KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Klinik Psikoloji Dergisi / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 2

Kontrolü Kaybetmeye İlişkin İnançlar Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi

Turkish adaptation and psychometric evaluation of the Beliefs About Losing Control Inventory

Emre Özdemir(Kocaeli Büyükşehir Belediyesi)0000-0003-4999-2656
Bikem Kargı(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ, PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI)0000-0001-7133-740X
Sayfa
127–142
Yayın Tarihi
2026-02-10
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Mevcut çalışma kapsamında, bu işlevsel olmayan inanç türünü değerlendirmeye yönelik geliştirilmiş olan Kontrolü Kaybetmeye İlişkin İnançlar Ölçeği (KKİİÖ) Türkçeye uyarlanmıştır. 17–20 yaş aralığındaki katılımcılardan oluşan ilk örneklemde (N = 386) gerçekleştirilen açımlayıcı faktör analizi, 18 maddeden oluşan ve toplam varyansın %60.50’sini açıklayan üç faktörlü bir yapı ortaya koymuştur (KMO = .90; Bartlett χ² = 3703, p < .001).

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Obsesif-kompulsif bozukluğa (OKB) ilişkin bilişsel modellerde işlevsel olmayan inançların rolü vurgulanmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Mevcut çalışma kapsamında, bu işlevsel olmayan inanç türünü değerlendirmeye yönelik geliştirilmiş olan Kontrolü Kaybetmeye İlişkin İnançlar Ölçeği (KKİİÖ) Türkçeye uyarlanmıştır. 17–20 yaş aralığındaki katılımcılardan oluşan ilk örneklemde (N = 386) gerçekleştirilen açımlayıcı faktör analizi, 18 maddeden oluşan ve toplam varyansın %60.50’sini açıklayan üç faktörlü bir yapı ortaya koymuştur (KMO = .90; Bartlett χ² = 3703, p < .001).
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, KKİİÖ’nün Türkçe formunun geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İşlevsel olmayan inançlar · kontrolü kaybetmeye ilişkin inançlar · obsesif kompulsif bozukluk

Özet

Obsesif-kompulsif bozukluğa (OKB) ilişkin bilişsel modellerde işlevsel olmayan inançların rolü vurgulanmaktadır. OKB’deki kontrolle ilgili inançların, kontrolü kaybetmeye ilişkin yönleri de içerecek şekilde genişletilmesinin faydalı olabileceği ileri sürülmüş ve yeni bir biliş türü olan kontrolü kaybetmeye yönelik işlevsiz inançların OKB semptomlarıyla ilişkili olduğu bulunmuştur. Mevcut çalışma kapsamında, bu işlevsel olmayan inanç türünü değerlendirmeye yönelik geliştirilmiş olan Kontrolü Kaybetmeye İlişkin İnançlar Ölçeği (KKİİÖ) Türkçeye uyarlanmıştır. 17–20 yaş aralığındaki katılımcılardan oluşan ilk örneklemde (N = 386) gerçekleştirilen açımlayıcı faktör analizi, 18 maddeden oluşan ve toplam varyansın %60.50’sini açıklayan üç faktörlü bir yapı ortaya koymuştur (KMO = .90; Bartlett χ² = 3703, p < .001). İkinci bir örneklemde (N = 450) yürütülen doğrulayıcı faktör analizi, bu yapının kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu göstermiştir (χ²/df = 3.37, CFI = .94, TLI = .92, NFI = .91, RMSEA = .07). Yakınsak geçerlik kapsamında KKİİÖ’nün obsesif inançlar (r = .31) ve obsesif kompulsif belirtiler (r = .63) ile orta düzeyde ilişkili olduğu, ıraksak geçerlik kapsamında ise kaygı ile zayıf ilişkiler gösterdiği (r = .23) bulunmuştur. Ölçeğin iç tutarlılık katsayısı toplam puan için .91 olup alt boyutlar için .66 ile .92 arasında değişmektedir. Bulgular, KKİİÖ’nün Türkçe formunun geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.

