KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Emek Araştırma Dergisi / 2025 / Cilt: 16 Sayı: 28

Sembolik Üretim, Maddi Denetim: Kültürel Üretimin Çok Katmalı Doğası ve Emek Gücü Üzerindeki Denetim Sorunu

Ebru Sevgili Canpolat(Hatay Mustafa Kemal University)0000-0001-8453-1500
Emre Canpolat(Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi, Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü)0000-0001-9539-5217
Sayfa
279–302
Yayın Tarihi
2025-12-29
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çelişkili sınıf konumu, sermayenin kültürel emek üzerinde kurduğu denetim biçimlerinin dolaysız bir sonucudur ve kapitalizmin emek üzerindeki tarihsel stratejilerinin güncel bir yansımasıdır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, kültürel emek üzerindeki denetim sorununa odaklanarak, sembolik üretim ve maddi denetimin kesişim noktasında konumlanan kültürel üretim olgusunu incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bunun ilk sonucu ise kültürel emeğin özerkliğinin, değer üretimini yoğunlaştıran bir dizi denetim mekanizması aracılığıyla (güvencesiz ve proje temelli çalışma, kırılgan ve parçalı istihdam biçimleri, görünmeyen/ücretsiz emek süreçleri vb.) maddi olarak sınırlandırılmasıdır.
💡
Sonuç & Katkı:Çelişkili sınıf konumu, sermayenin kültürel emek üzerinde kurduğu denetim biçimlerinin dolaysız bir sonucudur ve kapitalizmin emek üzerindeki tarihsel stratejilerinin güncel bir yansımasıdır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kültürel üretim · kültürel meta · denetim

Özet

Bu makale, kültürel emek üzerindeki denetim sorununa odaklanarak, sembolik üretim ve maddi denetimin kesişim noktasında konumlanan kültürel üretim olgusunu incelemektedir. Kültürün meta olarak üretimi, üretim ve tüketimin birbirine eklemlendiği çok katmanlı bir yapıya işaret eder ve anaakım yaklaşımlar tarafından yaratıcılık ve özerklik gibi söylemler aracılığıyla öne çıkarılan bu üretim pratikleri, gerçekte belirli tarihsel üretim ve mülkiyet ilişkilerine sıkı sıkıya bağlıdır. Bunun ilk sonucu ise kültürel emeğin özerkliğinin, değer üretimini yoğunlaştıran bir dizi denetim mekanizması aracılığıyla (güvencesiz ve proje temelli çalışma, kırılgan ve parçalı istihdam biçimleri, görünmeyen/ücretsiz emek süreçleri vb.) maddi olarak sınırlandırılmasıdır. Çalışma, bu maddi sınırlandırmalar ışığında, kültürel emeğin sınıfsal konumunu incelemeye de odaklanmaktadır. Sınıf odaklı tartışmalar, kültürel emeğin ne yalnızca ayrıcalıklı bir mesleki katman ne de emek gücü üzerindeki denetimi tümüyle yitirmiş bir işgücüne indirgenebileceğini gösterir. Buradan hareketle, kültürel üreticilerin sınıfsal konumunun istisnai bir görünüm sergilemekten ziyade “çelişkili sınıf konumu”na karşılık geldiğini söyleyebiliriz. Bu konum, görünür ayrıcalıklar ile güvencesizlik ve çeşitli denetim biçimleri arasında sıkışmışlığı ifade eder. Çelişkili sınıf konumu, sermayenin kültürel emek üzerinde kurduğu denetim biçimlerinin dolaysız bir sonucudur ve kapitalizmin emek üzerindeki tarihsel stratejilerinin güncel bir yansımasıdır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Canpolat, E. S., Canpolat, E. (2025). Sembolik Üretim, Maddi Denetim: Kültürel Üretimin Çok Katmalı Doğası ve Emek Gücü Üzerindeki Denetim Sorunu. Emek Araştırma Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 28, 279–302. https://ajindex.com/articles/1205251

