Dergiler / Külliye / 2025 / Cilt: 6 Sayı: 2

Üstün Yetenekli Çocuğa Ebeveynlik Sürecinde Duygusal Emek Deneyimi Üzerine Fenomenolojik Araştırma: Bir Çocuk Yetiştirme Ehliyeti Denemesi

Phenomenological Research On Emotional Labor Experience In The Process Of Parenting A Gifted Child: An Essay On Child Raising Expertise

Ayşe Betül Tanrıverdi(SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-5046-4618
Sayfa
239–272
Yayın Tarihi
2025-07-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca Ç sınıfı ehliyetinin anlamını ve gerekliliğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Üstün yetenekli çocukların akranlarına göre yetenek, davranış ve ilgi bakımından farklılaşması ebeveynler için duygusal emek sürecini meydana getirmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu kapsamda ebeveynlerin üstün yetenekli çocuklarıyla deneyimlerini nasıl yorumladıkları, üstün yetenekli çocuğun onlar için değerinin nasıl olduğu araştırmanın temel problemidir.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca Ç sınıfı ehliyetinin anlamını ve gerekliliğini göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Üstün Yetenekli Çocuk · Ebeveynlik Deneyimi · Duygusal Emek

Özet

Üstün yetenekli çocukların akranlarına göre yetenek, davranış ve ilgi bakımından farklılaşması ebeveynler için duygusal emek sürecini meydana getirmektedir. Bu kapsamda ebeveynlerin üstün yetenekli çocuklarıyla deneyimlerini nasıl yorumladıkları, üstün yetenekli çocuğun onlar için değerinin nasıl olduğu araştırmanın temel problemidir. Çalışmanın örneklem grubu 15 kişi olup nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve fenomenolojik analiz yapılmıştır. Veriler, MAXQDA 2024 sürümüyle kodlanmış, fenomenlerin ardına yorumlanarak özetlenmiştir. Toplamda yedi tane fenomen kodlanmış olup bu fenomenler Hochschild’in duygusal emek, ikinci vardiya ve üçüncü vardiya teorisi altında açımlanmıştır. Ebeveynler, erken konuşma, hızlı öğrenme, ilgi alanlarının yaşıtlarından farklı olması gibi etmenlerle çocuklarının üstün yetenekli olduğunu fark etmektedir. Çocukların üstün yetenekli olduğunu öğrenmek, ebeveynlerin hayatında büyük değişiklikler yaratmamakta, fakat çocukların özgüvenini ve okuldaki saygınlığını artırdığı ifade edilmektedir. Ebeveynler, çocukların ihtiyaçlarını karşılamak için oldukça çaba göstermekte ancak bazen, eğitim sistemindeki fırsatlar nedeniyle, kendilerini yetersiz hissetmektedir. Üstün yetenekli çocuklar aileleri, akrabaları ve yakın çevreleri tarafından genellikle olumlu karşılanmaktadır, fakat bazı ebeveynlerin çocuklarının farklılığını öne çıkarmaktan çekindikleri görülmektedir. Ebeveynler, çocuklarının istemediği davranışları sergilemesi karşısında duygularını yönetmeye çalışarak sakin kaldıkları, zaman zaman tepkilerini gösterdikleri, sinirlendikleri belirtilmiştir. Bu unsurlar üstün yetenekli çocukların ebeveynlerinin duygusal emek sarf ettiğini ve çocuk yetiştirme şekillerini ortaya koymaktadır. Ayrıca Ç sınıfı ehliyetinin anlamını ve gerekliliğini göstermektedir.