Abstract

Role of dysfunctional beliefs has been emphasized in cognitive models of obsessive-compulsive disorder (OCD). Control related beliefs in OCD may benefit from expansion to include aspects of losing control. A new type of cognition, the beliefs about losing control has also been found to be associated with OCD symptoms. In this study, the Beliefs About Losing Control Scale (BALCI), which was developed to assess dysfunctional beliefs about losing control, was adapted into Turkish. In the first sample of participants aged 17–20 years (N = 386), exploratory factor analysis revealed a three-factor structure comprising 18 items, explaining 60.50% of the total variance (KMO = .90; Bartlett’s χ² = 3703, p < .001). Confirmatory factor analysis conducted in a second sample (N = 450) indicated that this structure demonstrated acceptable fit indices (χ²/df = 3.37, CFI = .94, TLI = .92, NFI = .91, RMSEA = .07). Regarding convergent validity, the BALCI showed moderate associations with obsessive beliefs (r = .31) and obsessive compulsive symptoms (r = .63), whereas discriminant validity was supported by a weak association with anxiety (r = .23). The internal consistency of the scale was .91 for the total score and ranged from .66 to .92 across subscales. These findings indicate that the Turkish version of the BALCI is a valid and reliable measurement tool.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özdemir, E., Kargı, B. (2026). Kontrolü Kaybetmeye İlişkin İnançlar Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Klinik Psikoloji Dergisi, Cilt: 10 Sayı: 2, 127–142. https://doi.org/10.57127/kpd.26024438.1657987

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (59)

