Dergiler / Tarih Dergisi / 2026 / Sayı: 1 Özel Sayı

Vrangel’in Güney Rusya Hükümeti: Kırım’da Beyaz Rejimin Meşruiyet Arayışı, Toprak Reformu ve Devletleşme Denemesi (1920)

Wrangel’s Government of South Russia: The Quest for Legitimacy, Land Reform, and State- Building in Crimea (1920)

Burak Kolot(RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-5216-2704
Sayfa
133–153
Yayın Tarihi
2026-01-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu üç model, yönetimin kısa ömürlü olmasına rağmen farklı alanlarda “devletleşme” denemeleri yürüttüğünü ve bu denemelerin başarı/başarısızlık düzeylerinin yapısal faktörlerle yakından ilişkili olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, General Pyotr Nikolayeviç Vrangel’in Nisan–Kasım 1920 döneminde Kırım’da oluşturduğu Güney Rusya Hükümeti’ni (Правительство Юга России), Rusya İç Savaşı bağlamında siyasal meşruiyet arayışı, toprak reformu uygulamaları ve devletleşme kapasitesi üzerinden incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma, Vrangel yönetiminin halk desteği oluşturma çabalarının neden sınırlı kaldığı, 7 Haziran 1920 tarihli toprak reformunun toplumsal karşılık üretme kapasitesinin hangi yapısal ve idari engellerle daraldığı, uluslararası tanınma girişimlerinin İngiltere ve Fransa’nın Sovyetlerle ilişki kurma yönündeki reelpolitik tercihler karşısında neden sonuçsuz kaldığı ve son olarak askeri çöküşün hangi örgütsel, lojistik ve stratejik unsurlardan kaynaklandığı sorularını merkeze almaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu üç model, yönetimin kısa ömürlü olmasına rağmen farklı alanlarda “devletleşme” denemeleri yürüttüğünü ve bu denemelerin başarı/başarısızlık düzeylerinin yapısal faktörlerle yakından ilişkili olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Pyotr Vrangel · Güney Rusya Hükümeti · Kırım

Özet

Bu makale, General Pyotr Nikolayeviç Vrangel’in Nisan–Kasım 1920 döneminde Kırım’da oluşturduğu Güney Rusya Hükümeti’ni (Правительство Юга России), Rusya İç Savaşı bağlamında siyasal meşruiyet arayışı, toprak reformu uygulamaları ve devletleşme kapasitesi üzerinden incelemektedir. Araştırma, Vrangel yönetiminin halk desteği oluşturma çabalarının neden sınırlı kaldığı, 7 Haziran 1920 tarihli toprak reformunun toplumsal karşılık üretme kapasitesinin hangi yapısal ve idari engellerle daraldığı, uluslararası tanınma girişimlerinin İngiltere ve Fransa’nın Sovyetlerle ilişki kurma yönündeki reelpolitik tercihler karşısında neden sonuçsuz kaldığı ve son olarak askeri çöküşün hangi örgütsel, lojistik ve stratejik unsurlardan kaynaklandığı sorularını merkeze almaktadır. Kuramsal çerçevede Max Weber’in meşruiyet tipolojisi politik söylem ve idari düzenlemelerdeki otorite inşasını değerlendirmek için; Theda Skocpol’un yapısal kısıtlar yaklaşımı Vrangel yönetiminin askeri, ekonomik ve toplumsal kapasite sınırlarını analiz etmek için; Charles Tilly’nin savaş-devlet ilişkisi modeli ise hükümetin savaş koşullarında merkezî bir yönetim ve kaynak seferberliği kurma çabalarını incelemek için birlikte kullanılmıştır. Bu üç model, yönetimin kısa ömürlü olmasına rağmen farklı alanlarda “devletleşme” denemeleri yürüttüğünü ve bu denemelerin başarı/başarısızlık düzeylerinin yapısal faktörlerle yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Metodolojik olarak çalışma tarihsel analiz yaklaşımını benimsemekte ve Rusya Federasyonu Devlet Arşivi (GARF), Rusya Devlet Askerî-Tarih Arşivi (RGVIA) ve Rusya Devlet Askerî Arşivi (RGVA) fonlarında yer alan emirnameler, idari yazışmalar, istatistik tablolar, toprak reformu uygulama raporları, İngiliz ve Fransız diplomatik telgrafları, dönemin basın organları, kanun ve kararname metinleri ile Vrangel’in anıları gibi birincil kaynakları iç ve dış tenkit yöntemleriyle değerlendirmektedir. Bu belgeler, literatürde yaygın kabul görmüş bazı yargıların (örneğin reformun köylü tabanı “hiç” etkilemediği veya İngiliz desteğinin tamamen kesildiği iddiaları) yeniden sorgulanmasına imkân tanımaktadır. Araştırmanın bulguları, Vrangel yönetiminin meşruiyet üretme kapasitesinin yalnızca ideolojik ve karizmatik liderlikten ibaret olmadığını; aksine, reformların yerel düzeyde uygulanmasına ilişkin arşiv kayıtlarının, köy komitelerinin bazı bölgelerde gerçekten faaliyete geçtiğini ve sınırlı da olsa bir karşılık bulduğunu göstermektedir. Buna karşın reformun kapsamının sık sık değiştirilmesi, yerel memur eksikliği ve askeri ihtiyaçların idari yapıyı gölgelemesi, sürdürülebilir bir toplumsal taban oluşturulmasını engellemiştir. Uluslararası alanda ise yayınlanmış İngiliz ve Fransız arşiv belgeleri, Vrangel yönetimine yönelik diplomatik temasların tamamen kesilmediğini, ancak Sovyet Rusya’nın tanınması sürecine paralel olarak desteğin bilinçli biçimde düşük seviyede tutulduğunu ortaya koymaktadır. Askeri çöküşün temel nedeni, yalnızca Kızıl Ordu’nun üstünlüğü değil, aynı zamanda lojistik hatların daralması, insan gücü kayıpları, Kırım’ın savunma için yapısal açıdan sınırlı bir coğrafya sunması ve iç idaredeki koordinasyon eksiklikleridir. Sonuç olarak çalışma, Vrangel’in yönetimini yalnızca başarısız bir askeri girişim olarak değil, çok kısa bir zaman diliminde yürütülen özgün bir karşı-devrimci devlet inşa denemesi olarak ele almakta ve bu süreçte ortaya çıkan idari, toplumsal ve uluslararası dinamikleri arşiv bulgularıyla yeniden tartışmaktadır. Bu yönüyle çalışma, Güney Rusya Hükümeti’ni literatürde genellikle tekrar edilen klişelerin ötesine taşıyarak, meşruiyet, reform kapasitesi ve devletleşme süreçlerinin iç savaş koşullarında nasıl sınandığına ilişkin daha bütüncül bir çerçeve sunmaktadır.