Abstract

The emotional labor process occurs as gifted children differentiate themselves from their peers in terms of their abilities, behaviors, and interests. A fundamental issue is how parents interpret their experiences with their gifted children and how they learn to support and nurture their children's gifted abilities. The study group consisted of 15 participants, and a phenomenological analysis was conducted as part of the qualitative research approach. The data was coded using the MAXQDA 2024 version and was interpreted and summarized based on the identified themes. A total of seven themes were coded and explained within the framework of Hochschild's emotional labor, second-shift, and third-shift theories. Parents recognize that their children are gifted based on early speech development, fast learning, and interests that differ from those of their peers. Learning that their children are gifted does not bring essential changes to parents' lives, but it is noted that it enhances children's self-confidence and prestige at school. Parents make considerable efforts to meet their children's needs; however, they sometimes feel inadequate due to limitations in the education system. While gifted children are generally received positively by their families, relatives, and close circles, some parents appear hesitant to emphasize their children's differences. It has been observed that parents try to remain calm and manage their emotions when their children exhibit unwanted behavior, but at times, they react with frustration or anger. These elements demonstrate the emotional labor parents of gifted children engage in, how they raise their children, and how they navigate these challenges within their parenting roles. It also demonstrates the meaning and necessity of a class C licence for child rearing.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tanrıverdi, A. B. (2025). Üstün Yetenekli Çocuğa Ebeveynlik Sürecinde Duygusal Emek Deneyimi Üzerine Fenomenolojik Araştırma: Bir Çocuk Yetiştirme Ehliyeti Denemesi. Külliye, Cilt: 6 Sayı: 2, 239–272. https://doi.org/10.48139/aybukulliye.1621124

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (70)

