Dergiler / BELLETEN / 2026 / Cilt: 90 Sayı: 318

Rum Patrikliği ve Bulgar Eksarhlığı’nın Selânik ve Manastır Vilayetlerinde Yapılan 1912 Seçimlerine Yönelik İddiaları ve Seçim Sisteminin Yenilenmesi Talepleri

The Claims of Greek Patriarchate and Bulgarian Exarchate Related to the 1912 Elections in the Provinces of Thessaloniki and Bitola and Their Demands for the Renewal of The Electoral System

Nuran Koltuk(TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-9286-496X
Sayfa
603–646
Yayın Tarihi
2026-08-10
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada Osmanlı arşiv kaynakları ve Türk literatürü kullanılarak, Rum ve Bulgarların Selânik ve Manastır vilayetlerinde, 1912 seçimleri sırasında usulsüzlük yapıldığına dair iddialarına ve yeni bir seçim sistemi taleplerine yer verilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Günümüz siyasi hayatında halkın yönetime katılımı için vazgeçilmez hâle gelen seçimler, Fransız İhtilali’nden sonra, yeni yönetim biçimlerinin ortaya çıkmasına paralel olarak gelişmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Meşrutiyet’in ilanı ile yönetim sistemini değiştirmiş ve ilk genel seçim tecrübesini edinmiştir. 1912 seçimleri ise II.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada Osmanlı arşiv kaynakları ve Türk literatürü kullanılarak, Rum ve Bulgarların Selânik ve Manastır vilayetlerinde, 1912 seçimleri sırasında usulsüzlük yapıldığına dair iddialarına ve yeni bir seçim sistemi taleplerine yer verilmiştir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Selânik · Manastır · Rum

Özet

Günümüz siyasi hayatında halkın yönetime katılımı için vazgeçilmez hâle gelen seçimler, Fransız İhtilali’nden sonra, yeni yönetim biçimlerinin ortaya çıkmasına paralel olarak gelişmiştir. Osmanlı Devleti de I. Meşrutiyet’in ilanı ile yönetim sistemini değiştirmiş ve ilk genel seçim tecrübesini edinmiştir. 1912 seçimleri ise II. Meşrutiyet Dönemi’nin ikinci genel seçimidir. Osmanlı Devleti’nin siyasi tarihinde en şaibeli seçim olarak adlandırılan 1912 seçimleri, İttihat ve Terakki’nin iktidarında ve siyasi atmosferin gerginliği altında gerçekleşmiştir. İktidarı kaybetmek istemeyen İttihatçılar, kanunların boşluklarından yararlanarak, vaktinden önce seçimin yapılmasını sağlamış ve muhaliflerin mümkün olduğunca Meclis-i Mebûsân’a girmemesi için devletin bütün imkânlarını kullanmıştır. Seçimler ülkenin genelinde olduğu gibi Selânik ve Manastır’da da sert bir ortamda gerçekleşmiştir. Oysa her iki vilayetin de içinde olduğu Makedonya, Meşrutiyet’in ilan edildiği yer ve İttihat ve Terakki’nin gücünü aldığı bir merkezdir. Fakat bölgede İttihat ve Terakki’nin başlangıçta iyi ilişkiler kurduğu gayrimüslimler arasında, kendisine yönelik karşıtlık giderek had safhaya ulaşmıştır. Bu nedenle Selânik ve Manastır’da İttihat ve Terakki, seçimlerde muhalif gayrimüslimlerin seçilmemesi için çeşitli yollara başvurmuştur. Rum ve Bulgarlar bağlı bulundukları Patriklik ve Eksarhlık aracılığıyla seçimler ile ilgili pekçok iddiada bulunmuştur. Bu çalışmada Osmanlı arşiv kaynakları ve Türk literatürü kullanılarak, Rum ve Bulgarların Selânik ve Manastır vilayetlerinde, 1912 seçimleri sırasında usulsüzlük yapıldığına dair iddialarına ve yeni bir seçim sistemi taleplerine yer verilmiştir.

