Dergiler / KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 1

Algoritmik Yönetişim Altında Dijital Maduniyet: Toplumsal Cinsiyete Dayalı Şiddete İlişkin AB Raporunun Spivakçı Bir Yorumu

Digital Subalternity under Algorithmic Governance: A Spivakian Reading of the EU Report on Gender-Based Violence

Nurdan Akıner(AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ, İLETİŞİM FAKÜLTESİ, RADYO, SİNEMA VE TELEVİZYON BÖLÜMÜ)0000-0003-0295-9373
Sayfa
241–274
Yayın Tarihi
2026-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Nitel araştırma deseniyle yürütülen bu çalışma, raporun bulgularını tematik analiz yöntemiyle yeniden yorumlayarak dijital nefret söylemini geleneksel siber şiddet yaklaşımlarının ötesine taşımaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Gayatri Chakravorty Spivak’ın 1988’te yayımlanan “Madun Konuşabilir mi?” makalesi, postkolonyal feminizmin temel metinlerinden biridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Spivak, Batı’nın hegemonik söylemlerinin ötekileştirilmiş grupların sesini bastırarak temsil imkânlarını sınırladığını vurgular.
💡
Sonuç & Katkı:Nitel araştırma deseniyle yürütülen bu çalışma, raporun bulgularını tematik analiz yöntemiyle yeniden yorumlayarak dijital nefret söylemini geleneksel siber şiddet yaklaşımlarının ötesine taşımaktadır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Postkolonyal feminizm · Dijital madun · Dijital şiddet

Özet

Gayatri Chakravorty Spivak’ın 1988’te yayımlanan “Madun Konuşabilir mi?” makalesi, postkolonyal feminizmin temel metinlerinden biridir. Spivak, Batı’nın hegemonik söylemlerinin ötekileştirilmiş grupların sesini bastırarak temsil imkânlarını sınırladığını vurgular. Günümüz iletişim teknolojileri ise maduniyeti ortadan kaldırmak yerine onu daha görünmez ve karmaşık bir biçimde yeniden üreterek Spivak’ın kuramına dijital bir boyut eklemiştir. Bu çalışma, Avrupa’da göçmen ve azınlık kadınların çevrimiçi ortamlarda maruz kaldığı cinsiyetçi, ırkçı ve dini temelli nefret söylemi ile şiddeti, Spivak’ın madunlaştırma, epistemik şiddet ve temsiliyet krizi kavramları çerçevesinde analiz etmektedir. Çalışmanın temel veri kaynağı, Avrupa Birliği Temel Haklar Ajansı (FRA), Avrupa Cinsiyet Eşitliği Enstitüsü (EIGE) ve Avrupa Birliği İstatistik Ofisi (Eurostat) tarafından yayımlanan “EU Gender-Based Violence Survey: Key Results” raporudur. Rapor, AB’de her üç kadından birinin cinsiyete dayalı şiddet yaşadığını; özellikle Müslüman, siyahî ve diğer kırılgan sosyal gruplardan gelen kadınların dijital platformlarda çok katmanlı ayrımcılık ve hedef göstermeye maruz kaldığını gözler önüne sermektedir. Nitel araştırma deseniyle yürütülen bu çalışma, raporun bulgularını tematik analiz yöntemiyle yeniden yorumlayarak dijital nefret söylemini geleneksel siber şiddet yaklaşımlarının ötesine taşımaktadır. Güncel AB istatistiklerini Spivak’ın eleştirel teorisiyle bir araya getiren bu çalışma, dijital nefret söylemini, postkolonyal iktidar hiyerarşilerinin devamlılığını yansıtan bir olgu olarak yeniden yorumlamaktadır. Çalışma, dijital şiddetin bir tür epistemik zarar (epistemic harm) teşkil ettiğini ve bu çerçevede kadınların “dijital maduniyet” (digital subalternity) konumunda kavramsallaştırılabileceğini öne sürmektedir. Bu anlamda çalışma, dijital hak savunuculuğu ve içerik denetimi tartışmalarında tanınma ile temsil dinamiklerini ön plana çıkaran bir analitik mercek sunmaktadır.

