KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Klinik Psikoloji Dergisi / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 3

Bipolar bozukluğu olan bireylerin bakım verenlerine yönelik yapılandırılmış bir çevrimiçi psikoeğitim programının geliştirilmesi ve ön değerlendirmesi

Development and preliminary evaluation of a structured online psychoeducation program for caregivers of individuals with bipolar disorder

Merve İkizoğlu(BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-0485-5404
Oya Mortan Sevi(YAŞAR ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-2962-8286
Sayfa
245–255
Yayın Tarihi
2026-01-04
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, mevcut literatürle ilişkili şekilde tartışılarak programın hem potansiyeline hem de sınırlılıklarına dikkat çekilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, bipolar bozukluğu olan bireylerin bakım verenleri için yapılandırılmış ve el kitabı haline getirilmiş bir çevrimiçi psikoeğitim programı geliştirmeyi ve programın bakım veren yükü, duygu dışavurumu ve bipolar bozukluk ile ilgili bilgi düzeyi üzerindeki etkilerine ilişkin bir pilot çalışma yürütmeyi amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmaya Türkiye Bipolar Yaşam Derneği'nden dokuz gönüllü başvurmuş, sekiz katılımcı ilk seansa gelmiş ve altı üye 3-6 seansı tamamlamıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, mevcut literatürle ilişkili şekilde tartışılarak programın hem potansiyeline hem de sınırlılıklarına dikkat çekilmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:psikoeğitim · bakım verenler · bipolar bozukluk

Özet

Bu çalışma, bipolar bozukluğu olan bireylerin bakım verenleri için yapılandırılmış ve el kitabı haline getirilmiş bir çevrimiçi psikoeğitim programı geliştirmeyi ve programın bakım veren yükü, duygu dışavurumu ve bipolar bozukluk ile ilgili bilgi düzeyi üzerindeki etkilerine ilişkin bir pilot çalışma yürütmeyi amaçlamaktadır. Programın, bakım verenlerin bipolar bozukluk ile ilgili anlayışını geliştirmeye ve hem bakım veren yükünü hem de tanı almış olan bireye yönelik duygu dışa vurum düzeyini azaltmaya katkıda bulunması beklenmektedir. Çalışmaya Türkiye Bipolar Yaşam Derneği'nden dokuz gönüllü başvurmuş, sekiz katılımcı ilk seansa gelmiş ve altı üye 3-6 seansı tamamlamıştır. Bipolar Bozukluk Bilgi Ölçeği, Algılanan Aile Yükü Ölçeği, Duygu Dışa Vurum Düzeyi Ölçeği ile Doyum Ölçeği kullanılmıştır. Sonuçlar, bilgi düzeylerinde artış ile bakım veren yükü ve duygu dışa vurum düzeylerinde azalma olduğunu göstermiş ancak bu değişiklikler istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Bulgular, mevcut literatürle ilişkili şekilde tartışılarak programın hem potansiyeline hem de sınırlılıklarına dikkat çekilmiştir. Çalışma, bipolar bozukluğu olan bireylerin bakım verenlerine yönelik erişilebilir ve yapılandırılmış psikoeğitim programlarına dair daha fazla araştırma yapılmasının önemini vurgulamaktadır.

Abstract

This study aimed to develop a structured, manualized online psychoeducation program for caregivers of individuals with bipolar disorder and to conduct a pilot study examining its preliminary effects on caregiver burden, expressed emotion, and knowledge about bipolar disorder. It was expected that the program might contribute to enhancing caregivers’ knowledge about the bipolar disorder and potentially reducing caregiver burden as well as emotional responses toward the individual with diagnosis. Nine volunteers from the Turkish Bipolar Life Association applied for the study, eight participants attended the first session, and six participants completed 3-6 sessions. The Knowledge Scale on Bipolar Disorder, Perceived Family Burden Scale, and Level of Expressed Emotion Scale were used, along with Satisfaction Scale. While results showed an increase in knowledge level, and reductions in both caregiver burden and expressed emotion, these changes were not statistically significant. The findings were discussed in relation to existing research, highlighting both the potential and the limitations of the program. The study emphasizes the importance of further research into accessible, structured psychoeducation for caregivers of individuals with bipolar disorder.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