  1. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.). Washington, DC: American Psychiatric Association.
  2. Arntz, A., Voncken, M., Goosen ve A. C. A. (2007). Responsibility and obsessive compulsive disorder. An Experimental Test. Behaviour Research and Therapy, 45(3), 425–435.
  3. Beck, A. T. ve Beamesderfer, A. (1974). Assessment of depression: the depression inventory. Pharmacopsychiatry. 7, 151–69.
  4. Brakoulias, V., Starcevic, V., Berle, D., Milicevic, D., Hannan, A. ve Martin, A. (2014). The relationships between obsessive–Compulsive symptom dimensions and cognitions in obsessive–compulsive disorder. The Psychiatric Quarterly, 85, 133–142.
  5. Burger, J. M. ve Cooper, H. M. (1979). The desirability of control. Motivation and Emotion, 3, 375-383.
  6. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2008). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
  7. Carpenter, S. (2018). Ten steps in scale development and reporting: A guide for researchers. Communication Methods and Measures, 12(1), 25–44.
  8. Clark, D. M. (1986). A cognitive approach to panic. Behaviour Research and Therapy, 24(4), 461–470.
  9. Clark, D. A. ve Purdon, C. (1993). New perspectives for a cognitive theory of obsessions. Australian Psychologist, 28(3), 161-167.
  10. Clark, D. A. (2004). Cognitive-behavioral therapy for OCD. New York. NY: Guilford Press.
  11. Coles, M. E., Johnson, E. M. ve Schubert, J. R. (2011). Retrospective reports of the development of obsessive compulsive disorder: Extending knowledge of the protracted symptom phase. Behavioural and Cognitive Psychotherapy, 39(5), 579–589.
  12. Cortina, J. M. (1993). What is coefficient alpha? An examination of theory and applications. Journal of Applied Psychology, 78(1), 98–104.
  13. Costello, A. B. ve Osborne, J. W. (2005). Best practices in exploratory factor analysis: Four recommendations for getting the most from your analysis. Practical Assessment, Research & Evaluation, 10(7), 1–9.
  14. Eichstedt, J. A. ve Arnold, S. L. (2001). Childhood-onset obsessive-compulsive disorder: A tic-related subtype of OCD? Clinical Psychology Review, 21(1), 137-57.
  15. Eğrigözlü, E. (2002). Hemşirelerde iş kontrolü, kontrol isteği ile tükenmişlik ve fiziksel sağlık arasındaki ilişkiler. [Yayınlanmamış yükseklisans tezi]. Ankara. Hacettepe Üniversitesi.
  16. Fawcett, E. J., Power, H. ve Fawcett, J. M. (2020). Women are at greater risk of OCD than men: A meta-analytic review of OCD prevalence worldwide. The Journal of Clinical Psychiatry, 81(4), 13075.
  17. Field, A. P. (2009). Discovering statistics using SPSS (3rd ed.). London: Sage Publications.
  18. Fontenelle, L. F., Albertella, L., Brierley, M. E., Thompson, E. M., Destrée, L., Chamberlain, S. R., Yücel, M. (2021). Correlates of obsessive-compulsive and related disorders symptom severity during the COVID-19 pandemic. Journal of Psychiatric Research, 143, 471–80.
  19. Froreich, F. V., Vartanian, L. R., Grisham, J. R. ve Touyz, S. W. (2016). Dimensions of control and their relation to disordered eating behaviours and obsessive-compulsive symptoms. Journal of Eating Disorders, 4, 1–9. Gagné, J. P. ve Radomsky, A. S. (2017). Manipulating beliefs about losing control causes checking behaviour. Journal of Obsessive-compulsive and Related Disorders, 15, 34–42.
  20. Gagné, J. P. ve Radomsky, A. S. (2019). Beliefs about losing control, obsessions, and caution: An experimental investigation. Behaviour Research and Therapy, 126, 103574.
  21. Gamez, W., Chmielewski, M., Kotov, R., Ruggero, C. ve Watson, D. (2011). Development of a measure of experiential avoidance: the Multidimensional Experiential Avoidance Questionnaire. Psychological Assessment, 23(3), 692-713.
  22. Geller, D., Biederman, J., Jones, J., Park, K., Schwartz, S., Shapiro, S. ve Coffey, B. (1998). Is juvenile obsessive‐compulsive disorder a developmental subtype of the disorder? A review of the pediatric literature. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 37(4), 420-427.
  23. Gürbüz, Ş. ve Şahin, F. (2018). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri 5. Baskı. Ankara, Seçkin Yayıncılık.
  24. Hisli, N. (1989). Beck Depresyon Envanterinin üniversite öğrencileri için geçerliği, güvenirliği. Psikoloji Dergisi, 7(23), 3-13.
  25. Hu, L. T. ve Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1–55.
  26. İnözü, M. ve Yorulmaz, O. (2013). Vancouver Obsesif-Kompulsif Ölçeği: Türkçe Formu’nun Üniversite Öğrencilerinde Geçerlik ve Güvenirliği. Türk Psikoloji Yazıları, 16(32), 64-72.
  27. Kishore, K., Jaswal, V., Kulkarni, V. ve De, D. (2021). Practical guidelines to develop and evaluate a questionnaire. Indian Dermatology Online Journal, 12(2), 266–275.
  28. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). New York: Guilford Press.
  29. Kline, R. (2013). Exploratory and confirmatory factor analysis. In Applied quantitative analysis in education and the social sciences (pp. 171-207). Routledge.
  30. Loosen, A. M., Skvortsova, V. ve Hauser, T. U. (2021). Obsessive–compulsive symptoms and information seeking during the Covid-19 pandemic. Translational Psychiatry, 11(1), 1-10.
  31. Mantar, A., Yemez, B. ve Alkın, T. (2010). Anksiyete Duyarlılığı İndeksi-3’ün Türkçe Formunun Geçerlik ve Güvenilirlik Çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 21, 1-11.
  32. Markus, H. R. ve Kitayama, S. (1991). Culture and the self: Implications for cognition, emotion, and motivation. Psychological Review, 98(2), 224–253.
  33. Mercan, O. ve Kabadayı, F. (2023). Psychometric properties of the BALCI Turkish version. Psicologia: ReflexãO E CríTica, 36, 7.
