Dergiler / Yeni Fikir Dergisi / 2026 / Cilt: 18 Sayı: 35

İstanbul Sulukule'de Kentsel Dönüşüm ve Koruma İkilemi: Avrupa Perspektifinden Bir Değerlendirme

The Dilemma of Urban Renewal and Conservation in Sulukule, Istanbul: An Evaluation from a European Perspective

Murat Kitir(KONYA KÜLTÜR VARLIKLARINI KORUMA BÖLGE KURULU MÜDÜRLÜĞÜ)0000-0002-8771-107X
Sayfa
49–64
Yayın Tarihi
2026-08-03
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmanın bulguları, Sulukule’deki müdahalenin bir "yenileme” projesinden ziyade, soylulaştırma odaklı bir "dönüşüm" karakteri taşıdığını; bu durumun somut ve somut olmayan kültürel mirasta geri dönülemez tahribata yol açtığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Türkiye'deki kentsel sit alanlarında uygulanan yenileme politikalarını, Avrupa'daki kültürel mirasın korunmasına yönelik güncel yaklaşımlar ve özellikle "Tarihi Kentsel Peyzaj" (Historic Urban Landscape- HUL) kavramı çerçevesinde ele almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ne var ki, Türkiye'de 2005 yılından itibaren 5366 sayılı yasa kapsamında hayata geçirilen projeler, bu evrensel ilkelerle çelişmekte; kültürel miras alanlarında sosyal dışlanma, yerinden edilme ve piyasa baskısıyla şekillenen dönüşüm süreçlerine yol açmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmanın bulguları, Sulukule’deki müdahalenin bir "yenileme” projesinden ziyade, soylulaştırma odaklı bir "dönüşüm" karakteri taşıdığını; bu durumun somut ve somut olmayan kültürel mirasta geri dönülemez tahribata yol açtığını göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2005 Verileri
⚙️Değişkenler:Kentsel Dönüşüm · Kentsel Yenileme · Tarihi Kentsel Peyzaj (HUL)

Özet

Bu çalışma, Türkiye'deki kentsel sit alanlarında uygulanan yenileme politikalarını, Avrupa'daki kültürel mirasın korunmasına yönelik güncel yaklaşımlar ve özellikle "Tarihi Kentsel Peyzaj" (Historic Urban Landscape- HUL) kavramı çerçevesinde ele almaktadır. Çalışmanın temel amacı, İstanbul Sulukule örneği üzerinden, Türkiye’deki "kentsel yenileme" pratiklerinin uluslararası koruma standartları (UNESCO, ICOMOS, Avrupa Konseyi) ile ne ölçüde örtüştüğünü ve hangi noktalarda ayrıştığını ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni benimsenmiş; veriler literatür taraması, mevzuat analizi ve planlama raporlarının incelenmesi yoluyla elde edilmiştir. Kültürel mirasın korunması konusunda küresel ölçekte belirleyici rol oynayan uluslararası kuruluşlar, katılımcı planlama, yerinde koruma ve kültürel süreklilik gibi temel prensiplere vurgu yapmaktadır. Ne var ki, Türkiye'de 2005 yılından itibaren 5366 sayılı yasa kapsamında hayata geçirilen projeler, bu evrensel ilkelerle çelişmekte; kültürel miras alanlarında sosyal dışlanma, yerinden edilme ve piyasa baskısıyla şekillenen dönüşüm süreçlerine yol açmaktadır. Çalışmanın bulguları, Sulukule’deki müdahalenin bir "yenileme” projesinden ziyade, soylulaştırma odaklı bir "dönüşüm" karakteri taşıdığını; bu durumun somut ve somut olmayan kültürel mirasta geri dönülemez tahribata yol açtığını göstermektedir.