İkizoğlu, M., Sevi, O. M. (2026). Bipolar bozukluğu olan bireylerin bakım verenlerine yönelik yapılandırılmış bir çevrimiçi psikoeğitim programının geliştirilmesi ve ön değerlendirmesi. Klinik Psikoloji Dergisi, Cilt: 10 Sayı: 3, 245–255. https://doi.org/10.57127/kpd.26024438.1689707

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (46)

  1. Ampalam, P., Gunturu, S., & Padma, V. (2012). A comparative study of caregiver burden in psychiatric illness and chronic medical illness. Indian Journal of Psychiatry, 54(3), 239–243.
  2. Arguvanlı, S., & Taşcı, S. (2013). Bipolar bozukluklarda bakım verenlerin sorunları. ERÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 1(1), 21-30.
  3. Arslantas, H., Adana, F., Dereboy, F., Altinyazar, V., İnal, S., Ildirli, G. S., & Kirci, Ç. (2011). Algılanan Aile Yükü Ölçeği'nin Türkçe Sürümünün Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması. Archives of Neuropsychiatry/Noropsikiyatri Arsivi, 48(1).
  4. Baysan Arabacı, L., Büyükbayram, A., Aktaş, Y., & Taşkın, N. (2018). Kronik ruhsal bozukluk tanısı alan hastaların bakım verenlerine verilen psikoeğitimin yaşadıkları güçlük ve psikososyal uyumlarına etkisi. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 9(3), 175-185.
  5. Berk, M., Dodd, S., Kauer-Sant'anna, M., Malhi, G. S., Bourin, M., Kapczinski, F., & Norman, T. (2007). Dopamine dysregulation syndrome: implications for a dopamine hypothesis of bipolar disorder. Acta Psychiatrica Scandinavica. Supplementum, (434), 41–49.
  6. Berk, L., Jorm, A. F., Kelly, C. M., Dodd, S., & Berk, M. (2011). Development of guidelines for caregivers of people with bipolar disorder: a Delphi expert consensus study. Bipolar Disorders, 13(5-6), 556–570.
  7. Berksun, O. E., Soykan, Ç., Soykan, A., & Ünlüoğlu, G. (1993). Dışa vurulan duygulanım ölçeği: ölçek uyarlama üzerine bir pilot çalışma. Türk Psikoloji Dergisi, 8(29), 10-15.
  8. Bordbar, M. R. F., & Faridhosseini, F. (2012). Psychoeducation for bipolar mood disorder. Mario Francisco Juruena (Eds.), In Clinical, research and treatment approaches to affective disorders. (pp. 323-344). UK: Intech Open.
  9. Caqueo-Urízar, A., Gutiérrez-Maldonado, J., & Miranda-Castillo, C. (2009). Quality of life in caregivers of patients with schizophrenia: A literature review. Health and Quality of Life Outcomes, 7(84), 1–5.
  10. Clarkin, J. F., Carpenter, D., Hull, J., Wilner, P., & Click, I. (1998). Effects of psychoeducational intervention for married patients with bipolar disorder and their spouses. Psychiatric Services, 49, 531-533.
  11. Cole, J. D., & Kazarian, S. S. (1988). The level of expressed emotion scale: a new measure of expressed emotion. Journal of Clinical Psychology, 44(3), 392-397.
  12. Coryell, W., Scheftner, W., Keller, M., Endicott, J., Maser, J., & Klerman, G. L. (1993). The enduring psychosocial consequences of mania and depression. American Journal of Psychiatry, 15, 720-727.
  13. Çakır, S., & Özerdem, A. (2010). İki uçlu bozuklukta psikoterapötik ve psikososyal sağaltımlar: sistematik bir gözden geçirme/ Psychotherapeutic and psychosocial approaches in bipolar disorder: a systematic literature review. Turkish Journal of Psychiatry, 21 (2).
