Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightÇalışmamızın konusu olan Gülfem Hatun Mektebi’nin, sıbyan mektebinden inas rüşdiyesine daha sonra da ibtidâi mektebine dönüştürülerek 1923 yılına kadar eğitim sistemimize katkı vermeye devam ettiği görülmüştür.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Tanzimat dönemi ile birlikte yaygınlaşan eğitimde modernleşme çabalarının bir sonucu olarak devletin ihtiyaç duyduğu nitelikli insan gücünün yetiştirilmesi amacıyla 1847 yılında İstanbul’da ilk erkek rüşdiye mektebi açılmıştır. Erkek rüşdiye mekteplerinin açılmasıyla kız çocuklarının eğitimi meselesi de gündeme gelmiş, 1859’da ilk kız rüşdiyesinin kurulmasıyla kızlar da ortaöğretim eğitimi alma imkânı elde etmiştir. Gülfem Hatun İnas Rüşdiyesi de bu bağlamda açılan kız rüşdiye mekteplerinden biridir. Mektebin adını aldığı Gülfem Hatun, Kanunî Sultan Süleyman’ın cariyelerindendir. Gülfem Hatun, imparatorluğun farklı yerlerinde pek çok hayır kurumu yaptırmış, Üsküdar’da yaptırdığı vakıf eserleri arasında bir de mektep ve medrese yer almıştır. Hayatı hakkında çok az bilgi bulunan Gülfem Hatun’un padişahın emriyle idam edilmesi, onun yaşamı ve yaptıklarının merak konusu olmasına neden olmuştur. Çalışmada, öncelikle Gülfem Hatun’un rivayetlerden ibaret olan ölümü arşivden çıkarılan mektup vasıtasıyla ele alınmış, ölümü ile ilgili rivayetlerin gerçeklerle bağdaşmadığı ortaya konmuştur. Ayrıca çalışmada, Gülfem Hatun’un adını taşıyan ve 1874 yılında sıbyan mektebinden inas rüşdiyesine dönüştürülen mektebin öğrenci sayısı, okutulan dersler ve zaman içerisinde okulun geçirdiği değişim süreci; arşiv vesikaları, matbu kaynaklar ve araştırma eserlerinden faydalanılarak ortaya koyulmuştur. Çalışmamızın konusu olan Gülfem Hatun Mektebi’nin, sıbyan mektebinden inas rüşdiyesine daha sonra da ibtidâi mektebine dönüştürülerek 1923 yılına kadar eğitim sistemimize katkı vermeye devam ettiği görülmüştür.
Abstract
As a result of modernization efforts in education that became widespread during the Tanzimat Period, the first boys rüşdiye school was established in Istanbul in 1847 with the aim of training a qualified human resource needed by the government. Following the opening of boys rüşdiye schools, the issue of girls education also became a current issue, and consequently with the establishment of the first girls rüşdiye in 1859, girls also had a chance to receive middle school education. Within this context, Gülfem Hatun Girls Rüşdiye was one of the girls schools established during this period. Gülfem Hatun, from whom the school takes its name, was one of the concubines of Sultan Suleiman the Magnificent. She commissioned numerous charitable institutions across various parts of the empire, including a school and a madrasa among the endowed structures she had built in Üsküdar. Although little is known about her life, the fact that she was executed by the order of the sultan has aroused interest in her life and charitable works. In this study, the circumstances surrounding Gülfem Hatun’s death previously based only on hearsay are introduced with the help of a newly discovered archival letter, revealing that the prevailing narratives about her execution are inconsistent with historical facts. Furthermore, this study examines the number of students, the subjects taught, and the institutional transformation of the school named after Gülfem Hatun, which was converted from a sıbyan school into a girls rüşdiye in 1874, through the use of archival documents, printed sources, and scholarly studies. It has been found that the Gülfem Hatun School, which is the main topic of our study, continuously contributed to the educational system until 1923 meanwhile undergoing transformations from a sıbyan school to a girls’ rüşdiye, and later to an ibtidâi (elementary) school.