Abstract

This article examines the Government of South Russia (Pravitel’stvo Yuga Rossii), established under General Pyotr Nikolaevich Wrangel in Crimea between April and November 1920, through the lenses of political legitimacy, land reform, and state-building within the broader context of the Russian Civil War. The study is centered on four research questions: why Wrangel’s administration failed to generate durable popular support; what structural and administrative constraints limited the social impact of the land reform decree of 7 June 1920; why international recognition efforts collapsed in the face of British and French realpolitik and their evolving relations with Soviet Russia; and which organizational, logistical, and strategic factors led to the military defeat of the regime. The theoretical framework combines Max Weber’s typology of legitimacy to assess authority-building practices and political discourse; Theda Skocpol’s structural constraints approach to evaluate the military, economic, and social limitations of the regime; and Charles Tilly’s war–state formation model to analyze the government’s attempts to centralize administration and mobilize resources under wartime conditions. Together, these perspectives reveal that despite its short lifespan, Wrangel’s regime pursued multiple, albeit uneven, experiments in counterrevolutionary state formation. Methodologically, the article adopts the historical analysis approach and evaluates primary sources - including decrees, administrative correspondence, statistical reports, implementation records of the land reform, British and French diplomatic telegrams, contemporary newspapers, legal documents, and Wrangel’s memoirs - from State Archive of the Russian Federation (GARF), Russian State Military- Historical Archive (RGVIA) and Russian State Military Archive (RGVA) archives using internal and external criticism. These materials allow for a reassessment of certain widely repeated claims in the literature, such as the presumed total failure of the land reform or the notion that Western diplomatic engagement ceased entirely after mid-1920. The findings indicate that Wrangel’s efforts to construct legitimacy were not limited to charismatic leadership; archival evidence shows that village committees were established in several regions and that the reform generated limited but observable local responses. Yet frequent policy revisions, administrative shortages, and the dominance of military imperatives undermined the formation of a stable social base. On the international level, British and French documents reveal that diplomatic contacts continued, though deliberately restrained, as both powers moved toward recognizing Soviet Russia. Militarily, the collapse stemmed not only from the Red Army’s superior manpower and logistics but also from contracting supply lines, rising attrition, Crimea’s structural defensibility limits, and coordination problems within the White administration. Ultimately, the article argues that Wrangel’s regime should be understood not merely as a failed military enterprise but as a short-lived and structurally constrained attempt at counterrevolutionary state-building. By integrating archival evidence, the study offers a more comprehensive account of how legitimacy, reform capacity, and international alignment shaped state-building efforts under the extreme conditions of civil war.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kolot, B. (2026). Vrangel’in Güney Rusya Hükümeti: Kırım’da Beyaz Rejimin Meşruiyet Arayışı, Toprak Reformu ve Devletleşme Denemesi (1920). Tarih Dergisi, Sayı: 1 Özel Sayı, 133–153. https://doi.org/10.26650/iutd.1791058