  1. Alase, A. (2017). The Interpretative Phenomenological Analysis (IPA): A Guide to a Good Qualitative Research Approach. International Journal of Education and Literacy Studies. 5. 9-19. 10.7575/aiac.ijels.v.5n.2p.9.
  2. Avcı N, (1991). İletişim ve Aile. Türk Aile Ansiklopedisi Cilt 2. T.C. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Bakanlığı Türkiye Yazarlar Birliği Vakfı: Birim Basın Yayın Organizasyonu.
  3. Baykoç Dönmez, N. (2018) Üstün Yetenekli Çocuklar, Özel Gereksinimli Çocuklar İç. (Ed. Prof. Dr. Nilgün METİN) Anı Yayıncılık: Ankara
  4. Baykoç, N., Aydemir, D., Uyaroğlu, B. (2014). Inequality in Educational Opportunities of Gifted and Talented Children in Türkiye. Procedia - Social and Behavioral Sciences. 143. 10.1016/j.sbspro.2014.07.566.
  5. Bildiren, A., Gür, G., Sağkal, A. S., & Özdemir, Y. (2020). Okul öncesi öğretmenlerinin üstün yetenekli çocukların tanılanması ve eğitimlerine ilişkin algıları. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 21(2), 329-356. doi: 10.21565/ozelegitimdergisi.572326
  6. Bliss, L.A. (2016). Phenomenological Research: Inquiry to Understand the Meanings of People's Experiences. Int. J. Adult Vocat. Educ. Technol., 7, 14-26.
  7. Braun, V. & Clarke, V. (2022). Thematic Analysis: A Practical Guide. Sage. Paperback, 376 pages. (ISBN: 978-1-4739-5323-9)
  8. Calero, M., Garcia-Martin, M., Robles-Bello, M. A. (2011). Learning Potential in high IQ children: The contribution of dynamic assessment to the identification of gifted children. Learning and Individual Differences. 21. 176-181. 10.1016/j.lindif.2010.11.025.
  9. Cornoldi, C., Giofrè, D., Toffalini, E. (2023). Cognitive characteristics of intellectually gifted children with a diagnosis of ADHD. 10.48550/arXiv.2302.10521.
  10. Coşkun, R., Altunışık, R., Yıldırım, E. (2017) Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri, SPSS Uygulamalı, Sakarya Yayıncılık: Sakarya
  11. Craig, L., & Mullan, K. (2011). How mothers and fathers share childcare: A cross-national time-use comparison. American Sociological Review, 76(6), 834–861. https://doi.org/10.1177/0003122411427673
  12. Creswell, J. W. (2007). Five qualitative approaches to inquiry. Sage.
  13. Creswell, J. W. (2018). Nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Siyasal Kitapevi.
  14. Çetin, A. (2023). Üstün yetenekli çocukların özellikleri hakkındaki görüşler. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(1), 77-88. doi:10.33206/mjss.1103185
  15. Dağlıoğlu, H. E., & Alemdar, M. (2010). Üstün Yetenekli Bir Çocuğun Ebeveyni Olmak. Kastamonu Education Journal, 18(3), 849-860.
  16. Dean,L., Churchil, B. & Ruppanner, L. (2022) The mental load: building a deeper theoretical understanding of how cognitive and emotional labor overload women and mothers, Community, Work & Family, 25:1, 13-29, DOI: 10.1080/13668803.2021.2002813
  17. Demirhan, E., & Köksal-Konik, A. (2022). Üstün yetenekli bireyler ve intihar: Literatür inceleme çalışması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 23(2), 459-480. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.762427
  18. Demirkaya, H., Ünal, O. ve Bozan, İ. (2021). Ebeveynlerinin bakış açısından üstün yetenekli çocuklar, Trakya Eğitim Dergisi, 11(3), 1671-1687.
  19. Erdem, Ş. & Baloğlu, M. (2018). Gifted adolescents’ stress sources, reactions against stress and comparison with general adolescent population, Inonu University Journal of the Faculty of Education, 19(3), 598-609. DOI: 10.17679/inuefd.485921
  20. Garey, A. I. (1999) Weaving Work and Motherhood, Temple University Press
  21. Giorgi, A. (1997). The Theory, Practice, and Evaluation of the Phenomenological Method as a Qualitative Research Procedure. Journal of Phenomenological Psychology, 28, 235-260. http://dx.doi.org/10.1163/156916297X00103
  22. Greening, N. (2019). Phenomenological Research Methodology. Scientific Research Journal. VII. 10.31364/SCIRJ/v7.i5.2019.P0519656.
  23. Grolnick, W., Ryan, R. (1989). Parent Styles Associated With Children's Self-Regulation and Competence in School. Journal of Educational Psychology. 81. using a structured interview. 10.1037/0022-0663.81.2.143.
  24. Guest, G., Bunce, A., Johnson, L. (2006). How Many Interviews Are Enough?: An Experiment with Data Saturation and Variability. Field Methods, 18(1), 59-82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903