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (39)

  1. Adorno, T. W., & Horkheimer, M. (2009). Kültür Endüstrisi: Kitlelerin Aldatılışı Olarak Aydınlanma (N. Ülner, M. Tüzel, & E. Gen, Çev.). Içinde Kültür Endüstrisi - Kültür Yönetimi. İletişim Yayınları.
  2. Alacovska, A. (2021). The Wageless Life of Creative Workers: Alternative Economic Practices, Commoning and Consumption Work in Cultural Labour. Sociology, 56(4), 673-692. https://doi. org/10.1177/00380385211056011
  3. Atılgan, G. (2023). Sanatı Desteklemek: Burjuvazi ve Sanat Üzerine Bir İnceleme. İlef Dergisi, 9-42. https://doi. org/10.24955/ilef.1396847
  4. Canpolat, E. (2020). Toplumsal ve Bireysel Boyutlarıyla Yaratıcılık ve Emek: Yaratıcı Endüstrilerde Yaratıcı Olan Ne? Emek Araştırma, 11(18), 173-190.
  5. Chibber, V. (2014). Marksist Sınıf Analizinde Gelişmeler (Ş. Alpagut, Çev.). Içinde J. Bidet & S. Kouvelakis (Ed.), Çağdaş Marksizm İçin Eleştirel Kılavuz (ss. 354-348). Yordam Kitap.
  6. Cohen, N. S. (2014). Bir Mücadele Alanı Olarak Kültürel İş: Freelance Çalışanlar ve Sömürü (G. Baydar, Çev.). Içinde
  7. C. Fuchs & V. Mosco (Ed.), M@rx Geri Döndü: Medya, Meta ve Sermaye Birikimi (ss. 45-88). NotaBene Yayınları.
  8. Curtin, M., & Sanson, K. (2016). Precarious Creativity: Global Media, Local Labor. Içinde M. Curtin & K. Sanson (Ed.), Precarious Creativity (ss. 1-18). University of California Press. http://www.jstor.org/stable/10.1525/j. ctt1ffjn40.5
  9. Çakmur, B. (1998). Kültürel Üretimin Ekonomi Politiği: Kültürün Metalaşmasında Genel Eğilimler. Kültür ve İletişim, 1(2), 111-148.
  10. Demir, E. M. (2014). Yaratıcı Endüstriler. İlef Dergisi, 1(2), 87-107. https://doi.org/10.24955/ilef.106593
  11. Deuze, M. (2007). Convergence Culture in the Creative Industries. International Journal of Cultural Studies, 10(2), 243-263. https://doi.org/10.1177/1367877907076793
  12. Emirgil, B. F. (2010). Yeni Kapitalizmde Emeği Sorunsallaştırmak: Emeğin Maddi-Olmayan Görünümleri. Çalışma ve Toplum, 1(24), 221-238. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ct/article/1155237
  13. Florida, R. (2012). The Rise of the Creative Class - Revisited. Basic Books.
  14. Florida, R., & Adler, P. (2020). Creative Class and the Creative Economy. Içinde M. Runco & S. Pritzker (Ed.), Encyclopedia of Creativity (3. bs, ss. 222-225). Academic Press. https://www.sciencedirect.com/science/ article/pii/B9780128093245237668
  15. Garnham, N. (2005). From Cultural to Creative Industries. International Journal of Cultural Policy, 11(1), 15-29. https://doi.org/10.1080/10286630500067606
  16. Gill, R., & Pratt, A. (2008). In the Social Factory?: Immaterial Labour, Precariousness and Cultural Work. Theory, Culture & Society, 25(7-8), 1-30. https://doi.org/10.1177/0263276408097794
  17. Han, B.-C. (2021). Kapitalizm ve Ölüm Dürtüsü (Ç. Tanyeri, Çev.). İnka Kitap.