Abstract

Gayatri Chakravorty Spivak’s 1988 article “Can the Subaltern Speak?” is a classic of postcolonial feminist discourse arguing that Western discourses have the power to silence the periphery and further limit its capacity to represent itself. Spivak’s theory has a contemporary digital application because the communication technologies of today mirror subalternity in complex and almost imperceptible ways. The research analyzes the insults, the violence, and the hatred based on gender, race, and religion that migrant and minority women in Europe experience through Spivak’s notions of subalternity, epistemic violence, and representation. The main source of data is the “EU Gender-Based Violence Survey: Key Results” report published by the European Union Agency for Fundamental Rights (FRA), the European Institute for Gender Equality (EIGE), and the Statistical Office of the European Union (Eurostat). According to the report, one-third of women in the EU are victims of gender-based violence, and among various groups, Muslim, Black, and women from other vulnerable social groups suffer the highest level of discrimination and harassment on multiple fronts, including online. The research conducts a thematic analysis of the 2024 report to reinterpret its findings from a postcolonial feminist perspective. Melding together present-day EU statistics with Spivak’s critical theory, the study reinterprets digital hate speech as reflecting the persistence of postcolonial power hierarchies. It argues that digital violence constitutes a form of epistemic harm, through which women may be conceptualized as occupying a position of “digital subalternity.” In this sense, the study proposes an analytical lens that foregrounds recognition and representation dynamics in relation to debates over digital rights advocacy and content moderation.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Akıner, N. (2026). Algoritmik Yönetişim Altında Dijital Maduniyet: Toplumsal Cinsiyete Dayalı Şiddete İlişkin AB Raporunun Spivakçı Bir Yorumu. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 1, 241–274. https://doi.org/10.21798/kadem.2026.209

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (38)