  25. Guez, A., Peyre, H., Cam, M., Gauvrit, N., Ramus, F. (2018). Are high-IQ students more at risk of school failure?. Intelligence. 71. 32-40. 10.1016/j.intell.2018.09.003.
  26. Guy, M. E., Newman, M. A. (2004). Women's jobs, men's jobs: Sex segregation and emotional labor. Public Administration Review, 64(3), 289-298.
  27. Gürültü, E., Alci, B. (2020). Üstün Yetenekli Öğrencilerin Eğitiminde Fırsat Eşitliği Bağlamında Öğrenci ve Veli Görüşleri. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi. 16. 10.26466/opus.621789.
  28. Hays, S. (1998) The Cultural Contradictions of Motherhood, Yale University Press
  29. Hochschild, Arlie Russell (2001). The Time Bind: When Work Becomes Home and Home Becomes Work. New York: Henry Holtand Company.
  30. Hochschild, ArlieRussell (2003). The Managed Heart: The Commercialization of Human Feeling. Berkeley and Los Angeles, CA: The University of California Press
  31. Hochschild, ArlieRussell (2012) The Second Shift, Working Families and Revolution at home, London: Penguin Books
  32. Ivleva, M. (2018). Personal and Behavioral Peculiarities of Gifted Children: The Search for Invariant Characteristics ofGiftedness. 10.2991/icadce-18.2018.124.
  33. Karakuş, F. (2011). Üstün Yetenekli Çocukların Anne Babalarının Karşılaştıkları Güçlükler. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 127-144. https://doi.org/10.17860/efd.89448
  34. Kaya, N. G., Mertol, H, İnce B. (2023). “Anaokulu Öğretmeni” Filmi Çerçevesinde Okul Öncesi Dönemde Üstün Yetenekli Çocuklar. 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 15-22.
  35. Kefeli, İ., Üçüncü, D., & Yaman, Z. (2021). Üstün Yetenekli/Zekâlı Öğrencilerle “Çocuklar İçin Felsefi Etkinlik” Uygulaması: Nitel Bir Çalışma Örneği. Turkish Journal of Primary Education, 6(1), 51-65. https://doi.org/10.52797/tujped.850057
  36. Kelemen, G. (2010). A personalized model design for gifted children' education. Procedia - Social and Behavioral Sciences. 2. 10.1016/j.sbspro.2010.03.627.
  37. Klinik Psikoloji Enstitüsü (2012). Stanford Binet Testi https://klinikpsikoloji.com.tr/stanford-binet-zeka-testi/ Erişim Tarihi: 20.12.2024
  38. Koca Arköse, D. & Üstün, A. (2023). “Ailelerin Üstün Yetenekli Çocukların Eğitimine Yönelik Karşılaştığı Sorunlar”, International Academic Social Resources Journal, (e-ISSN: 2636-7637), Vol:8, Issue:49; pp:2663-2670. DOI: http://dx.doi.org/10.29228/ASRJOU
  39. Lazarus, R., & Folkman, S. (1984). Stress, Appraisal, and Coping. New York: Springer.
  40. Loudová, I. & Havigerová, J. & Haviger, J. (2015). The Communication between Schools and Families from the Perspective of Parents of High School Students. Procedia - Social and Behavioral Sciences. 174. 1242-1246. 10.1016/j.sbspro.2015.01.743.
  41. Majid, R. & A, Aliza. (2010). Consequences of Risk Factors in the Development of Gifted Children. Procedia - Social and Behavioral Sciences. 7. 63-69. 10.1016/j.sbspro.2010.10.010.
  42. Merriam, Sharan B. (2018) Nitel Araştırma Desen ve Uygulama İçin Bir Rehber (Çev.Ed. Selahattin Turan) Nobel Yayıncılık: Ankara
  43. Miller, Sue. (2003). Analysis of phenomenological data generated with children as participants. Nurse researcher. 10. 68-82. 10.7748/nr2003.07.10.4.68.c5908. Milli Eğitim Bakanlığı (2017) Beni Anlayan Özel Yetenekli Çocuğum Var, Ed.Celil Güngör, Özel Eğitim ve Rehberlik hizmetleri Genel Müdürlüğü
  44. Montgomery, A., Panagopolou, E. (2006). Work-family interference, emotional labor and burnout. Journal of Managerial Psychology. 21. 10.1108/02683940610643206.
  45. Moon, T. R., Brighton, C. M., and Trinter, C. P. (2012). A report on the evaluation of the Gifted Preogramming Options. Community Consolidated School District 181. http://www.boarddocs.com/il/hccsdil/Board.nsf/files/8QNUB76C0EF6/$file/D181%20Board%20Final%20Report_board%20docs.pdf
  46. Morawska, A., Sanders, M. (2009). An evaluation of a behavioral parenting intervention for parents of gifted children. Behaviour research and therapy. 47. 463-70. 10.1016/j.brat.2009.02.008.
  47. Nomaguchi, K., Milkie, M. (2004). Costs and Rewards of Children: The Effects of Becoming a Parent on Adults' Lives. Journal of Marriage and Family. 65. 356 - 374. 10.1111/j.1741-3737.2003.00356.x.