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (93)

  1. AVPRF, F. 04, Op. 35, D. 25055. google scholar
  2. AVPRF, F. 04, Op. 21, D. 178. google scholar
  3. AVPRİ, F. 187, Op. 524, D. 3549 google scholar
  4. GARF, F. 193, Op. 1, D. 16. google scholar
  5. GARF, F. 200, Op. 1, D. 280. google scholar
  6. GARF, F. 200, Op. 1, D. 334. google scholar
  7. GARF, F. 200, Op. 1, D. 335. google scholar
  8. GARF, F. 200, Op. 1, D. 336. google scholar
  9. GARF, F. 200, Op. 1, D. 354. google scholar
  10. GARF, F. 200, Op. 1, D. 396. google scholar
  11. GARF, F. 355, Op. 1, D. 5. google scholar
  12. GARF, F. 355, Op. 1, D. 27. google scholar
  13. GARF, F. 393, Op. 1, D. 44. google scholar
  14. GARF, F. 5760, Op. 1, D. 5. google scholar
  15. GARF, F. 6851, Op. 2, D. 17. google scholar
  16. GARF, F. 10003, Op. 1, D. 24. google scholar
  17. GARF, F. 10003, Op. 2. K. 12. google scholar
  18. GARF, F. 10003, Op. 2. P. 3. google scholar
  19. GARF, F. 10003, Op. 11, D. 174. google scholar
  20. RGVA, F. 33987, Op. 1, D. 47. google scholar
  21. RGVA, F. 33987, Op. 1, D. 51. google scholar
  22. RGVA, F. 39540, Op. 1, D. 4. google scholar
  23. RGVA, F. 39540, Op. 1, D. 29. google scholar
  24. RGVA, F. 39540, Op. 1, D. 34. google scholar
  25. RGVA, F. 39540, Op. 1, D. 39. google scholar
  26. RGVA, F. 39540, Op. 1, D. 40. google scholar
  27. RGVA, F. 39540, Op. 1, D. 46. google scholar
  28. RGVA, F. 39540, Op. 1, D. 180. google scholar
  29. RGVA, F. 39736, Op. 1, D. 2. google scholar
  30. RGVA, F. 39736, Op. 1, D. 4. google scholar
  31. RGVA, F. 39736, Op. 1, D. 5. google scholar
  32. RGVA, F. 39736, Op. 1, D. 61. google scholar
  33. RGVA, F. 39790, Op. 1, D. 452 google scholar
  34. RGVA, F. 39540, Op. 1, D. 185. google scholar
  35. RGVA, F. 39540, Op. 1, D. 197. google scholar
  36. RGVİA, F. 400, Op. 15, D. 287. google scholar
  37. RGVİA, F. 408, Op. 1, D. 74. google scholar
  38. Archives diplomatiques françaises, Série Russie, SHMT 56 C 59-60, lettre de Wrangel au général de Bourgon, 6 déc. 1920. google scholar
  39. Krasnıy Arhiv, “Agrarnaya Politika Vrangelya”, 26, 1928, 51-96. google scholar
  40. Ministère des Affaires étrangères (MAE), Série Russie, vol. 219. google scholar
  41. RGASPİ (Rossiyskiy gosudarstvennıy arhiv sotsialno-politiçeskoy istorii / Rusya Devlet Sosyo-Politik Tarihi Arşivi), F. 393, Op. 1, D. 40. google scholar
  42. TSGASA (Tsentral'nyy gosudarstvennyy arkhiv Sovetskoy Armii / Sovyet Ordusu Merkez Arşivleri), F. 101, Op. 1, D. 32. google scholar
  43. The National Archives (UK), FO 371/5124. google scholar
  44. Abramov, V. F., “Zemskaya ideya v Rossii i sovremennoe mestnoe samoupravlenie,” TRET'E zveno gosudarstvennogo stroitelstva Rossii: Podgotovka i realizatsiia Federalnogo zakona ob obşih printsipah organizatsii mestnogo samoupravleniya v Rossiiskoy Federatsii, Occasional Papers on Changes in the Slavic-Eurasian World, in Osamu Ieda (ed.), sayı 73 (Sapporo: Slavic Research Center, Hokkaido University, 1998), 87–109. google scholar
  45. Acar Kaplan, Kezban, “Rusça ve Türkçe Kaynakların Işığında Beyaz Rus Mültecilerinin Anadolu’daki Yaşamları”, Tarih İncelemeleri Dergisi, 32/2, Temmuz 2019, 1-22. google scholar