  1. Amos, V., & Parmar, P. (1984). Challenging imperial feminism. Feminist Review, 17(1), 3–19. https://doi.org/10.1057/fr.1984.18
  2. Aouragh, M. (2012). Social media, mediation and the Arab revolutions. tripleC: Communication, Capitalism & Critique. Open Access Journal for a Global Sustainable Information Society, 10(2), pp. 518-536.
  3. Arora, P. (2019). The next billion users: Digital life beyond the West. Harvard University Press.
  4. Ashcroft, B., Griffiths, G., & Tiffin, H. (2002). The empire writes back: Theory and practice in postcolonial literatures (2nd ed.). Routledge.
  5. Ayaz, H. (2023). Spivak’ın madun teorisi bağlamında İbrahimî dinler ve feminizm. The Journal of World Women Studies, 8(1), 59–68. https://doi.org/10.5281/zenodo.8154495
  6. Baer, H. (2018). Redoing feminism: Digital activism, body politics, and neoliberalism. Feminist Media Studies, 16(1), 17-34. https://doi.org/10.1080/14680777.2015.1093070
  7. Banet-Weiser, S. (2018). Empowered: Popular feminism and popular misogyny. Duke University Press.
  8. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
  9. Clark-Parsons, R. (2021). “I see you, I believe you, I stand with you”: # MeToo and the performance of networked feminist visibility. Feminist Media Studies, 21(3), 362-380.
  10. Collins, P. H., & Bilge, S. (2016). Intersectionality. Wiley.
  11. Couldry, N., & Mejias, U. A. (2019). The costs of connection: How data is colonizing human life and appropriating it for capitalism. Stanford University Press.
  12. Crawford, K. (2021). Atlas of AI: Power, politics, and the planetary costs of artificial intelligence. Yale University Press.
  13. Crehan, K. (2016). Gramsci’s common sense: Inequality and its narratives. Duke University Press.
  14. De Chungara, D. B., & Viezzer, M. (2024). Let me speak!: Testimony of Domitila, a woman of the Bolivian mines. NYU Press.
  15. Directive (EU) 2024/1385 of the European Parliament and of the Council of 14 May 2024 on combating violence against women and domestic violence. Official Journal of the European Union, L 138.
  16. European Union Agency for Fundamental Rights. (2022). Bias in algorithms-Artificial intelligence and discrimination. Publications Office of the European Union. Retrieved from https://fra.europa.eu/en/publication/2022/biasalgorithm
  17. European Union Agency for Fundamental Rights. (2025). Fundamental rights report. Publications Office of the European Union. Retrieved from https://fra.europa.eu/en/publication/2025/fundamental-rights-report-2025
  18. European Union Agency for Fundamental Rights (FRA), European Institute for Gender Equality (EIGE), & Eurostat. (2024). EU gender-based violence survey: Key results. Publications Office of the European Union. https://doi.org/10.2811/4526264
  19. Foucault, M. (1980). Power/knowledge: Selected interviews and other writings, 1972–1977 (C. Gordon, Ed. & Trans.). Pantheon Books.
  20. Fricker, M. (2007). Epistemic injustice: Power and the ethics of knowing. Oxford University Press.
  21. Gajjala, R. (2019). Digital diasporas: Labor and affect in gendered Indian digital publics. Rowman & Littlefield International.
  22. Gillespie, T. (2018). Custodians of the Internet: Platforms, content moderation, and the hidden decisions that shape social media. Yale University Press.
  23. Govers, J., Feldman, P., Dant, A., & Patros, P. (2023). Down the rabbit hole: Detecting online extremism, radicalisation, and politicised hate speech. ACM Computing Surveys, 55(14s), 1-35.
  24. Jackson, S. J., Bailey, M., & Welles, B. F. (2020). # HashtagActivism: Networks of race and gender justice. MIT Press.
  25. Karatzogianni, A. (2015). Firebrand waves of digital activism 1994-2014: The rise and spread of hacktivism and cyberconflict. Palgrave Macmillan.
  26. Kiraz, S., & Kestel, S. (2017). Kadınların madun sorunsalı ve bir alternatif olarak yeni medyada dijital aktivizm: Change.org. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 53, 139–163. https://doi.org/10.17064/iuifd.321654
  27. Mendes, K., Ringrose, J., & Keller, J. (2019). Digital feminist activism: Girls and women fight back against rape culture. Oxford University Press.
  28. Mignolo, W. D. (2009). Epistemic disobedience, independent thought and decolonial freedom. Theory, Culture & Society, 26(7–8), 159–181.
  29. Mohanty, C. T. (1984). Under Western eyes: Feminist scholarship and colonial discourses. Boundary 2, 12(3), 333–358.
  30. Mohanty, C. T. (2003). Feminism without borders: Decolonizing theory, practicing solidarity. Duke University Press.
  31. Noble, S. U. (2018). Algorithms of oppression: How search engines reinforce racism. NYU Press.
  32. Risam, R. (2018). New digital worlds: Postcolonial digital humanities in theory, praxis, and pedagogy. Northwestern University Press.
  33. Sinha, N. (2024). Aadhaar, AI, and identity: Negotiating power and surveillance in the Global South. Russian Sociological Review, 23(4), 80–112.
  34. Spivak, G. C. (1988/1994). Can the subaltern speak? In P. Williams & L. Chrisman (Eds.), Colonial discourse and postcolonial theory: A reader (pp. 66–111). Columbia University Press.
  35. Spivak, G. C. (1999). A critique of postcolonial reason: Toward a history of the vanishing present. Harvard University Press.
  36. Şener, G. (2021). Digital feminist activism in Turkey. Media@ LSE Working Paper Series.
  37. Thakur, A. K. (2020). New media and the Dalit counter-public sphere. Television & New Media, 21(4), 360–375. https://doi.org/10.1177/1527476419872133
  38. Yetişkin, E. (2016). Sanat-hafıza kürasyonu: Sömürünün güncel b(ağ) ları, veri hegemonyası, yeni maduniyet. Teorik Bakış, 8, 154-155.