  34. Murphy, D. L., Timpano, K. R., Wheaton, M. G., Greenberg, B. D. ve Miguel, E. C. (2010). Obsessive-compulsive disorder and its related disorders: A reappraisal obsessive compulsive spectrum concepts. Dialogues in Clinical Neuroscience, 12(2), 131-148.
  35. Myers, S. G. ve Wells, A. (2013). An experimental manipulation of metacognition: A test of the metacognitive model of obsessive-compulsive symptoms. Behaviour Research and Therapy, 51, 177–184.
  36. Nunnally, J. C. (1978). An Overview of Psychological Measurement. In: Wolman, B. B. (eds), Clinical Diagnosis of Mental Disorders. Springer, Boston, MA.
  37. Obsessive Compulsive Cognitions Working Group. (2005). Psychometric validation of the obsessive belief questionnaire and interpretation of intrusions inventory–Part 2: Factor analyses and testing of a brief version. Behaviour Research and Therapy, 43(11), 1527–1542.
  38. Orcan, F. (2018). Exploratory and confirmatory factor analysis: Which one to use first. Journal of Measurement and Evaluation in Education and Psychology, 9(4), 413-421.
  39. Öst, L. G., Havnen, A., Hansen, B. ve Kvale, G. (2015). Cognitive behavioral treatments of obsessive-compulsive disorder. A Systematic Review and Meta-analysis of Studies Published 1993-2014. Clinical Psychology Review, 40, 156–169.
  40. Pardini, S., Giglio, F. L., Ingrosso, R., Lacchini, G. M., Mirzaee, P. ve Novara, C. (2025). Psychometric properties of the Italian Beliefs About Losing Control Inventory (BALCI-IT) and its associations with related constructs. Plos Mental Health, 2(5), e0000325.
  41. Pett, M. A., Lackey, N. R., & Sullivan, J. J. (2003). Making sense of factor analysis: The use of factor analysis for instrument development in health care research. Sage.
  42. Rachman S. (1997). A cognitive theory obsessions. Behaviour Research and Therapy, 35(9), 793-802.
  43. Rachman, S. (1998). A cognitive theory of obsessions: Elaborations. Behavior Research and Therapy, 36, 385-401.
  44. Radomsky, A. S. ve Gagné, J. P. (2019). The development and validation of the beliefs about losing control inventory (BALCI). Cognitive Behaviour Therapy, 49(2), 97-12.
  45. Radomsky, A. S. (2022). The fear of losing control. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 77, 101768.
  46. Reuven-Magril, O., Dar. R. ve Liberman, N. (2008). Illusion of control and behavioral control attempts in obsessive-compulsive disorder. Journal of Abnormal Psychology, 117, 334–341.
  47. Ruscio, A. M., Stein, D. J., Chiu, W. T. ve Kessler, R. C. (2010). The epidemiology of obsessive-compulsive disorder in the National Comorbidity Survey Replication. Molecular Psychiatry, 15, 53-63.
  48. Salkovskis, P. M. (1985). Obsessional-compulsive problems: A cognitive-behavioural analysis. Behaviour Research and Therapy, 23(5), 571-583.
  49. Salkovskis P. M. (1989). Cognitive-behavioural factors and the persistence of intrusive thoughts in obsessional problems. Behaviour Research and Therapy, 27(6), 677–684.
  50. Solmi, M., Radua, J., Olivola, M., Croce, E., Soardo, L., de Pablo, G. S., Il Shin, J., Kirkbride, J. B., Jones, P., Kim, J. H., Kim, J. Y., Carvalho, A. F., Seeman, M. V., Correll, C. U. ve Fusar-Poli, P. (2022). Age at onset of mental disorders worldwide: Large-scale meta-analysis of 192 epidemiological studies. Molecular Psychiatry, 27(1), 281–295.
  51. Şencan H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenirlik ve geçerlik (s. 118-121). Ankara: Seçkin.
  52. Tabachnick. B. G. ve Fidell. L. S. (2007). Using multivariate statistics (6. basım). Boston: Allyn and Bacon. Taber, K. S. (2018). The use of Cronbach’s alpha when developing and reporting research instruments in science education. Research in Science Education, 48, 1273–1296.
  53. Taylor, S., Zvolensky, M. J., Cox, B. J., Deacon, B., Heimberg, R. G., Ledley, D. R., Abramowitz, J. S., Holaway, R. M., Sandin, B., Stewart, S. H., Coles, M., Eng, W., Daly, E. S., Arrindell, W. A. Ve Bouvard, M. (2007). Robust Dimensions of Anxiety Sensitivity: Development and Initial Validation of the Anxiety Sensitivity Index-3. Psychological Assessment, 19(2), 176–188.
  54. Thompson, E. M., Torres, A. R., Albertella, L., Ferrão, Y. A., Tiego, J., Shavitt, R. G., Conceiçao do Rosario, M., Miguel, E. E. Ve Fontenelle, L. F. (2020). The speed of progression towards obsessive compulsive disorder. Journal of Affective Disorders, 264, 181–186.
  55. Thordarson, D. S., Radomsky, A. S., Rachman, S., Shafran, R., Sawchuk, C. N. ve Hakstian, R. (2004). The Vancouver obsessional compulsive inventory (VOCI). Behaviour Research and Therapy, 42(11), 1289-1314. Toobaei, M., Sarafraz, M. ve Aminaee, M. (2025). The Persian Version of The Beliefs about Losing Control Inventory (P-BALCI): A Validating and Factor Analysis in The Iranian Population. Journal of Research in Psychopathology, 6(1), 50-58.
  56. Trak, E., Üzümcü, E., İnözü, M. ve Hacıömeroğlu, A. B. (2023). Development and Psychometric Evaluation of COVID-19 Distress Scale. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 40(1), 141-152.
  57. van de Vijver, F. ve Hambleton, R. K. (1996). Translating tests: Some practical guidelines. European Psychologist, 1(2), 89–99.
  58. Yorulmaz, O. ve Gençöz, T. (2008). Obsesif-kompulsif bozukluk semptomlarının değerlendirilmesi kullanılan istem dışı düşünceleri yorumlama envanteri, obsesif inanışlar ölçeği ve düşünceleri kontrol etme ölçeği’nin Türk örnekleminde incelenmesi. Türk Psikoloji Yazıları, 11, 1-13.
  59. Yorulmaz, O., Güngör, D. ve Gökdağ, C. (2019). Obsesif inançlar anketi: kısa formların Türkçe’ye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Türk Psikiyatri Dergisi, 30(3), 191-199.