Dergiler / KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 1

Friendship at the Heart of Taṣawwuf: A Conversation with Saʻdiyya Shaikh on Sufi Ethics, Epistemic Justice, and Ontological Equality

Sadiyya Shaikh(University of Cape Town)0000-0002-3936-611X
Betül Özel Çiçek(Women and Democracy Association)0000-0002-0121-9077
Sayfa
1–26
Yayın Tarihi
2026-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İbn ʿArabî’nin ontolojik eşitlik anlayışı, toplumsal ve ritüel eşitlik sorularıyla ilişkilendirilir; sevgi, merhamet ve karşılıklılık üzerine kurulu “cemâlî etik” ise bireysel maneviyat ile adalet arayışı arasında güçlü bir bağ kurar.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu söyleşi, Saʻdiyya Shaikh’in tasavvuf, etik ve bilgi üretimi üzerine geliştirdiği yaklaşımı ele almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Shaikh, dostluğu tasavvufun merkezine yerleştirerek Allah ile insan arasındaki ilişkiyi karşılıklılık ve yakınlık temelinde, mürşid–mürid ilişkisini ise sabit bir hiyerarşi yerine dinamik ve hesap verebilir bir otorite biçiminde yeniden düşünür.
💡
Sonuç & Katkı:İbn ʿArabî’nin ontolojik eşitlik anlayışı, toplumsal ve ritüel eşitlik sorularıyla ilişkilendirilir; sevgi, merhamet ve karşılıklılık üzerine kurulu “cemâlî etik” ise bireysel maneviyat ile adalet arayışı arasında güçlü bir bağ kurar.
🔬Tür:Söyleşi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tasavvuf · Sufi etik · Dekolonizasyon

Özet

Bu söyleşi, Saʻdiyya Shaikh’in tasavvuf, etik ve bilgi üretimi üzerine geliştirdiği yaklaşımı ele almaktadır. Shaikh, dostluğu tasavvufun merkezine yerleştirerek Allah ile insan arasındaki ilişkiyi karşılıklılık ve yakınlık temelinde, mürşid–mürid ilişkisini ise sabit bir hiyerarşi yerine dinamik ve hesap verebilir bir otorite biçiminde yeniden düşünür. Kadın çalışmalarını biçimlendiren seküler ve Batı merkezci varsayımları eleştirerek, İslamî düşüncenin çoğulcu bilgi anlayışıyla bu alanın dekolonizasyonuna katkı sunabileceğini ileri sürer. “Geri kazanım ve yeniden tahayyül” olarak adlandırdığı yöntem, geleneğe hem titiz bir eleştiriyle hem de sevgi temelli bir bağlılıkla yaklaşmayı, yani radikal eleştirel sadakati ifade eder. Hacer ve Mücâdile gibi figürler üzerinden gelenekteki adalet ve direniş mirasını yeniden okur; “praksis tefsiri” kavramıyla da yaşanmış deneyimi meşru bir yorum zemini olarak öne çıkarır. İbn ʿArabî’nin ontolojik eşitlik anlayışı, toplumsal ve ritüel eşitlik sorularıyla ilişkilendirilir; sevgi, merhamet ve karşılıklılık üzerine kurulu “cemâlî etik” ise bireysel maneviyat ile adalet arayışı arasında güçlü bir bağ kurar.

Abstract

This interview explores Saʻdiyya Shaikh’s approach to Sufism, ethics, and knowledge production. Shaikh situates friendship at the heart of taṣawwuf, reframing the relationship between God and the human being in terms of reciprocity and intimacy, and the relationship between teacher and disciple as one of dynamic, accountable authority rather than fixed hierarchy. She critiques the secular and Eurocentric assumptions shaping women’s studies, arguing that Islamic thought, through its pluriversal epistemologies, can contribute to the decolonization of the field. Her methodology of “retrieval and reimagination” describes a mode of engaging tradition that joins rigorous critique with an ethic of love—what she terms “radical critical fidelity.” Through figures such as Hagar and Khawlah, the Mujādilah, she rereads the tradition’s legacy of justice and resistance, while her notion of a “tafsīr of praxis” affirms lived experience as a legitimate ground of interpretation. Ibn ʿArabī’s account of ontological equality is connected to questions of social and ritual equality, and a jamālī ethics grounded in love, mercy, and reciprocity links personal spirituality to the pursuit of justice.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Shaikh, S., Çiçek, B. Ö. (2026). Friendship at the Heart of Taṣawwuf: A Conversation with Saʻdiyya Shaikh on Sufi Ethics, Epistemic Justice, and Ontological Equality. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 1, 1–26. https://doi.org/10.21798/kadem.2026.201

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (2)

  1. Kahf, M. (2016). Hagar poems. University of Arkansas Press.
  2. Shaikh, S. (2014). Sufi narratives of intimacy: Ibn ‘Arabī, gender, and sexuality. The University of North Carolina Press.