  14. Çoban, S. A., Özkan, B., Medik, K., & Saraç, B. (2013). Bipolar bozukluğu olan bireyler ve bakım verenlerinin yaşam kalitesi. Journal of Psychiatric Nursing, 4(2), 61-66.
  15. Falloon, I. R. H., Boyd, J. L., & McGill, C. W. (1984). Behavioral family management of mental illness: enhancing family coping in community care. Guilford, New York.
  16. Fast, J. A., & Preston, J. (2012). Loving someone with bipolar disorder: understanding and helping your partner. New Harbinger Publications.
  17. Fayyazi Bordbar, M. R., Soltanifar, A., & Talaei, A. (2009). Short-term family-focused psycho-educational program for bipolar mood disorder in Mashhad. Iranian Journal of Medical Sciences, 34(2), 104-109.
  18. Gledhill, A., Lobban, F., & Sellwood, W. (1998). Group CBT for people with schizophrenia: A preliminary evaluation. Behavioral and Cognitive Psychotherapy, 26, 63-75.
  19. Goldstein M.J., & Miklowitz, D.J. (1997). Bipolar disorder: a family focused treatment approach. New York: Guildford Press.
  20. Gutierrez, M. J., & Scott, J. (2004). Psychological treatment for bipolar disorders--a review of randomised controlled trials. European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience, 254(2), 92–98.
  21. Güngör-Uğuz, R. (2019). Bipolar bozukluğu olan hastaların bakım vericisinin duygu dışavurumunun, ruhsal hastalık inancının ve başetme biçiminin incelenmesi. (Unpublished master’s thesis, Turkey).
  22. Jensen, R. A. A., Ovesen, J. H., & Stenager, E. (2024). Community-based group psychoeducation for informal caregivers of individuals with mental illness: a single-arm pilot study of feasibility and preliminary effectiveness. Research on Social Work Practice, 35(6), 629-641.
  23. Kahn, D. A., Ross, R., Printz, D. J., & Sachs, G. S. (2000). Treatment of bipolar disorder: a guide for patients and families. Postgraduate Medicine, 107.
  24. Kocabıyık, A., Beştepe, E., Karşıdağ, Ç., Kükürt, R., Alpay, N. (2005). The effect of expressed emotion on relapse in bipolar disorder. Düşünen Adam, 18 (1), 4-12.
  25. Koutra, K., Simos, P., Triliva, S., Lionis, C., & Vgontzas, A. N. (2016). Linking family cohesion and flexibility with expressed emotion, family burden and psychological distress in caregivers of patients with psychosis: A path analytic model. Psychiatry Research, 240, 66–75.
  26. Levene, J. E., Lancee, W. J., & Seeman, M. V. (1996). The perceived family burden scale: measurement and validation. Schizophrenia Research, 22(2), 151–157.
  27. Levinsky, A. (2016). Development of the education and support program for bipolar disorder caregivers. (Doctoral dissertation, Spalding University).
  28. Lim, Y. M., & Ahn, Y. H. (2003). Burden of family caregivers with schizophrenic patients in Korea. Applied Nursing Research, 16(2), 110–117.
  29. Lowe, C., & Cohen, B. M. (2010). Living with someone who's living with bipolar disorder: a practical guide for family, friends, and coworkers. New Jersey: John Wiley & Sons.
  30. Madigan, K., Egan, P., Brennan, D., Hill, S., Maguire, B., Horgan, F., Flood, C., Kinsella, A., & O’Callaghan, E. (2012). A randomized controlled trial of carer-focused multi-family group psychoeducation in bipolar disorder. European Psychiatry, 27(4), 281–284.
  31. Miklowitz, D. J. (2010). Bipolar Disorder: A Family Focused Treatment Approach. New York: Guilford Press.