  46. ___________, “Beyaz Rus Mültecilerinin Gözünden Millî Mücadele ve Ankara Hükümeti İle Olan İlişkileri”, Tarih İncelemeleri Dergisi, 32/2 (Aralık 2017), 297-325. google scholar
  47. Balcells, Laia, Rivalry and Revenge: The Politics of Violence During Civil War, Cambridge: Cambridge University Press, 2017. google scholar
  48. Bakar, Bülent, Esir Şehrin Misafirleri: Beyaz Ruslar, Tarihçi Kitabevi, İstanbul 2012. google scholar
  49. Bogdanov, N.N., “Krımskoye krayevoye pravitelstvo. 1919 g.”, Noveyşaya istoriya Rossii, 8/2, Moskva (2018), 534–557. google scholar
  50. Budnitskiy, Oleg Vitalyeviç, Drugaya Rossiya. Isledovaniya po istorii russkoy emigratsii, Novoye literaturnoye obozreniye, Seriya Historia Rossica, Moskva 2021. google scholar
  51. Collier, Ruth Berins, Paths Toward Democracy: The Working Class and Elites in Western Europe and South America, Cambridge: Cambridge University Press, 1999. google scholar
  52. Dağlar Macar, Oya ve Macar, Elçin, Beyaz Rus Ordusu Türkiye’de, Libra, İstanbul 2010. google scholar
  53. Denikin, A. I., Oçerki russkoy smutı, Paris 1921. google scholar
  54. Figes, Orlando, A People’s Tragedy: The Russian Revolution, 1891–1924, Penguin, London 1996. google scholar
  55. Graham, Helen, The Spanish Republic at War, 1936–1939, Cambridge University Press, 2002. google scholar
  56. Grişanin, P.I. ve Yermakov, V.P., “P.N. Vrangel i Polşa: slojnosti i protivoreçiya vzaimootnoşeniy [P.N. Vrangel and Poland: Complexities and contradictions of relations]. Krım, Vrangel. 1920”, Moscow: Sotsialno-politiçeskaya mısl, 2006, 116-124. google scholar
  57. Göçmen, Muammer, “Mütareke Yıllarında Beyaz Rusların İstanbul’daki Sürgün Hayatları”, İSTEM, 20 (2008), 200-216. google scholar
  58. Karadoğan, Umut C., “İşgal Döneminde İstanbul ve Gelibolu’da Bolşevik Aleyhtarı Vrangel Ordusu”, Bilig, 57 (2011), 135-157. google scholar
  59. Karley, M.D., “Antibolşevizm vo vneşney politike Frantsii: polskiy krizis 1920 g.”, Jurnal rossiyskih i vostoçnoyevropeyskih istoriçeskih isledovaniy. 10(3), Москва (2017). 52–73. google scholar
  60. Kenez, Peter, Civil War in South Russia, 1919–1920, Berkeley, University of California Press, 1977. google scholar
  61. Khodiakov, Igor, “Whites and Orthodoxy”, ROCOR&Studies, 7 (2009). URL: https://www.rocorstudies.org/2023/08/16/whites-and-orthodoxy/?utm_source=chatgpt.com (Erişim tarihi: 15.09.2025) google scholar
  62. Kornilov, Vladimir, Donetsko-Krivorojskaya respublika: Rasstrelyannaya meçta, Folio, Harkiv, 2011. google scholar
  63. Lunet, Patrick, “L’intervention française en Russie méridionale en 1918–1919,” Revue historique des armées, 186 (1992), 52–62. google scholar
  64. Maklakov, V.A. ve Bahmetev, B.A., Soverşenno liçno i doveritelno, I, Roccpen, Moskva 2001. google scholar
  65. Mawdsley, Evan, The Russian Civil War, Birlinn Ltd., Edinburgh 2008. google scholar
  66. Mikhailovsky, G.N., Zapiski. İz istorii rossiyskogo vneşnepolitiçeskogo vedomstva. 1914-1920, Mejdunarodnıye otnoşeniya, Moscow 1992. google scholar