  18. Han, B.-C. (2025). Şey-Olmayanlar: Gündelik Hayatın Altüst Oluşu (E. Özel, Çev.). Ketebe Yayınları.
  19. Hardt, M., & Negri, A. (2003). İmparatorluk (A. Yılmaz, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  20. Hardt, M., & Negri, A. (2004). Çokluk: İmparatorluk Çağında Savaş ve Demokrasi (B. Yıldırım, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  21. Harvey, D. (2015). Neoliberalizmin Kısa Tarihi (A. Onacak, Çev.). Sel Yayıncılık.
  22. Hesmondhalgh, D. (2013). The Cultural Industries (3. bs). Sage Publications.
  23. Huws, U. (2010). Expression and Expropriation: The Dialectics of Autonomy and Control in Creative Labour. Ephemera, Theory & Politics in Organization, 10(3/4), 504-521.
  24. Huws, U. (2013). Working Online, Living Offline: Labour in the Internet Age. Work Organisation, Labour & Globalisation, 7(1), 1-11. https://doi.org/10.13169/workorgalaboglob.7.1.0001
  25. Kıyan, Z. (2016). Metalaştırma ve Direnç: Kapitalizmde Kültürün İkili Üretim Yapısı. NotaBene Yayınları.
  26. Lazzarato, M. (1996). Immaterial Labor. Içinde P. Virno & M. Hardt (Ed.), Radical Thought in Italy (C. 7, ss. 133- 148). University of Minnesota Press.
  27. Manzerolle, V., & Kjøsen, A. M. (2014). Sermayenin İletişimi Sayısal Medya ve Hızlanmanın Mantığı (B. Durdağ, Çev.). Içinde V. Mosco & C. Fuchs (Ed.), M@rx Geri Döndü (ss. 217-253). NotaBene Yayınları.
  28. Marx, K. (2005). 1844 Elyazmaları (K. Somer, Çev.). Sol Yayınları.
  29. Marx, K. (2011). Kapital (M. Selik & N. Satlıgan, Çev.; C. 1). Yordam Kitap.
  30. Marx, K., & Engels, F. (2014). Komünist Manifesto (N. Satlıgan, Çev.). Yordam Kitap.
  31. McRobbie, A. (2002). Clubs to Companies: Notes on The Decline of Political Culture in Speeded up Creative Worlds. Cultural Studies, 16(4), 516-531. https://doi.org/10.1080/09502380210139098
  32. Miege, B. (1979). The Cultural Commodity (N. Garnham, Çev.). Media, Culture & Society, 1(3), 297-311. https:// doi.org/10.1177/016344377900100307
  33. Ollman, B. (2012). Yabancılaşma: Marx’ın Kapitalist Toplumdaki İnsan Anlayışı (A. Kars, Çev.). Yordam Kitap.
  34. Savran, S. (2015). Sınıfların Geleceği Üzerine Bir Not. Içinde S. Savran, K. Tanyılmaz, & E. A. Tonak (Ed.), Marksizm ve Sınıflar: Dünyada ve Türkiye’de Sınıflar ve Mücadeleleri (2. bs, ss. 25-67). Yordam Kitap.
  35. Schiller, H. I. (1989). Culture, Inc: The Corporate Takeover of Public Expression. Oxford University.
  36. Sohn-Rethel, A. (2011). Zihin Emeği Kol Emeği (A. D. Temiz, Çev.). Metis Yayınları.
  37. Ursell, G. (2000). Television Production: Issues of Exploitation, Commodification and Subjectivity in UK Television Labour Markets. Media, Culture & Society, 22(6), 805-825. https://doi. org/10.1177/016344300022006006
  38. Wayne, M. (2015). Marksizm ve Medya Araştırmaları: Anahtar Kavramlar, Çağdaş Eğilimler (B. Cezar, Çev.). Yordam Kitap.
  39. Wright, E. O. (2016). Sınıflar (S. Toral, Çev.). NotaBene Yayınları.