  32. Miklowitz, D. J., & Goldstein, M. J. (1997). Bipolar disorder: A family-focused treatment approach. New York: Guilford Press.
  33. Miklowitz, D. J., & Goldstein, M. J. (1990). Behavioral family treatment for patients with bipolar affective disorder. Behavior Modification, 14(4), 457–489.
  34. Miklowitz, D. J., & Chung, B. (2016). Family‐focused therapy for bipolar disorder: Reflections on 30 years of research. Family Process, 55(3), 483-499.
  35. Miklowitz, D. J., Goldstein, M. J., Nuechterlein, K. H., Snyder, K. S., & Mintz, J. (1988). Family factors and the course of bipolar affective disorder. Archives of General Psychiatry, 45(3), 225–231.
  36. Mortan-Sevi, O. (2009). İşitsel halüsinasyonlarla baş etmeye yönelik bilişsel-davranışçı bir grup tedavisi programının etkililiği: Bir pilot çalışma. (Master’s thesis, Ege University, Izmir, Turkey).
  37. Özerdem, A., Oguz, M., Miklowitz, D., & Cimilli, C. (2009). Family focused treatment for patients with bipolar disorder in Turkey: A case series. Family Process, 48(3), 417-428.
  38. Perlick, D. A., Hohenstein, J. M., Clarkin, J. F., Kaczynski, R., & Rosenheck, R. A. (2005). Use of mental health and primary care services by caregivers of patients with bipolar disorder: a preliminary study. Bipolar Disorders, 7(2), 126-135.
  39. Perlick, D. A., Miklowitz, D. J., Lopez, N., Chou, J., Kalvin, C., Adzhiashvili, V., & Aronson, A. (2010). Family-focused treatment for caregivers of patients with bipolar disorder. Bipolar Disorder, 12(6), 627–637.
  40. Perlick, D. A., Rosenheck, R. R., Clarkin, J. F., Raue, P., & Sirey, J. (2001). Impact of family burden and patient symptom status on clinical outcome in bipolar affective disorder. The Journal of Nervous and Mental Disease, 189(1), 31–37.
  41. Perlick, D. A., Rosenheck, R. A., Miklowitz, D. J., Chessick, C., Wolff, N., Kaczynski, R., Ostacher, M., Patel, J., Desai, R., & STEP‐BD Family Experience Collaborative Study Group. (2007). Prevalence and correlates of burden among caregivers of patients with bipolar disorder enrolled in the Systematic Treatment Enhancement Program for Bipolar Disorder. Bipolar Disorders, 9(3), 262-273.
  42. Reinares, M., Vieta, E., Colom, F., Martínez-Arán, A., Torrent, C., Comes, M., Goikolea, J. M., Benabarre, A., & Sánchez-Moreno, J. (2004). Impact of a psychoeducational family intervention on caregivers of stabilized bipolar patients. Psychotherapy and Psychosomatics, 73(5), 312–319.
  43. Simoneau, T. L., Miklowitz, D. J., & Saleem, R. (1998). Expressed emotion and interactional patterns in the families of bipolar patients. Journal of Abnormal Psychology, 107(3), 497–507.
  44. Solomon, P., & Draine, J. (1995). Subjective burden among family members of mentally ill adults: Relation to stress, coping, and adaptation. American Journal of Orthopsychiatry, 65(3), 419-427.
  45. Steele, A., Maruyama, N., & Galynker, I. (2010). Psychiatric symptoms in caregivers of patients with bipolar disorder: a review. Journal of Affective Disorders, 121(1-2), 10–21.
  46. Wendel, J. S., Miklowitz, D. J., Richards, J. A., & George, E. L. (2000). Expressed emotion and attributions in the relatives of bipolar patients: an analysis of problem-solving interactions. Journal of Abnormal Psychology, 109(4), 792–796.