  48. Ogurlu, Ü. (2015). Üstün Yetenekli Çocukların Mükemmeliyetçilik Özelliklerinin Aile Tutumu İle İlişkisi. Journal of Turkish Studies. 10. 751-751. 10.7827/TurkishStudies.8314.
  49. Özbay, Y. (2013). Üstün yetenekli çocuklar ve aileleri. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı. Aile Eğitim Programı. http://www.aep.gov.tr Erişim Tarihi: 31.12.2024.
  50. Patton, M.Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (Çev.Ed. Mesut Bütün, Selçuk Beşir, Demir). Ankara: Pegem Akademi.
  51. Peyre, H., Ramus, F., Melchior, M., Forhan, A., Heude, B., Gauvrit, N. (2016). Emotional, behavioral and social difficulties among high-IQ children during the preschool period: Results of the EDEN mother–child cohort. Personality and Individual Differences. 94. 366-371. 10.1016/j.paid.2016.02.014.
  52. Reynen-Woodward, K., Round, P., Subban, P. (2023). Gifted, disadvantaged, unseen: A scoping study of giftedness, disadvantage and cultural difference in young adult learners. Social Sciences & Humanities Open. 7. 100477. 10.1016/j.ssaho.2023.100477.
  53. Schrodt, P., O’Mara, C. (2019): The development and validation of the emotion labor in families scale: Associations with emotion regulation, feeling caught, and relational satisfaction in parent-child relationships, Communication Quarterly, DOI:10.1080/01463373.2019.1596143
  54. Serinkan, C. (2012). Young People's Perception of the Evaluation of Parent Attitudes. Procedia - Social and Behavioral Sciences. 47. 1583-1587. 10.1016/j.sbspro.2012.06.866.
  55. Shuck, A.L., Shuck, B., Thomas G. Reio Jr. (2013) Emotional Labor and Performance in the Field of Child Life: Initial Model Exploration and Implications for Practice, Children's Health Care, 42:2, 168-190, DOI: 10.1080/02739615.2013.766116
  56. Sivevska, Despina. (2010). Instigation and development of gifted in school. Procedia - Social and Behavioral Sciences. 2. 3329-3333. 10.1016/j.sbspro.2010.03.510.
  57. Söğüt, R., Çekiç, A. (2020). Üstün Yetenekli Çocuğu Olan ve Olmayan Anne Babaların Ebeveynliğe İlişkin Yeterlilik Algıları İle Stres Düzeylerinin Karşılaştırılması. Gelişim Ve Psikoloji Dergisi, 1(1), 1-15.
  58. Sumreungwong, U. (2003). Preservice Elementary Teachers’ Attitudes Toward The Characteristics And Needs Of Gifted Children. Unpublished Doctoral Dissertation. University Of Northern Colorado, Greeley, Colorado.
  59. Taşcılar, M. (2024). Bibliyoterapinin Özel Yetenekli Çocukların Ebeveynlerinin Çocukları Hakkındaki Farkındalıklarına ve Duygu Regülasyonları Düzeyleri Üzerine Etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 10.53444/deubefd.1411184.
  60. Tekindal, M. & Uğuz Arsu, Ş. (2020). Nitel araştırma yöntemi olarak fenomenolojik yaklaşımın kapsamı ve sürecine yönelik bir derleme. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 20 (1), 153 182.
  61. Tohum, M., & Tortop, H. S. (2018). Üstün/özel Yetenekli Çocuklarda Mutluluk. Journal of Gifted Education and Creativity, 5(2), 90-99
  62. van Manen M, van Manen M. Doing Phenomenological Research and Writing. Qualitative Health Research. 2021;31(6):1069-1082. doi:10.1177/10497323211003058
  63. Wallace, R.A. ve Wolf, A. (2015) Çağdaş Sosyoloji Kuramları (çev. Leyla Elburuz, M.Rami Ayas), Ankara: Doğu Batı
  64. Wharton, A. and R. Erickson (1993). Managing Emotions on the Job and at Home: Understanding the Consequences of Multiple Emotional Roles. The Academy of Management Review 18: 457.
  65. Wharton, A. S. (1999). The Psychosocial Consequences of Emotional Labor. The ANNALS of the American Academy of Political and Social Science, 561(1), 158-176. https://doi.org/10.1177/000271629956100111
  66. Wilson, A. (2015) A guide to phenomenological research. Nursing Standard. 29, 34, 38-43. Date of submission: January 30 2014; date of acceptance: March 21 2014.
  67. Winner, E. (1996). Gifted children: Myths and realities. Basic Books.
  68. Yalçın, H. (2022). Bir Araştırma Deseni Olarak Fenomenoloji/ Phenomenology As A Research Pattern. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 22. 213-232. 10.18037/ausbd.1227345.
  69. Yanchus, Nancy & Eby, Lillian & Lance, Chuck & Drollinger, Sabrina. (2010). The impact of emotional labor on work–family outcomes. Journal of Vocational Behavior. 76. 105-117. 10.1016/j.jvb.2009.05.001.
  70. Yıldırım, A., Şimşek H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.