Abstract

Elections, which have become indispensable for the participation of the people in administration in today’s political life, have developed in parallel with the emergence of new forms of government after the French Revolution. The Ottoman State also changed its system of government with the declaration of the First Constitutional Monarchy and experienced its first general elections. The 1912 elections were the second general elections of the Second Constitutional Monarchy Period. The 1912 elections, which are called the shadiest elections in the political history of the Ottoman State, took place under the rule of the Union and Progress and under the tension of the political atmosphere. The Unionists, who did not want to lose power, ensured that the elections were held ahead of time by taking advantage of the loopholes in the laws and used all the means of the state to prevent the opposition from entering the Parliament as much as they could. The elections took place in a harsh environment in Thessaloniki and Bitola, as they did throughout the country. In fact, Macedonia, where both provinces were located, was the place where the Constitutional Monarchy was proclaimed and the center from which the Union and Progress drew its power. However, among the non-Muslims in the region, with whom the Union and Progress had initially established good relations, the opposition against the Union and Progress gradually reached its peak. Therefore, the Union and Progress resorted to various methods to prevent opposition non-Muslims from being elected in Thessaloniki and Bitola. Greeks and Bulgarians made many claims about the elections. This study uses archive documents to address the claims of the Greeks and Bulgarians in the Thessaloniki and Bitola provinces regarding irregularities in the 1912 elections and their demands for a new electoral system.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Koltuk, N. (2026). Rum Patrikliği ve Bulgar Eksarhlığı’nın Selânik ve Manastır Vilayetlerinde Yapılan 1912 Seçimlerine Yönelik İddiaları ve Seçim Sisteminin Yenilenmesi Talepleri. BELLETEN, Cilt: 90 Sayı: 318, 603–646. https://doi.org/10.37879/belleten.2026.603

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (45)

