Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBu çalışmada, çoğunluğu son yıllarda araştırmaya açılan Türk Diplomatik Arşivi olmak üzere birincil kaynaklara dayalı olarak, iç savaş sırasında Çin’deki Türkiye diplomatik temsilciliklerinin ve temsilcilerinin durumu ile faaliyetleri ele alınmıştır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Türkiye ile Çin arasında diplomatik temsilciliklerin kurulmasının ilk adımı Nankin’de 1929 yılında orta elçilik kurulması ile atılmıştır. Yaklaşık iki sene sonra ekonomik nedenlerle kapatılan bu elçilik, 1939 yılında Çunking’de yeniden açılmış, Japon işgali ve Çin İç Savaşı gibi olaylardan etkilenmiştir. 1943 yılında büyükelçilik seviyesine yükseltilen Çunking temsilciliği, Japonya’yla savaşın sona ermesi ve Milliyetçi Çin hükûmetinin başkenti Nankin’e taşımasıyla buraya nakledilmiştir. Türkiye’nin Çin’e atadığı ilk büyükelçi Hulusi Fuad Tugay olmuştur. Çin İç Savaşı’nda komünist birliklerinin 1949 başında Nankin’e yaklaşması üzerine, herhangi bir olumsuz duruma karşı Nankin Büyükelçiliği Başkâtibi Kanton’a gönderilmiş ve burada Nankin Büyükelçiliği’ne bağlı ikinci bir diplomatik temsilcilik oluşturulmuştur. Nankin’in komünist birlikler tarafından ele geçirilip buradaki yabancı elçiliklerin kuşatılmasıyla Türkiye büyükelçiliği de durumdan kötü etkilenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti’ni tanımayan ülkelerin diplomatları sıradan insanlar olarak görülmüş, uluslararası ilişkilerde diplomatlara verilen ayrıcalıklar yok sayılmıştır. Bu şartlar altında faaliyetlerini sürdürmeye çalışan Nankin Büyükelçiliği, durumun tehlikeli hâle gelmesi üzerine önce Hong Kong’a taşınmış, daha sonra ilga edilmiştir. Türk diplomatları Çin’de bulundukları süre zarfında sorumluluk alanlarında çok az Türk vatandaşı olduğundan, daha çok Çin’in iç, dış ve askerî durumu hakkında raporlar hazırlamışlardır. Bu raporlarda zaman zaman Çin’in Türkistan bölgesine de değinilmiştir. Bunun dışında iki ülke arasındaki dostluk antlaşması müzakereleri, ekonomik ve ticari ilişkiler konusunda da faaliyetlerde bulunmuşlardır. Diğer yandan Çin’de olumlu bir Türkiye imajının korunması ve Boğazlar meselesinde Türk tezinin savunulması için de çaba sarf etmişlerdir. Bu çalışmada, çoğunluğu son yıllarda araştırmaya açılan Türk Diplomatik Arşivi olmak üzere birincil kaynaklara dayalı olarak, iç savaş sırasında Çin’deki Türkiye diplomatik temsilciliklerinin ve temsilcilerinin durumu ile faaliyetleri ele alınmıştır.
Abstract
The first step in establishing diplomatic missions between Turkey and China was taken in 1929 with the opening of a legation in Nanjing. Closed after about two years for economic reasons, it was reopened in Chongqing in 1939, where it was affected by the Japanese occupation and the Chinese Civil War. The mission, elevated to embassy status in 1943, was relocated to Nanjing following the end of the war with Japan and the Nationalist Government of China’s transfer of its capital there. Turkey’s first ambassador to China was Hulusi Fuad Tugay. As communist forces approached Nanjing in early 1949, the embassy’s chief secretary was sent to Canton as a precaution against any adverse development, establishing a second diplomatic mission under the Nanjing Embassy. When Nanjing fell to communist forces and foreign embassies there were besieged, the Turkish Embassy was also adversely affected. Diplomats from countries that did not recognize the People’s Republic of China were treated as ordinary individuals, and the privileges granted to diplomats under international relations were disregarded. Under these conditions, the Nanjing Embassy, which had tried to continue its activities, relocated first to Hong Kong as the situation became dangerous, and was later abolished. Having very few Turkish citizens under their jurisdiction during their time in China, Turkish diplomats focused mainly on preparing reports on China’s internal, foreign, and military affairs, occasionally addressing the Türkistan (Xinjiang) region in these reports as well. They also engaged in activities related to negotiations over the friendship treaty between the two countries and to economic and commercial relations. They further worked to preserve a positive image of Turkey in China and to advocate for the Turkish position on the Straits issue. This study examines the status and activities of Turkey’s diplomatic missions and representatives in China during the Civil War, based primarily on primary sources, most notably the Turkish Diplomatic Archives, which has only recently been opened to research.