Abstract

This study examines the renewal policies implemented in urban conservation areas in Turkey within the framework of current approaches to cultural heritage conservation in Europe, particularly the Historic Urban Landscape (HUL) concept. The main objective is to determine the extent to which Turkey's "urban renewal" practices, through the case of Sulukule, Istanbul, align with and diverge from international conservation standards (UNESCO, ICOMOS, Council of Europe). The research employs a qualitative case study design, with data gathered through literature review, legislative analysis, and examination of planning reports. International organizations, which play a defining role in global cultural heritage conservation, emphasize fundamental principles such as participatory planning, in situ conservation, and cultural continuity. However, projects realized in Turkey since 2005 under Law No. 5366 often contradict these universal principles, leading to transformation processes in cultural heritage areas characterized by social exclusion, displacement, and market pressure. The findings of the study indicate that the intervention in Sulukule is less a "renewal" project and more a gentrification-driven "transformation" which has caused irreversible destruction to both tangible and intangible cultural heritage

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kitir, M. (2026). İstanbul Sulukule'de Kentsel Dönüşüm ve Koruma İkilemi: Avrupa Perspektifinden Bir Değerlendirme. Yeni Fikir Dergisi, Cilt: 18 Sayı: 35, 49–64. https://ajindex.com/articles/1254097

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. Akkar Ercan, Z. M. (2006). Kentsel dönüşüm üzerine Batı’daki kavramlar, tanımlar, süreçler ve Türkiye. Planlama, 2006(2), 29–38.
  2. Appleyard, D. (1979). The Conservation of European Cities. MIT Press. Ataöv, A., & Sevin, O. (2007). Türkiye'de kentsel dönüşüme yöntemsel bir yaklaşım. METU Journal of the Faculty of Architecture, 24(2), 57-82.
  3. Bakanlar Kurulu. (2006). İstanbul İli, Fatih İlçesi Sınırları İçerisinde Bulunan Neslişah ve Hatice Sultan Mahallelerinin Yenileme Alanı Olarak Kabul Edilmesi Hakkında Karar. Resmî Gazete, Sayı: 26373.
  4. Bandarin, F. (2015). The Historic Urban Landscape: Managing Heritage in an Urban Century. Wiley-Blackwell.
  5. Bernt, M. (2003). Ruptures in the City: The rise and fall of "Cautious Urban Renewal" in Berlin. Berlin: Oekom.
  6. Council of Europe. (2005). Framework Convention on the Value of CulturalHeritageforSociety (FaroConvention). Strasbourg. https://rm.coe.int/1680083746 Çelik, A. B. (2015). Türkiye’de kentsel sit alanlarının korunması: Kavramsal ve yönetsel sorunlar. Mimarist, 52, 78–89.
  7. Danıştay 14. Dairesi. (2012). Esas No: 2011/1376, Karar No: 2012/4379 Sayılı İptal Kararı. Ankara.
  8. Dinçer, İ. (2011). The impact of neoliberal policies on historic urban space: Areas of urban renewal in Istanbul. International Planning Studies, 16(1), 43-60.
  9. Enlil, Z. (2011). The neoliberal agenda and the changing urban form of Istanbul.
  10. International Planning Studies, 16(1), 5-25.
  11. Erman, T. (2011). Mış gibi Site Yapmak: Ankara'da Gecekondu Dönüşüm Projeleri ve İstanbul'da Sulukule Yenileme Projesi. Toplum ve Bilim, 120, 151-177.
  12. Erman, T. (2013). Thesocialeffects of urban regeneration in Sulukule, Istanbul. International Journal of Urban andRegionalResearch, 37(5), 1577–1593. https://doi.org/10.1111/1468 2427.12048
  13. Giritlioğlu, P. P. (2010). Sulukule’de Neler Oldu? Kentsel Dönüşümün Hukuki Boyutu. İstanbul Şehir Plancıları Odası Yayınları.
  14. Günay, Z. (2012). Historic Urban Landscapes in Istanbul: The Role of the UNESCO World Heritage Centre. European Spatial Research and Policy, 19(2), 25-41.
  15. Harvey, D. (1989). From Managerialism to Entrepreneurialism: The Transformation in Urban Governance in Late Capitalism. Geografiska Annaler: Series B, Human Geography, 71(1), 3-17.