  1. Arşiv Kaynakları
  2. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
  3. Sadaret Amedî Meclis-i Vükelâ (A.AMD.MV), 99/10-2, 14, 15, 16, 17, 18, 19
  4. 3, 20, 21, 22, 24, 25, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 42, 43
  5. 7, 1, 2, 4, 5, 6, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 18, 19
  6. 8, 1, 2, 3, 4
  7. Dahiliye Siyasi Kısım (DH.SYS), 83-1/2-21, 4
  8. 26, 13
  9. 44, 8
  10. Süreli Yayın
  11. “İttihad ve Terakki Cemiyeti Murahhasları Rum Patrikhanesi’nde”, İkdâm, 30 Ocak 1912, s. 2.
  12. “İttihad ve Terakki Fırkası ve Rum Patrikhanesi”, ikdâm, 30 Ocak 1912, s. 3.
  13. “İntihâbât Etrafında: Rumlar ile Müzâkerât”, İkdâm, 4 Şubat 1912, s. 3
  14. “İntihâbât Etrafında: Rumlarla Bulgarlar”, İkdâm, 9 Şubat 1912, s. 4.
  15. “İntihâbât Etrafında: Meclis-i Vükelâ Zabıtnâmesi”, İkdâm, 22 Şubat 1912, s. 3.
  16. “İntihâbât Etrafından:Selanik’te Hürriyet ve İtilaf Fırkası ve Rum ve Bulgarlar”, İktihâm, 26 Şubat 1912, s.3.
  17. “İntihâbât Etrafında: Manastır’da Muhalifler”, İktihâm, 29 Şubat 1912, s. 3.
  18. “Müşterek Bir Maksada Doğru”, Tanin, 16 Ocak 1912, s. 2.
  19. “Hürriyet ve İtilaf ve Rum Mebusları”, Tanin, 13 Ocak 1912, s. 3.
  20. “Kaç Rum İntihâb Olunacak”, Tanin, 21 Ocak 1912, s. 3.
  21. “Valilerde Tebeddülât”, Tanin, 30 Ocak 1912, s. 1.
  22. “Siyasiyât: İttihad ve Terakki ve Rumlar”, Tanin, 23 Mart 1912, s. 1.
  23. “İntihâbât Etrafında: Rumlar ve Bulgarlar”, Teminât, 9 Şubat 1912, s. 3.
  24. “İntihâbât Etrafında: İttihad ve Terakki ve Bulgar Unsuru”, Teminât, 9 Şubat 1912, s. 2.
  25. “İntihâbât Etrafında: Manastır’da”, Teminât, 20 Mart 1912, s. 3.
  26. “Valiler ve İntihâbât”, Teminât, 22 Mart 1912, s. 1.
  27. Kaynak, Araştırma ve İnceleme Eserler
  28. Adanır, Fikret, Makedonya Sorunu, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul Kasım 2001.
  29. Ahmad, Feroz-Dankwart A. Rustow, “İkinci Meşrutiyet Döneminde Meclisler: 1908-1918”, Güneydoğu Avrupa Araştırmaları Dergisi, S. 4-5, 1976, s. 245-284.
  30. Akşin, Sina, 31 Mart Olayı, İmge Kitapevi, Ankara Ocak 2009.
  31. Birinci, Ali, Hürriyet ve İtilaf Fırkası: II. Meşrutiyet Devrinde İttihat ve Terakki’ye Karşı Çıkanlar, Dergah Yayınları, İstanbul Mayıs 2020
  32. Demir, Fevzi, Osmanlı Devleti’nde II. Meşrutiyet Dönemi Meclis-i Mebusan Seçimleri: 1908-1914, İmge Kitabevi, Ankara Haziran 2007.
  33. Düstur, Tertib-i Sânî, C I, Matbaa-i Osmaniye, İstanbul 1329.
  34. Eraslan, Cezmi-Olgun, Kenan, Osmanlı Devleti’nde Meşrutiyet ve Parlamento, 3F Yayınevi, İstanbul Ekim 2006.
  35. Gelmez, Adnan, Türk Siyasi Hayatında 1912 Meclîs-i Mebusân Seçimleri, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 1995.
  36. Güneş, İhsan, “1912 Seçimleri ve Eskişehir’de Meydana Gelen Olaylar”, Belleten, C 56/S. 216, 1992, s. 459-482.
  37. Hacısalihoğlu, Mehmet, Jön Türkler ve Makedonya Sorunu (1890-1918),Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Ankara 2008.
  38. Hanioğlu, Şükrü, Preparation For A Revolution: Young Turks 1902-1908, Oxford Universtiy Press, Oxford Kasım 2001.
  39. Kili, Suna-Gözübüyük, A. Şeref, Türk Anayasa Metinleri 1839-1980, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları, Ankara 1982.
  40. Olgun, Kenan, 1908-1912 Osmanlı Meclis-i Mebusanı’nın Faaliyetleri ve Demokrasi Tarihindeki Yeri, Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara 2008.
  41. Olgun, Kenan, “II. Meşrutiyet Dönemi Seçim Sistemi ve 1912 Seçimlerinde İzmit Sancağı’nda Uygulanışı”, Tarih Dergisi, S. 39, 2004, s. 139-154.
  42. Olgun, Kenan, ʺOsmanlı Meclis-i Mebusanı’nda Ara Seçimler (1908-1912 Dönemi)ʺ, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, C 28/S. 82, Mart 2012, s. 1-24.
  43. Özbozdağlı, Özer, “Selanik, Manastır ve Kosova Vilayetlerinde 1912 Meclis-i Mebusan Seçimleri”, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, C 11/S. 2, Kış 2016, s. 283-315.
  44. Özbozdağlı, Özer, İttihat ve Terakki ve Makedonya Sorunu 1908-1912, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Tokat 2016.
  45. Sancaktar, Fatih Mehmet, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Anayasa, Seçim ve Meclis Tecrübesi (1876-1923), Ötüken, İstanbul 2021.