Ombudsmanlık Raporlarının İncelenmesi”, Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, Cilt:2, Sayı:1, ss.1-12.
  33. KDK (2016). Eğitim ve Öğretim Hakkı-1 (Özel Raporlar). Erişim: https://paylasim.ombudsman.gov.tr/dokuman/documentuploads/egitim-ve-ogretim-hakki-1/mobile/index.html
  34. KDK 2024 Yıllık Raporu (2025). 2024 Yıllık Raporu. T.C. Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık). Erişim: https://paylasim.ombudsman.gov.tr/dokuman/documentuploads/KDK-2024-Yillik-Rapor/index.html
  35. KESER, Ahmet, Şadiye Sucu (2021). “Türkiye’de Kamu Denetçiliği Politikasının Oluşturulması: Bir Kamu Politikası Analizi”, Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, Cilt:6, Sayı:1, ss.49-70.
  36. KMIECIK, Zbigniew (2014). “The Ombudsman as Initiator of Administrative Proceedings in Poland”, Teka Komisji Prawniczej PAN Oddział W Lublinie, Cilt:7, ss.34-43.
  37. KÖYBAŞI, Fatma, Celal Tayyar Uğurlu, Eyüp Can Yazıcı, Gökhan İbicek (2018). “Öğretmen Adaylarının Mülakat Uygulamasına İlişkin Görüşleri: Bir Durum Çalışması”, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt:6, Sayı:64, ss.305-316.
  38. LANE, Jan-Erik (2000). The Ombudsman in Denmark and Norway. Righing Wrongs: the Ombudusman in six Continents, Editörler: Roy Gregory, Philip Giddings, IOS Press, Amsterdam, ss. 143-154.
  39. LINCOLN, Yvonna S., Egon G. Guba, E.G. (1985) Naturalistic Inquiry. SAGE
  40. MUSSA, Inocent Mwombeki, Raymond Mwemezi Boniface (2025). “Motivation or Hygiene Factors? Teachers’ Beliefs on Salary as a Motivator in Tanzania’s Secondary Schools”, Cogent Education, Cilt:12, Sayı:1.
  41. OECD (2018). The role of ombudsman institutions in open government. OECD Working Paper on Public Governance. OECD Publishing. Erişim: https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2018/12/the-role-of-ombudsman-institutions-in-open-government_d2bf09ed/7353965f-en.pdf
  42. OKTAY, Yücel, Fatma, Köybaşı-Şemin (2024). “Türkiye’de Ücretli Öğretmenlik, Alan Değişikliği ve Orantısız Öğretmen Hareketliliğinin Eğitime Yansımaları”, Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt:26, Sayı:4, ss.524-541
  43. ONUNCU KALKINMA PLANI (2023). Özel İhtisas Komisyonu Raporu. Kalkınma Bakanlığı. Erişim: http://www.sp.gov.tr/upload/xSpKutuphane/files/Iyqcy+Kamu_Yonetimi_Ozel_Ihtisas_Komisyonu_Raporu.pdf
  44. ÖZDEMIR, Murat (2011). “Kamu Yönetimi ve İşletme Yönetimi Arakesitinde Bir Bilim: Eğitim Yönetimi”, Amme İdaresi Dergisi, Cilt:44, Sayı:2, ss.29-42.
  45. ÖZDEMİR, Servet, Murat Bülbül, Muhittin Acar (2010). “Challenges Associated With Administrative and Professional Accountability in The Turkish Educational System”, State and Administration in a Changing World, Editörler Jurac Nemec ve B. Guy Peters içinde. NISPACee Press, ss. 271-282.
  46. PABUÇCU, Hakan, Tülay Kırçoğlu (2018). “İyi Yönetim İlkeleri Bağlamında Kamu Denetçiliği Kurumu: Kamu Görevlileri Algısı”, Ombudsman Akademik, Cilt:1, ss.329-365.
  47. PINAR, Mehmet Ali, Güldem Dönel-Akgül (2023). “Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Öğretmenlikte Kariyer Basamaklarında Yükselme Sistemine İlişkin Görüşleri”, International Journal of Social Sciences and Education Research, Cilt:9, Sayı:1, ss.36-47.
  48. PINAR, Asu, Erdal Toprakçı (2025). “Türkiye Cumhuriyeti kamu denetçiliği kurumu kararlarinda eğitim”, E-Uluslararası Pedandragoji Dergisi (e-Upad), Cilt:5, Sayı:1, ss. 49-64.
  49. POLAT, Selda. (2014). “Ücretli Öğretmenlik İstihdamının Yarattığı Sorunlar Üzerine Nitel Bir Araştırma”, Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, Cilt:1, Sayı:28, ss. 67-88.
  50. RESMİ GAZETE (2022). “Öğretmenlik Meslek Kanunu”, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/02/20220214-1.htm (Erişim tarihi: 08.08.2025)
  51. SCHEİN, E. H. (2010). Organizational Culture and Leadership (4th ed.). San Francisco, CA: Jossey-Bass.
  52. SESLİ, Mutlu (2021). “Türkiye’de Ombudsman Kurumunun Bilinirlik ve Etkinlik Açısından Katılımcı Demokrasiye Katkısının Değerlendirilmesi”, Ombudsman Akademik, Cilt:15, ss.83-102.
  53. STANDİNG, G. (2022). Prekarya: Yeni Tehlikeli Sınıf, Çev. Ergin Bulut, İletişim Yayınları, İstanbul.
  54. STROMQUİST, N.P. (2018). “The Global Status Of Teachers and the Teaching Profession. Education International Research”, https://ei-ie-al.org/sites/default/files/docs/2018_ei_research_statusofteachers_eng_final.pdf (Erişim Tarihi: 08.08.2025)
  55. TOKCAN, Niyazi, Öznur Tunuay (2023). “Milli Eğitim Müdürlüğünün Taraf Olduğu ve Karara Varılan Davaların Bazı Değişkenlere Göre Analizi”, Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt:13, Sayı:1, ss.215-238.
  56. UZ, Bilge (2023). “Ombudsmanlık Kurumlarının Özellikleri ve Kamu Denetçiliği Kurumu Kararlarının Uygulamadaki Etkileri”, Ombudsman Akademik, Cilt:19, ss.77-102.
  57. ÜSTÜNER, Mehmet, Seyfettin Abdurrezzak, Yalçın Varol Yıldızbaş (2021). “Öğretmenlerin İdeal Öğretmen Özelliklerine İlişkin Görüşleri”, Milli Eğitim Dergisi, Cilt:50, Sayı:229, ss.567-585.
  58. YILDIRIM, Ali, Rahime Çobanoğlu (2025). “Türkiye’de Öğretmen Eğitimi: Erken Cumhuriyet Dönemi’nden Günümüze Gerçekleşen Değişimlerin Analizi”, TEBD, Cilt:23, Sayı:1, ss.382-415.
  59. YİĞİT, Emin, Ali Erdi Erdoğan (2024). “Neoliberal Politikaların Öğretmen Emeğini Dönüştürücü Etkisi ve Ücretli Öğretmenlik”, Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, Cilt:14, ss.283-302.
  60. YÜCEL, Derya, Hülya Kasapoğlu-Tankutay (2023). “Öğretmenlerin Yaşadıkları Etik İkilem Durumlarının ve Bu Durumlara İlişkin Çözüm Yollarının Değerlendirilmesi”, Milli Eğitim Dergisi, Cilt:52, Sayı:237, ss.409-436.