  67. Minorova, Ye.V., “Russkaya nebolşevistskaya diplomatiya i vopros mejdunarodnogo priznaniya Belogo dvijeniya v 1918–1920 gg.”, Vestnik MGİMO, 16/1 (2023), 52-86. google scholar
  68. Obolenskiy, V.A., Krım pri Vrangele. Memuarı belogvardeytsa, Gosudarstvennoye izdatelstvo, Moskva–Leningrad 1928. google scholar
  69. Payne, Stanley G., The Spanish Civil War, Cambridge: Cambridge University Press, 2012. google scholar
  70. Perinçek, Mehmet, Atatürk ve Sovyetler, Kaynak Yay., İstanbul 2005. google scholar
  71. Pipes, Richard, The Russian Revolution, New York, Vintage 1990. google scholar
  72. ____________, “Les relations diplomatiques du gouvernement Wrangel en Crimée 1920”, Cahiers du monde russe et soviétique, 4/4, Annee (1963). 401-435. google scholar
  73. Puchenkov, A.S., “A. A. Kulomzin. Crimea under the Crimean government. Winter 1918–1919”, Modern History of Russia, 10/4, 2020, 1032–1050. google scholar
  74. Pushkarev, Sergei G., The Russian Civil War, Stanford, CA: Stanford University Press, 1963. google scholar
  75. Raeff, Marc, Russia Abroad: A Cultural History of the Russian Emigration, 1919–1939, Oxford University Press, 1990. google scholar
  76. Ross, Nikolay Georgiyeviç, Vrangel v Krımu, Pasev, Frankfurt 1982. google scholar
  77. ____________, Krım i Beloe dvijenie, Simferopol: Tavriya, 2002. google scholar
  78. Sadıgov, Ramin, Kanlı Dört Yıl – Rus İç Savaş Tarihi (1917-1920), Nobel, Ankara 2020. google scholar
  79. ____________, “Rus İç Savaşından Sonra Türkiye’ye Sığınan Göçmenlerin Gelibolu Günleri”, Karadeniz Araştırmaları, 13/51, 2016, 113-128. google scholar
  80. Skocpol, Theda, States and Social Revolutions: A Comparative Analysis of France, Russia, and China, Cambridge: Cambridge University Press, 1979. google scholar
  81. Slaşçov-Krımskiy, YA. A., Belıy Krım. 1920 g.: memuarı i dokumenti. Moskva 1990. google scholar
  82. Smele, Jonathan, The “Russian” Civil Wars, 1916–1926: Ten Years That Shook the World, Oxford University Press, 2015. google scholar
  83. Süer, Aydın, “Gelibolu’da Ruslar”, Belleten, 51/199 (1987), 315-356. google scholar
  84. Tellal, Erel, “Zümrüdüanka: Rusya Federasyonu’nun Dış Politikası”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 58/1 (2003), 189–236. google scholar
  85. Tilly, Charles, Coercion, Capital, and European States, AD 990–1992, Oxford: Blackwell 1992. google scholar
  86. Trotsky, Leon, How the Revolution Armed, Vol. I, London: New Park 1979. google scholar
  87. Tsvetkov, Vladimir Zh., Beloe delo v Rossii, RGGU İzdatelstvo, Moskva, 2010. google scholar
  88. Volkov, S.V. (haz.), İshod Russkoy Armii generala Vrangelya iz Krıma, Moskva: ZAO Tsentrpoligraf, 2003. google scholar
  89. Vrangel, P. N., Vospominaniya, I-II, “Terra” Moskova 1992. google scholar
  90. Velikaya Rossiya, (Simferopol), 1920. 19 Temmuz. google scholar
  91. Yüceer, Saime, “Vrangel Ordusu’nun İstanbul’daki Faaliyetleri”, Atatürk Yolu Dergisi, 6/21 (1998), 107-117. google scholar
  92. Weber, Max, Economy and Society, ed. Guenther Roth ve Claus Wittich, Berkeley: University of California Press, 1978. google scholar
  93. Maklakov, V.A. ve Bahmetev, B.A., Soverşenno liçno i doveritelno, I, Roccpen, Moskva 2001. google scholar