Dergiler / BELLETEN / 2014 / Cilt: 78 - Sayı: 283

XVI. Yüzyıl Osmanlı İlmiyye Kanûnnâmeleri ve Medrese Eğitimi

The Ottoman Ilmiyye Lawcodes of XVI. Century and Madrasa Education

Sayfa
955–982
Yayın Tarihi
2014-12-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu düzenlemelerdeki hükümler Osmanlı gerileme paradigmasının oluşmasında etken olan Osmanlı eleştiri literatürüne de kaynaklık etmişlerdir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İlk Osmanlı medresesinin İznik’te kurulmasının ardından Osmanlı eğitim sistemi önemli bir inkişaf sürecinden geçmiş, Fatih Sultan Mehmet ve Kanuni Sultan Süleyman devirleri önemli dönüm noktaları oluşturmuş, klasik Osmanlı eğitim sisteminin ana esasları bu dönemlerde teşekkül etmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu kurumlaşma sürecinde ve devamında görülen aksaklıklarla ilgili XVI. yüzyılda üçü kanûnnâme biri hüküm ve biri hatt-ı humâyun olmak üzere beş önemli düzenleme yapılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu düzenlemelerdeki hükümler Osmanlı gerileme paradigmasının oluşmasında etken olan Osmanlı eleştiri literatürüne de kaynaklık etmişlerdir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:16th Century · Ilmiyye · Mudarris

Özet

İlk Osmanlı medresesinin İznik’te kurulmasının ardından Osmanlı eğitim sistemi önemli bir inkişaf sürecinden geçmiş, Fatih Sultan Mehmet ve Kanuni Sultan Süleyman devirleri önemli dönüm noktaları oluşturmuş, klasik Osmanlı eğitim sisteminin ana esasları bu dönemlerde teşekkül etmiştir. Bu kurumlaşma sürecinde ve devamında görülen aksaklıklarla ilgili XVI. yüzyılda üçü kanûnnâme biri hüküm ve biri hatt-ı humâyun olmak üzere beş önemli düzenleme yapılmıştır. Bu düzenlemelerle medreselerde okutulacak kitaplar belirlenmiş, verilen eğitimin niteliği artırılmaya çalışılmış, eğitim süresinin standartlaştırılmasına gayret gösterilmiş, ideal müderris ve öğrenci tipine yaklaşma hedefi güdülmüştür. Bu düzenlemelerdeki hükümler Osmanlı gerileme paradigmasının oluşmasında etken olan Osmanlı eleştiri literatürüne de kaynaklık etmişlerdir.

Abstract

With establishment of the first Ottoman madrasa in Iznik, the Ottoman Education system had entered a period of development and the eras of Fatih Sultan Mehmet and Kanuni Sultan Süleyman had been significant turning points where the fundamental principles of the classical Ottoman education system had been introduced. During the 16th century five important regulations were enacted involving the institutionalization process and the problems that arose afterwards; these consisted of three kanunname’s, a hukum (decree) and a hatt-i humayun (decree of the sultan). With these enactments the books that were taught in the madrasas were determined, efforts were made to improve the quality of education, the education program was tried to be standardized all the while had aimed to create settings to obtain the ideal mudarris and student type. Furthermore, the decrees/articles of these regulations have also been sources to references of Ottoman literature reviews that have been effective in the formation of the paradigm of the Ottoman decline.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BEYAZIT, Y. (2014). XVI. Yüzyıl Osmanlı İlmiyye Kanûnnâmeleri ve Medrese Eğitimi. BELLETEN, Cilt: 78 - Sayı: 283, 955–982. https://ajindex.com/articles/126257

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. Bab-ı Meşihat Şeyhülislamlık Arşivi, Rumeli Kadıaskerliği Ruznamçeleri, 181/4. Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Mühimme Defteri, 27. Beyazıt Devlet Kütüphanesi, Veliyüddin Efendi, 1970.
  2. Nuruosmaniye Kütüphanesi, Rumeli Kadıaskerliği Ruznamçeleri, 5193/2. Süleymaniye Kütüphanesi, Esad Efendi, 2362, Vr. 82a. Süleymaniye Kütüphanesi, Reisülküttab, 1004. Topkapı Sarayı Arsivi, H.951-952 Tarihli ve E-12321 Numaralı Muhimme Defteri, Haz. Halil Sahillioğlu, IRCICA yay., İstanbul 2002.
  3. Topkapı Sarayı Kütüphanesi, R.1935. Fatih Sultan Mehmed Kanûnnâme-i Al-i Osman (Tahlil ve Karşılaştırmalı Metin), Haz. Abdulkadir Özcan, Kitabevi Yayınları, İstanbul 2003. Hüseyin Atay, “Medreselerin Gerilemesi”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, C. XXV, Ankara 1981, s. 15-56. Yaşar Sarıkaya, “Osmanlı Medreselerinin Gerilemesi Meselesi: Eleştirel Bir Değerlendirme Denemesi”, İslami Araştırmalar Dergisi, S.3, 1999, s. 23-39. Gelibolulu Mustafa Âli, Künhü’l-Ahbâr Fatih Sultan Mehmed Devri (1451-1481),
  4. C.II, Haz. Hüdai Şentürk, TTK Yayınları, Ankara 2003. ------------------------------, Mevâ’ıdü’n-Nefâis fî-Kavâıdül-Mecalis, Haz. Mehmet Şeker, TTK Yayınları, Ankara 1997.
  5. Hezarfen Hüseyin Efendi, Telhîsü’l-Beyân Fî Kavânîn-î Âl-i Osmân, Haz. Sevim İlgürel, TTK Yayınları, Ankara 1998. Nevîzâde Atâî, Hadâikü’l-Hakâik fi Tekmiletü’ş-Şakâik, Haz. Abdülkadir Özcan, Çağrı Yayınları, İstanbul 1989. Selânikî Mustafa Efendi, Târih-i Selânikî, Haz. Mehmet İpşirli, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1999.
  6. Ahmed Refik, Onuncu Asr-ı Hicri’de İstanbul Hayatı, Haz. Abdullah Uysal, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 1987.
  7. Akgündüz, Ahmet, Osmanlı Kanûnnameleri ve Hukuki Tahlilleri, C. 4, Fey Vakfı Yayınla- rı, İstanbul 1992. ------------------------------, Osmanlı Kanûnnameleri ve Hukuki Tahlilleri, C. 8, Osmanlı Araştırma- ları Vakfı Yayınları, İstanbul 1994.
  8. Atay, Hüseyin, “Fatih-Süleymaniye Medreseleri Ders Programları ve İcazetname- ler”, Vakıflar Dergisi, XIII, 1981, s. 171-206. ------------------------------, Osmanlılarda Yüksek Din Eğitimi Medrese Programları-İcazetnameler-Islahat Hareketleri, Dergah Yayınları, İstanbul 1983. ------------------------------, “Medreselerin Gerilemesi”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergi- si, C. XXV, Ankara 1981, 15-56.
  9. Baltacı, Cahid, XV-XVI. Asırlarda Osmanlı Medreseleri, Marmara Üniversitesi İlahiyat Vakfı Yayınları, İstanbul 2005.
  10. Beyazıt, Yasemin, Osmanlı İlmiyye Mesleğinde İstihdam (XVI. Yüzyıl), TTK Yay., Ankara 2014.
  11. Bilge, Mustafa, İlk Osmanlı